Dołącz do czytelników
Brak wyników

W rytmie kroków i podskoków

7 stycznia 2019

NR 43 (Styczeń 2019)

Muzycznym krokiem z nowym rokiem

0 15

Styczeń. Pierwszy z dwunastu kolejnych miesięcy: wesoły, karnawałowy, w rytmie krakowiaka czy polki. Echem odbijają się jeszcze kolędy, ale materiał muzyczny w przedszkolu zrywa z grudniową zadumą i rozpoczyna nowy rok z przytupem.

To dobry czas, by sięgnąć do zasobów polskiej kultury, a zwłaszcza rodzimego folkloru. Zarówno do tańców ludowych, jak i do przysłów i powiedzeń o miesiącach. Pomysł na wykorzystanie takiego tworzywa, w którym słowo staje się muzyką, a polska muzyka ludowa stanowić będzie główny materiał muzyczny, pochodzi z metody kształcenia Carla Orffa, który oparł swój system nauczania na muzyce wywodzącej się z kultury rodzimej oraz języku, który także ma swoją melodię i rytm.

Carl Orff i muzyka elementarna

System wychowania muzycznego Carla Orffa to system, w którym szczególne miejsce zajmuje twórcze podejście do pracy z muzyką. Opiera się on na założeniu, że etapy rozwoju dziecka są podobne do etapów rozwoju kultury. Pierwsze zatem zetknięcie dziecka z muzyką powinno zaspokajać jego podstawowe potrzeby, takie jak potrzeba ekspresji, zabawy, ruchu. W ten kontakt wpisać należy prastare formy muzykowania, którymi w sztuce pierwotnej były nierozłącznie ruch, gest i taniec. To właśnie w muzyce, mowie i ruchu tkwią olbrzymie możliwości wyzwalania u dzieci twórczej ekspresji, albowiem podczas zabawy, improwizacji wokalnej i instrumentalnej w sposób naturalny doświadczają muzyki i mogą z nią eksperymentować. Każda zabawa, nawet ta o ustalonych regułach, uczy dzieci prawideł, wprowadza ustalony porządek i schemat działania. Ale nie tylko. Prowadzi do własnych fantazji i wariacji tematycznych, które rozwijają kreatywność. Podobnie jest z materiałem muzycznym. Znajomość budowy utworu pozwala poznać prawa rządzące muzyką, a wtedy sami zaczynamy tworzyć, korzystając z już zdobytej wiedzy. 
Twórczość muzyczna nie jest więc formą odosobnioną, wynika bowiem z wcześniej zebranych muzycznych doświadczeń, dotychczas realizowanych form aktywności muzycznej, które finalnie znajdują swój wyraz we własnych próbach twórczych. Każda aktywność, taka jak gra na instrumentach czy śpiew, zmierza w systemie Orffa do jak najczęstszej improwizacji. Punkt wyjścia dla swobodnej improwizacji mogą stanowić różnorodne tematy rytmiczne, zmiany dynamiczne, agogiczne czy artykulacyjne. Nawet jeśli są one niewielkie, już zmieniają brzmienie utworu i pozwalają dzieciom na wprowadzanie własnych pomysłów wykonawczych. Swobodna improwizacja stanowi także punkt wyjścia do eksperymentów muzyczno-słownych, takich jak rysowanie muzycznego tła dla baśni, opowiadań, wierszy.
Ważnym elementem koncepcji Orffa, doskonale uzupełniającym metodę rytmiki, jest spostrzeżenie, że muzykę odnaleźć można wszędzie: w słowie, geście, ruchu i codziennym otoczeniu. 
To właśnie zabawa słowem stanowi bardzo ważne narzędzie metody Orffa. Wyszedł on z założenia, że każdy język jest muzyką i każdy wyraz posiada swój rytm, artykulację i brzmienie. Bawiąc się wierszem, wyliczanką czy zdaniem, można kształtować formy muzyczne, ilustrować je dźwiękiem instrumentu lub tylko za pomocą intonacji nadać wartość muzyczną. Poprzez rytmizację, różnicowanie dynamiki oraz artykulację tempa wypowiedzi możemy zmieniać znaczenie emocjonalne poszczególnych słów i ich sekwencji, co uwrażliwia na proste elementy wyrazu w muzyce. Orff nazywał tę formę umuzycznianiem słowa. Jest to bardzo ciekawa drog...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy