Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

3 czerwca 2019

NR 47 (Maj 2019)

Media elektroniczne a emocje najmłodszych. Tablet, smartfon – wróg czy przyjaciel w kształtowaniu rozwoju emocji?

0 161

Z pewnością Internet oraz oferowane rozwiązania technologiczne oferują bardzo wiele swoim odbiorcom. Niektórzy badacze twierdzą nawet, że nowe technologie dają nam obecnie wręcz nieograniczone możliwości, a to, co jeszcze jakiś czas temu mogło jawić się jako niemożliwe, dziś za sprawą dynamicznego rozwoju staje się rzeczywistością. W samym świecie edukacji media elektroniczne mogą stać się wiernym sojusznikiem nauczania1. Pojawia się jednak pytanie: Jak używanie nowoczesnych technologii wpływa na funkcjonowanie najmłodszych?

W jaki sposób nauczyciel może wspierać swoich uczniów w „odkrywaniu” wirtualnej przestrzeni? Na co warto zwrócić uwagę oraz jak przygotować dzieci na tak rozległe zmiany technologiczne? Czy media ograniczają rozwój poznawczy dzieci, czy ingerują w ich umiejętności komunikacyjne oraz czy mają wpływ na rozwój sfery emocji? Można powiedzieć, że tego typu pytania „rosną w siłę” wraz z coraz powszechniejszym dostępem już najmłodszych dzieci do smartfonów, tabletów czy komputerów. Warto się temu szczegółowo przyjrzeć, bo jak się okazuje… odpowiedź nie jest jednoznaczna.

Ekran, który wychowuje?

Coraz częściej spotykamy się z widokiem najmłodszych dzieci usilnie wpatrujących się w ekran tabletu lub smartfona. Media elektroniczne – do tej pory używane przede wszystkim jako narzędzia do pracy czy komunikacji – zaczęły pełnić również funkcję zabawy. Migające i kolorowe elementy przykuwają uwagę dzieci na dłuższy czas. Aby poznać konkretnie, jaki statystycznie czas spędzają najmłodsi, użytkując media elektroniczne, zainicjowano badania, których wynikom warto poświęcić uwagę. Jak ujawnia raport z badań prowadzonych przez Millward Brown Poland na zlecenie Fundacji Dzieci Niczyje w 2015 roku: ponad 40% już rocznych i dwuletnich dzieci korzysta z tabletów czy też smartfonów. Co więcej, dzieci mają je do dyspozycji prawie codziennie! Podobne wyniki przedstawiono w raporcie Smart Kids z 2016 roku. Badanie dotyczyło rodziców i opiekunów i zostało przeprowadzone przez Mobile Institute na zlecenie Digital Virgo i CAMO COD1. Jak pokazały wyniki, dzieci poniżej pierwszego roku życia bawią się już smartfonami i tabletami, np. oglądając bajki, a wśród dzieci w wieku 1–2 lata czas użytkowania oraz dostęp do urządzeń mobilnych jest jeszcze powszechniejszy i wynosi 61%. Co ciekawe, od 8. roku życia prawie wszystkie dzieci korzystają z urządzeń mobilnych. Kolejne badania są w trakcie.

Temat jest tak ważny, że skłania także do społecznych inicjatyw, takich jak tworzenie fundacji czy stowarzyszeń propagujących odpowiedzialne użytkowanie dostępnej technologii przez dzieci i nastolatków. Warto tutaj wymienić choćby Fundację Dzieci Niczyje3 czy powołaną w 2016 roku Fundację Dbam o Mój Zasięg4.

Rozwój dziecka a media elektroniczne

Rozwój dziecka jest pojęciem złożonym i wielowymiarowym. Szczególnie na okres wieku przedszkolnego przypada wiele zmian rozwojowym, które przebiegają w różnych istotnych sferach, m.in. sferze fizycznej, społeczno-emocjonalnej oraz poznawczej. Dziecko nabywa nowe wiadomości i umiejętności, które przekładają się na swoiste uporządkowanie i zrozumienie otaczającego je świata. Poprzez ćwiczenie i metody „prób i błędów” zdobywa oraz rozwija kolejne wnioski z procesu uczenia się. Ten właśnie proces staje się najistotniejszy. „Uczenie się jest procesem konstruowania wiedzy, interpretowania zdarzeń i faktów, modyfikowania osobistych reprezentacji świata w sytuacyjnym i kulturowym kontekście. Zachodzi stale w umyśle człowieka, a na jego kształt mają wpływ doświadczenia jednostki, która niezmiernie dąży do tworzenia ładu informacyjnego na temat siebie i świata”5. Co więcej, największy potencjał uczenia się zawarty jest w codziennych sytuacjach. Dziecko uczy się każdego dnia poprzez aktywność własną, która może być wynikiem stymulacji otoczenia (np. zajęcia przedszkolne) lub też pochodzić od samodzielnej eksploracji świata. Badacze dostrzegają pewien problem wynikający z faktu zbyt wczesnej ingerencji smartfonów, tabletów oraz innych mediów elektronicznych w rozwój najmłodszych. Naturalną konsekwencją wynikającą ze spędzania czasu na „zabawie” z urządzeniami elektronicznymi jest ograniczenie czasu i możliwości podjęcia innych aktywności, które mogłyby okazać się istotne dla rozwoju sfery fizycznej, emocjonalno-społecznej czy też poznawczej.

Wpływ urządzeń elektronicznych na sferę poznawczą dziecka

Tworząc początkowe reprezentacje umysłowe na temat otaczającej rzeczywistości, dziecko polega przede wszystkim na zmyśle dotyku. To właśnie dotyk, poprzez możliwą stymulację przedmiotu, stwarza niepowtarzalne szanse na zgromadzenie i organizację wielu informacji o poznawanym świecie. Dziecko dotyka przedmiotu, manipuluje nim, ćwiczy różnego rodzaju chwyty i poznaje jego podstawowe funkcje. Zupełnie inaczej przebiega jednak ten proces, gdy medium pomiędzy dzieckiem a przedmiotem staje się zasób elektroniczny, np. tablet. Gdy dziecko dostrzega wyświetlony barwny rysunek danego przedmiotu, nie podejmuje tak rozległych prób jego poznania. Aktywność dziecka zostaje sprowadzona do pojedynczych ruchów wykonywanych jedynie palcami. Są to czynności proste i znacznie ograniczające realne poznanie obiektu. Co więcej, w ten sposób zmianie ulega także proces uczenia się swobodnej koncentracji uwagi oraz odpowiedniego skupienia na zadaniu. Poznając świat głównie poprzez kolorowe, migające obrazy, do których często dołączony jest dźwięk, dzieci reagują przede wszystkim na podobne wzorce. Tym samym nauka swobodnego skupienia i koncentracji n...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy