Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru , Otwarty dostęp

28 maja 2018

NR 37 (Maj 2018)

Litery wyskakują z obrazu. Ekspresja twórcza dziecka w procesie nauki pisania

0 339

Aby proces nauki pisania był aktywnością opartą na twórczości i samodzielnym budowaniu zapisu znaków graficznych, a nie odtwarzaniu ich po wzorze czy śladzie, dzieci już 
w przedszkolu powinny spotkać się z takimi metodami pracy, które pozwolą im eksplorować i odkrywać fragmenty tychże znaków we własnej spontanicznej aktywności artystycznej. 

Kształty wszystkich znanych nam liter alfabetu nie są formami bardzo trudnymi, ponieważ składają się z kilku bardzo prostych znaków, które trzeba jedynie połączyć. Kropki, kreski, haczyki, laseczki, łuki, fale, krzyżyki, brzuszki, owale – wszystko to dzieci rysują samodzielnie podczas wieloletnich zabaw badawczych z wykorzystaniem kredek, mazaków, patyków, pędzli itd. Każda zabawa badawcza stwarza dzieciom możliwość eksperymentowania i poszukiwania własnych opcji użycia stosownych narzędzi, a także ich zastosowania. Kropki czy kreski, plamy, a nawet zygzaki przedszkolaki kreślą bardzo spontanicznie, tak aby tworzyć z nich bardzo proste obrazki na wybrane, lubiane tematy. System Edukacja przez ruch (EPR) już od początku pracy w grupie dzieci trzyletnich wykorzystuje proste znaki graficzne do zabawy, dzięki której przedszkolaki wzmacniają napięcie mięśniowe, ćwiczą prawidłowe sposoby trzymania narzędzi do rysowania i kreślenia, odkrywają możliwości wyrażania własnej ekspresji twórczej. Każde dziecko kreśli, maże, rysuje i nadaje znaczenie swym wytworom, ponieważ [...] w kontakcie ze światem zewnętrznym odczuwa intuicyjnie naturalną potrzebę wyrażania siebie1. W systemie EPR wraz z poruszaniem się w rytm muzyki kreślenie, mazanie, rysowanie odczuwane są przez dzieci jako niezwykła radość działania, stąd motywacja do nadawania znaczeń i odkrywania w tej aktywności prawdy o swoich wytworach jest bardzo duża. Wszelkie powstałe tak obrazki zawierają w sobie fragmenty znaków prostych, które w przyszłości, po odpowiednim treningu, w połączeniach zbudują litery. Przedstawiam poniżej typowy prosty obrazek przedszkolaka (rysunek 1). Gdy przyjrzymy się dokładnie jego elementom, nietrudno zauważyć, że dziecko, rysując każdy element obrazka, w rzeczywistości rysuje także kształty, w których możemy rozpoznać klasyczne kształty fragmentów liter.
Gdy uważnie popatrzymy na formy obrazka, znajdziemy w nim: kropki, kreski, haczyki, brzuszki, fale, laseczki itp. Przy odpowiedniej pracy nauczyciela każdy taki obrazek można wykorzystać do zabawy i uświadomienia dzieciom, iż to od obrazków właśnie zaczyna się nauka pisania. 

Rysunek 1. Fragmenty liter ukryte w obrazkach dzieci

Wodzenie po obrazkach palcem, czyli rozwijanie praksji 

Jedną z podstawowych technik pracy podczas procesu nauki pisania jest szukanie w narysowanych przez dzieci obrazkach znaków, które później wykorzystujemy do zapisu na białej kartce papieru i w liniaturze. Dzieci szukają brzuszków, haczyków, owali, laseczek. Te poszukiwania wiążą się z tzw. wodzeniem palcem po wybranym kształcie z jednoczesnym jego nazywaniem. Samo wodzenie to czynność niezwykle potrzebna i wartościowa, która rozwija w dzieciach świadomość ruchu oraz tzw. praksję, czyli umiejętność wyobrażania sobie ruchu i jego planowania2.
Drugą ciekawą techniką jest wykorzystanie poznanych już znaków do ich nakreślenia np. rytmicznego (zgodnie z zasadami systemu Edukacja przez ruch) i przekształcanie tak nakreślonych znaków w formy, którym nadaje się znaczenie. Oto przykład karty pracy – zabawy, w której dzieci rytmicznie kreśliły kropkę i z niej wyprowadzały krótką falę. Powstałe tak formy przekształcone przez dzieci ukazały nam siłę ich ekspresji twórczej oraz przedstawiły ciekawe obrazki zwierząt, przedmiotów, roślin. Taki obrazek może stać się elementem dalszej pracy z dziećmi, które mogą wskazać, w którym miejscu obrazków na początku nakreślony był wybrany znak. 

Rysunek 2. Rytmiczna krótka fala wyprowadzona z kropki
Trzecią techniką nauki pisania wykorzystywaną w systemie Edukacja przez ruch jest rytmiczne kreślenie przez dzieci znaków za pomocą dłoni. Dzieci układają na dużym arkuszu papieru dłonie i wykorzystują je do kreślenia znaków, np. laseczek, łuków, przy czym kreślenie odbywa się rytmiczn...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy