Dołącz do czytelników
Brak wyników

Przedszkole od kuchni

8 czerwca 2020

NR 57 (Czerwiec 2020)

Matematyka ze smakiem

129

Matematyka nie jest ani trudna, ani nudna. Zwłaszcza jeśli zaprzyjaźnimy się z nią od dziecka. Matematyka jest miarą wszystkiego. (Arystoteles)

Rozwijanie umiejętności matematycznych w przedszkolu z wykorzystaniem warzyw i owoców

W ramach przedszkolnego rozwijania kompetencji matematycznych dzieci zdobywają pewną wiedzę, nabywają pewnych umiejętności, rozwijają określone postawy. Z punktu widzenia rodziców matematyka w przedszkolu i na początku szkoły niewiele ma wspólnego z wersją matematyki, którą znamy i z której korzystamy w życiu dorosłym. Z drugiej strony, ważne jest, aby przygotowując aktywności, umiejętnie dopasować poziom i sposób przekazywanej wiedzy do wieku dziecka, jego potrzeb i indywidualnych możliwości. 
Słuchanie pytań dzieci, podążanie za ich zainteresowaniami to dobry trop w doborze treści. Pyta ten, kto nie wie i chce się dowiedzieć. Zadanie pytania świadczy o luce w wiedzy czy umiejętnościach, którą można pomóc dziecku zapełnić. Przedszkolak ma wiele pytań. Odpowiedź na jedno pytanie często prowokuje kolejne. Poza tym, w przedszkolu nie obserwujemy jeszcze tak zaburzonej proporcji między liczbą pytań dzieci a liczbą pytań nauczyciela, z którą spotykamy się w szkole.
Nie obawiajmy się, że dane zadanie jest „za trudne”, że przedszkolak nie będzie potrafił samodzielnie sobie z nim poradzić. Zadanie powinno być dla dziecka wyzwaniem, a takim zadaniem jest zadanie „trudne”, które będzie służyć rozwojowi intelektualnemu. Przy prostych zadaniach efekt jest taki, że dzieci szybko je rozwiązują, bez większej refleksji, zaangażowania. Rozwojowe są sytuacje, w których odczuwamy, że czegoś nie potrafimy i chcemy się tego nauczyć. Wzrasta poczucie skuteczności, które motywuje do podejmowania kolejnych wyzwań. Ta zasada sprawdza się przy zdobywaniu różnych umiejętności, nie tylko w zakresie liczenia. 
Możemy dostosować poziom matematycznych działań do wieku dziecka, etapu rozwoju, począwszy od najprostszych czynności. Przykładowo, aby przygotowało 4 miseczki, odmierzyło określoną liczbę łyżek ryżu, pokroiło owoce na połówki lub ćwiartki, aż po odmierzenie ilości składników w przepisach kulinarnych. Warunkiem jest poczucie: nie wiem, nie potrafię i towarzyszące temu przekonanie – chcę się dowiedzieć, chcę się nauczyć. W takich sytuacjach nauczyciel jest po to, by wspierał dziecko, pomógł w poszukiwaniach rozwiązania. 
Przedszkole powinno stworzyć warunki do prawidłowego, radosnego wykorzystania matematyki w ramach zarówno eksperymentów, jak i codziennych czynności. 
W oparciu o gry i zabawy matematyczne dziecko rozwija następujące obszary matematyczne:

POLECAMY

  • orientacja przestrzenna,
  • rytmy i rytmiczna organizacja czasu,
  • przeliczanie obiektów,
  • dodawanie i odejmowanie, rozdzielanie po kilka,
  • liczebniki główne i porządkowe.

Cele szczegółowe: 

Dziecko: 

  • doskonali umiejętność posługiwania się liczebnikami porządkowymi,
  • wykorzystuje poznane cyfry i liczby,
  • potrafi połączyć liczbę elementów z zapisem graficznym –cyfrą.
  • dodaje i odejmuje przedmioty, ustalając ich liczbę,
  • współdziała w grupie i wymienia informacje.

Wprowadzenie do zajęć

Nauczyciel, witając dzieci, zadaje pytania:

  • Ile dzieci w naszej grupie lubi jajecznicę?
  • Ile dzieci w naszej grupie chętnie pomaga mamie w gotowaniu?
  • Ile dzieci w naszej grupie lubi lody truskawkowe,a ile dzieci lubi lody czekoladowe? 
  • Których dzieci jest więcej?

Za każdym razem nauczyciel wspólnie z dziećmi liczy i zapisuje na kartce, jaka liczba dzieci odpowiedziała na dane pytanie.

  • Jak możemy sprawdzić, ile jest dzieci w naszej grupie? 

Nauczyciel prosi dzieci, aby ustawiły się w szeregu i dotykając ramienia sąsiada, kolejno odliczały liczbę obecnych dzieci.
 

Dzieci 3-letnie 

  • Stosowanie określeń w odniesieniu do konkretnych przedmiotów: mały, duży, lekki, ciężki (na zasadzie przeciwieństwa).
  • Wskazywanie w parze przedmiotów lżejszych i cięższych, mniejszych i większych.

Dzieci 4-letnie 

  • Ocenianie wielkości przedmiotów poprzez stosowanie porównań: mniejszy od…, większy od…
  • Porównywanie ciężaru dwóch przedmiotów: lżejszy od…, cięższy od…
  • Używanie określeń: mały, mniejszy, najmniejszy; duży, większy, największy; taki sam.

Dzieci 5-, 6-letnie

  • Poznawanie różnego rodzaju wag. Wyjaśnienie ich roli w określaniu ciężaru przedmiotów. Eksperymentowanie z wagą szalkową: próby ważenia przedmiotów.
  • Porządkowanie przedmiotów według wielkości malejącej i wzrastającej. Rozumienie, że ciężar przedmiotu nie zależy od jego wielkości.


Zajęcia główne

Nauczyciel przynosi na zajęcia koszyk, kilka bananów, gruszki, jabłka. Ważne, aby liczba owoców była większa niż wskazana w załączonym poniżej tekście, tak aby dzieci mogły odliczyć potrzebną im liczbę sztuk. Nauczyciel rozpoczyna zajęcia od przeczytania zagadki.

W koszyczek włożyłam 
dwa żółte banany,
dwie żółte gruszki 
i jabłka trzy.
Ile mam w koszu owoców?
Policzcie teraz wy!
Mam owoców sześć,
Ania chce dwa zjeść.
Ile teraz mi zostanie?
Kto odpowie na pytanie?

Przy kolejnym odczytaniu zagadki nauczyciel prosi dzieci, aby dały do koszyczka odliczoną liczbę owoców, zgodnie z treścią zagadki. Następnie prosi, aby policzyły owoce i udzieliły poprawnej odpowiedzi. 
Jak sądzicie, o czym dzisiaj 
będziemy rozmawiać? 
O liczeniu, dodawaniu, odejmowaniu, czyli o MATEMATYCE
Rozpoczyna dyskusję na temat „Matematyka – królową nauk”:

  • Do czego potrzebna nam jest matematyka? Przykładowo, wskazując na zegarek, nauczyciel pyta, czy udałoby nam się odczytać godzinę bez znajomości liczb?
  • Kiedy zdarza nam się coś policzyć? 
  • W jakich zawodach, w jakich sytuacjach jest potrzebna matematyka? 

Nauczyciel wyjaśnia dzieciom sformułowanie „Matematyka – królowa nauk”. 
Wskazuje na przykładach z życia przedszkolaka, jak wiele sytuacji wymaga znajomości cyfr, umiejętności liczenia, dodawania, odejmowania, porównywania. Pomocne będą przygotowane plansze ze znakami dodawania „+” i odejmowania „–”. 
Nauczyciel prezentuje dzieciom wiersz Kto powie? M. Czerkawskiej. Podczas czytania wkłada do koszyka kolejno jabłko, dwie gruszki, trzy śliwki.

Kto powie?
Przez sad idzie mały Maciuś,
śmieje się do słonka,
a tu, pac! – czerwone jabłko
rzuca mu jabłonka.
Podniósł jabłko, idzie dalej,
a wtem obok dróżki
pac, pac – co to? Stara grusza
zrzuciła dwie gruszki.
Podniósł Maciuś żółte gruszki,
bardzo jest szczęśliwy.
Znów pac, pac, pac – trzy śliweczki
spadły z gęstej śliwy.
Niesie Maciuś jabłko, śliwki,
gruszki, co się złocą.
Kto z was powie Maciusiowi,
ile ma owoców?

Dzieci odpowiadają na pytania:
Jakie owoce po kolei spadły z drzew? 
Ile owoców ma Maciuś? 
Których owoców jest najmniej/najwięcej? 
Ile potrzeba jabłek, by było ich tyle samo co gruszek?
Ile potrzeba jabłek, aby było ich tyle samo co śliwek?

Przykłady zadań praktycznych z wykorzystaniem matematycznych pojęć pozwolą nam również dokonać analizy, jak dzieci radzą sobie z zadaniami o różnym stopniu trudności. Najlepiej kształtować kompetencje matematyczne dzieci w oparciu o ich własne doświadczenia, praktyczne działania (sytuacje zakupów, wycieczek, sprzątania, ubierania się w szatni, przygotowywania posiłków). Warto proponować dzieciom zadania, które odnoszą się do otaczającej je rzeczywistości, do ich potrzeb i zainteresowań. Przykładowo: pytania o liczbę dzieci, która najbardziej lubi jeść lody truskawkowe i czekoladowe, będą z pewnością ciekawsze i tym samym zwiększą zaangażowanie całej grupy, niż liczenie, ile owoców zostanie w koszyku po zrobionych zakupach.

Zadanie 1. 
Nauczyciel zaprasza do zadania 2–6 osób, które będą prezentowały czynności zgodnie z treścią zadania. Niezbędne będą owoce, warzywa, które pojawiają się w treści zadań.

  • Basia i Michał (podajemy imiona naszych przedszkolaków) zbierali w sadzie jabłka. Basia zebrała 2 jabłka, a Tomek 7 jabłek. Ile jabłek zebrali razem?
    Dzieci odpowiadają.
  • Basia i Michał zbierali śliwki. Kasia zebrała 6 śliwek, a Tomek o 1 mniej od niej. Ile śliwek zebrali razem?
  • Basia i Michał zebrali razem 10 kasztanów. Tomek zebrał 9 kasztanów. Ile zebrała Basia? 

Zadanie 2. 
Rodzina wybrała się do sklepu po zakupy na obiad. Mama wzięła 5 marchewek, tata 3 pietruszki i 2 buraki. Dzieci zapakowały 3 ziemniaki. Ile warzyw znalazło się w koszyku?

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy