Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

5 lipca 2018

NR 16 (Kwiecień 2016)

Coraz lepiej rysuję, wycinam… kreślę po śladzie

0 441

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: Kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania. Propozycja kształcenia umiejętności: dysponuje sprawnością rąk oraz koordynacją wzrokowo-ruchową potrzebną do rysowania, wycinania i nauki pisania.

Umiejętnościami niezbędnymi w przygotowaniu do nauki pisania jest koordynacja sensoryczno-motoryczna i sprawność manualna. Dziecko rozpoczynające edukację przedszkolną wykazuje niski stopień wspomnianych umiejętności, ale ich ustawiczne ćwiczenie sprawia, że stają się one coraz doskonalsze i bardziej precyzyjne. Coraz wyższy poziom rozwoju ruchów narzędziowych wpływa na coraz większą samodzielność i zaradność dziecka. Z jednej strony mamy na myśli te sprawności bardzo praktyczne, które powodują, że dzieci samodzielnie ubierają się, wiążą sznurowadła, zapinają guziki, a z drugiej strony – te, które są niezbędne stricte w przygotowaniu do pisania, czyli związane z prawidłowym napięciem mięśniowym, kreśleniem po śladzie, mieszczeniem się w konturze itd. Wstępem do ich nabycia i dobrym ćwiczeniem doskonalącym zręczność, koordynację ruchów są właśnie te wynikające z pragmatyzmu w codziennym życiu dziecka. Jeśli maluch nie będzie wyręczany w czynnościach ubierania się, zapinania, z czasem wiązania elementów garderoby, to ruchy wymagające większej precyzji nie będą stanowiły tak dużej trudności. Doskonałym przygotowaniem do nauki pisania są przede wszystkim zabawy polegające na rysowaniu, wycinaniu, lepieniu, kreśleniu po śladzie, łączeniu punktów rysunku za pomocą linii.  Tego rodzaju zabaw i ćwiczeń nie powinno zabraknąć każdego dnia w przedszkolu. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Ruchy narzędziowe, zwane inaczej praksjami, w przypadku najmłodszego przedszkolaka mają jeszcze niski stopień sprawności. Niemniej jednak ciągły rozwój i ich doskonalenie sprawia, że dziecko wykazuje coraz większą sprawność rąk, koordynację ruchów i zaradność w codziennych sytuacjach. Jeśli dostarczymy dzieciom wielu okazji do ćwiczeń, nie wyręczając ich przy tym, to jest na pewno szansa, że drobne ruchy manualne i koordynacja wzrokowo-ruchowa – tak niezbędne w przygotowaniu do nauki pisania – rozwiną się w odpowiednim czasie i umożliwią nabycie gotowości szkolnej w tym zakresie. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Prezent dla Kubusia Puchatka 
 

Cele zajęć:
 

Dziecko:

  • rozwija zręczność; nabywa umiejętność wiązania bez kokardy, 
  • podejmuje próby wiązania na kokardkę,  
  • rozwija koordynację wzrokowo-ruchową,
  • potrafi koncentrować uwagę na słuchaniu opowiadania,
  • zna przysmaki niektórych zwierząt,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach

Metody:

  • czynne: ćwiczenie usprawniające artykulatory, udział w zabawie ruchowej, ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej,
  • oglądowe: oglądanie ilustracji, pokaz, ćwiczenie spostrzegawczości, analizy i syntezy wzrokowej,
  • słowne: słuchanie opowiadania nauczycielki, uczestniczenie w rozmowie na temat opowiadania, instruktaż nauczycielki

Formy pracy: grupowa

Środki i pomoce dydaktyczne: opowiadanie nauczycielki Prezent dla Kubusia Puchatka, ilustracje do opowiadania, garnuszek gliniany, miód, wstążki, szablon garnuszka, karty pracy, kredki

Przebieg zajęć:

  • Słuchanie opowiadania nauczycielki Prezent dla Kubusia Puchatka:

Zbliżało się wielkie święto. Za kilka dni Kubuś Puchatek miał obchodzić swoje urodziny. Każdy z jego przyjaciół zastanawiał się, jaki prezent przygotować dla ulubionego misia. Królik myślał:  „Ja zaniosę mu największą marchewkę z mojego pola”. Jak pomyślał, tak też zrobił. Wyszedł do swojego ogródka, chodził między grządkami, zaglądał, rozchylał natkę marchewek… I w końcu krzyknął: „Mam cię!”. Wykopał największą marchew w swoim ogrodzie. Popatrzył na nią i pomyślał:  „Trzeba cię jeszcze dokładnie umyć”. Gdy umył warzywo, znowu popatrzył na nią i wrzasnął: „Prezenty muszą mieć kokardę!”. Szybko zajrzał do swojego pudła skarbów i wyszukał czerwoną wstążkę. Zawiązał kokardę i uradowany czekał, aż słońce będzie na samym środku nieba, aby wyjść z wizytą do Kubusia Puchatka.
    

W swoim domu o prezencie dla Kubusia rozmyślał Prosiaczek. Myślał, myślał, aż w końcu podrapał się w uszko i powiedział sam do siebie:  „Przecież najsmaczniejsze na świecie są żołędzie. Kubusiowi też na pewno posmakują!”. Wyjął mały koszyczek i odsypał z niego smaczne żołędzie. Popatrzył zadowolony na koszyczek i trącił się łapką w czoło…  „Przecież prezent musi mieć kokardę!” – zawołał.  „Ale skąd mam wziąć kokardę?” – podrapał się w głowę. Zaczął szukać w każdym kąciku swojego domku i…ufff! znalazł! Zawiązał i czekał aż słońce… będzie na środku nieba. A Kłapouchy? Też chodził po swoim podwórku i powoli snuł myśl: „Jaki by tu prezent dla Puchatka? Jaki by tu prezent...?”  Chodził i myślał, w końcu powiedział: „Kubuś na pewno lubi to, co ja, jego przyjaciel. Jeśli ja lubię osty, to na pewno Kubuś też!”. Zachwycony tym pomysłem, wyrwał największy oset ze swojego ogródka i też chciał przewiązać go kokardą. Szybko znalazł kawałek wstążki i zawiązał kokardę na bukiecie ostów. Zawiązał i czekał aż słońce… będzie na środku nieba. W końcu słońce stanęło na środku nieba i każdy z przyjaciół wyszedł ze swojego domu i pobiegł do domku Kubusia Puchatka. Kiedy wszyscy już przyszli na miejsce, zobaczyli, że przed domem misia skacze Tygrysek. Przewiązany kokardą, krzyczał wesoło: „Jestem prezentem dla Kubusia! Specjalnie dla niego będę dzisiaj brykał!”. Kubuś Puchatek wybiegł na spotkanie swoich przyjaciół i przy odbieraniu każdego prezentu dziwił się coraz bardziej.

  • Rozmowa na temat treści opowiadania:

Do jakiego święta przygotowywali się przyjaciele Kubusia Puchatka?

Jaki prezent przygotował… Królik?, Prosiaczek?, Kłapouchy?, Tygrysek?

O czym pamiętali, gdy przygotowywali swoje podarunki? Co zawiązywali na nich?

Dlaczego Kubuś był zdziwiony, kiedy odbierał prezenty od swoich przyjaciół?

Z czego na pewno by się ucieszył, gdyby dostał w prezencie?

  • „Oblizujemy wargi po skosztowaniu miodu” – ćwiczenie rozwijające motorykę narządów artykulacyjnych: warg i języka. Nauczycielka prezentuje dzieciom garnuszek z miodem. Każdemu przedszkolakowi nakłada na zewnętrzną stronę dłoni kilka kropel miodu, który następnie dzieci zlizują. Potem proponuje oblizywanie warg „cieniutkim” i „szerokim” językiem w różnych kierunkach i dookoła ust.
  • „Wiązanie kokardy na garnuszku z miodem” – ćwiczenie zręczności, koordynacji wzrokowo-ruchowej. 2–3 dzieci wykonuje prezentację. I etap: przewiązywanie dwóch końców wstążki. Pokaz zawiązania kokardy. Ćwiczenie powtarzamy z każdym dzieckiem w różnych sytuacjach (po zajęciach), wykorzystując szablon „garnuszka” z otworami na przeplatanie wstążki.
  • „Przenieś garnuszek z miodem po kładce” – zabawa rozwijająca równowagę.
  • „Którą dróżką do domku misia?” – ćwiczenie koordynacji wzrokowo-ruchowej. Dzieci wybierają odpowiednią (jedną z wielu) „dróżkę” i kolorują kredką w  wybranym kolorze. Do wykorzystania: karta pracy.


Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka 

Doskonalenie zręczności i koordynacji wzrokowo-ruchowej czterolatka może odbywać się w różnych sytuacjach. Podczas zabaw ruchowych, plastycznych, a także – jak w przypadku młodszych dzieci – podczas czynności rozwijających samoobsługę. Pomimo dużej jeszcze niezręczności dzieci będą aktywnie wykonywały proponowane zadania, zwłaszcza jeśli dodamy element humoru, i nie będziemy podtrzymywać wyłącznie „ćwiczeniowego” charakteru zadań.


Rozwijanie umiejętności w praktyce - scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęć: Ćwiczymy naszą zręczność

Cele zajęć:
 

Dziecko:

  • rozwija zręczność,
  • nabywa umiejętność wiązania sznurowadeł,
  • rozwija koordynację wzrokowo-ruchową,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach

Metody:

  • czynne: udział w zabawach ruchowych, ćwiczeniach koordynacji wzrokowo-ruchowej,
  • oglądowe: pokaz,
  • słowne: instruktaż nauczycielki

Formy pracy: grupowa, zespołowa

Środki i pomoce dydaktyczne: szarfy, woreczki, tamburyn, kartonowe szablony butów, sznurowadła, kredki, taśma samoprzylepna dwustronna, nożyczki, plastelina, kolorowa folia samoprzylepna

Przebieg zajęć:

  • Zabawy ruchowe w rzędach usprawniające zręczność i koordynację wzrokowo-ruchową:

–    Dzieci ustawione są w dwóch rzędach. Na przeciwległym końcu każdego rzędu ułożone są szarfy. Na dany sygnał dziecko z każdego rzędu podbiega do swojej szarfy i przeplata ją przez cały tułów. Następnie zostawia ją w tym samym miejscu i wraca do swojego rzędu, dając sygnał koledze dotknięciem, np. w ramię, że może rozpocząć zadanie dobiegnięcia, przeplatania szarfy i powrotu do rzędu.
–    Dzieci ustawione w poprzednim porządku. Dziecko „pierwsze” otrzymuje woreczek. Z woreczkiem, który podrzuca i łapie, dociera do wyznaczonego miejsca. Wraca biegiem do swojego rzędu, trzymając woreczek w ręce, który przekazuje kolejnemu koledze w rzędzie. Daje tym samym znak do rozpoczęcia zadania.
–    Dzieci ustawione w poprzednim porządku. Przed nimi (każdym rzędem) ułożona jest „dróżka” z szarf. Na sygnał nauczycielki dziecko „pierwsze” rozpoczyna chód po „ścieżce”, starając się nie zejść z jej toru. Gdy dotrze do jej końca, wraca biegiem „obok ścieżki” do swojego rzędu. Po drodze daje sygnał koledze dotknięciem, np. w ramię, że może rozpocząć zadanie.

  • Ćwiczenia koordynacji wzrokowo-ruchowej:

Każde dziecko otrzymuje kartonowe szablony butów z otworami na sznurówkę i punktowym obrysem wzoru. Kredką łączy punkty, aby powstały określone wzory. Po zakończeniu pierwszego zadania otrzymuje sznurówki i zgodnie z instruktażem przewleka je przez otwory. Chętne dzieci przy pomocy np. nauczycielki próbują wiązać kokardkę.

Każde dziecko na spodniej stronie szablonów nakleja kawałki taśmy dwustronnej. Następnie, odklejając kolejną warstwę papierową zabezpieczającą warstwę klejącą, przykleja szablony na wierzch kapci.

Parada przy muzyce w „nowych butach”. Dzieci ustawiają się jedno za drugim i w rytmie muzyki „prezentują” swoje „buty”.

Każde dziecko odrysowuje swoje stopy „w obuwiu” na arkuszu papieru.

Każde dziecko tworzy w dowolny sposób rysunek butów na odrysowanych kształtach. Ozdabia je w dowolny sposób, wykorzystując dostępne środki.

  • Oglądanie wykonanych prac przez dzieci.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięcio- i sześciolatków

Dzieci pięcioletnie potrafią wykonać wiele czynności wymagających precyzji drobnych ruchów. Przejawem ich sprawności motorycznej jest samodzielne obsługiwanie siebie, wykonywanie szeregu prac użytecznych, łączenie kilku czynności naraz, np. rzutu z chwytem, podnoszenie przedmiotu podczas stania na jednej nodze, nalewanie wody z butelki do trzymanego w ręku kubka. Znacznemu rozwojowi ulega też koordynacja wzrokowo-ruchowa, dzięki której ruchy stają się pewniejsze, bardziej zdecydowane, szybsze. Mimo ciągłej przewagi procesów pobudzania nad hamowaniem, u pięciolatków można dostrzec już świadomy wysiłek włożony w opanowanie własnej ruchliwości. Pod koniec okresu przedszkolnego, niektóre ruchy ulegają automatyzacji, co widać w harmonijnym ich wykonywaniu. Dzięki treningowi i wielokrotnym doświadczeniom ruchowym najstarsze przedszkolaki są także zdolne do przewidywania swoich ruchów, co przejawia się w przygotowaniu pozycji ciała, ustawienia ręki odpowiednio do mającej nastąpić czynności. Wiele czynności potrafią też wykonać bez kontroli wzroku, a o coraz lepszej koordynacji oko – ręka świadczyć może umiejętność nawlekania igły, przyszycia guzika, łączenie ze sobą części podczas majsterkowania, czy duża precyzja w rysowaniu. Sześciolatki natomiast opanowują już wiele schematów ruchowych, w których płynnie łączą poszczególne czynności. Nie sposób przecenić wartości zajęć plastyczno-konstrukcyjnych w rozwoju sprawności manualnej najstarszych przedszkolaków i ich koordynacji wzrokowo-ruchowej. Różne techniki plastyczne, zarówno te płaskie, jak i przestrzenne dostarczają okazji do doskonalenia precyzji i celowości ruchów, ale także, co nie mniej ważne w kontekście ich gotowości do nauki pisania, dają możliwość do przyzwyczajania dzieci do dłużej trwającego wysiłku, do wytrwałości, dyscypliny, opanowania, a z czasem – do stawiania sobie takich wymagań, jak dokładność, staranność i estetyka. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce - scenariusz dla dzieci 5- i 6-letnich

Temat zajęć: Sadzimy kwiatki na przedszkolne rabatki
 

Cele zajęć:
 

Dziecko:

  • umie wypowiadać się w różnych technikach plastycznych i przy użyciu elementarnych środków wyrazu (takich jak kształt, barwa) w postaci prostych kompozycji i form konstrukcyjnych,
  • poznaje technikę plastyczną typu collage, łącząc w jednej pracy różne materiały plastyczne,
  • usprawnia motorykę dużą i małą (dłoni i palców),wzmacnia mięśnie nóg, ramion, dłoni i palców,
  • doskonali koordynację wzrokowo-ruchową,
  • doskonali pamięć ruchową,
  • doskonali słuch fonematyczny,
  • wykazuje zainteresowanie pracą ogrodnika, jego narzędziami i czynnościami,
  • doskonali umiejętność posługiwania się nożyczkami oraz igłą,
  • wykonuje prace społecznie użyteczne na terenie przedszkola i ogrodu przedszkolnego.

Metody:

  • czynne: wykonanie kompozycji wiosennego ogrodu techniką collage’u; udział w zabawach ruchowych „Nie podepcz grządek”, „Taczki”; spacer do pobliskich ogródków działkowych; udział w pracach porządkowych i społecznie użytecznych na terenie przedszkola i ogrodu przedszkolnego; ilustrowanie ruchem piosenki „Jestem sobie ogrodniczka”,
  •  słowne: rozwiązywanie zagadek słownyc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy