Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

7 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Pisania też się nauczę!

0 377

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: Tworzenie warunków do doświadczeń językowych i komunikacyjnych w zakresie reprezentatywnej i komunikatywnej funkcji języka (ze szczególnym uwzględnieniem nabywania umiejętności czytania).

Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko interesuje się pisaniem, kreśli znaki literopodobne i podejmuje próby pisania

Naukę pisania w przedszkolu należy traktować jako wprowadzenie do długotrwałego procesu, który będzie kontynuowany przez kolejne lata nauki w szkole. Dlatego praca na poziomie edukacji przedszkolnej w zakresie rozwijania zainteresowania pisaniem, w głównej mierze musi opierać się na rozwijaniu wewnętrznej motywacji dziecka do pisania, rozwijaniu jego zainteresowania słowem drukowanym. Pomimo wielu kontrowersji wywołanych wprowadzeniem elementów pisania do wychowania przedszkolnego, należy przypomnieć, że w niczym nie zmienia to podstawowego założenia systemu pracy przedszkola. Wszystkie treści, w tym również te z zakresu rozwijania zainteresowania pisaniem, powinny być realizowane poprzez stwarzanie dzieciom warunków stymulujących ich aktywność, przy zastosowaniu podstawowej formy, jaką jest zabawa. Należy także zwrócić uwagę, że punktem wyjścia w pracy wychowawczo-dydaktycznej przedszkola powinno być przede wszystkim stwarzanie warunków do ogólnego rozwoju dziecka, którego składową jest m.in. rozwijanie umiejętności z zakresu pisania. Przygotowania do nauki pisania, zapoczątkowane w grupie dzieci trzyletnich, należy kontynuować na coraz wyższym poziomie przy równoczesnym dołączaniu nowych elementów w zakresie kształconych umiejętności i nawyków w kolejnych grupach wiekowych. Jakie to umiejętności? Jest ich wiele: rozwijanie spostrzegawczości wzrokowej, koncentracji uwagi, rozwijanie pamięci słuchowo-wzrokowej, kształtowanie umiejętności analizy i syntezy wzrokowej wyrazów, rozwijanie sprawności manualnej, odtwarzania różnych form i kształtów, znaków literopodobnych, koordynacji sensoryczno-motorycznej. W realizacji kształtowania przedstawionych sprawności i umiejętności należy pamiętać o kilku zasadach. Dotyczą one tego, że kształtowanie ich powinno odbywać się w formie zabawowej, przy wykorzystaniu urozmaiconych środków dydaktycznych, w dostosowaniu do wieku i możliwości dzieci. Ponadto powinno opierać się na działalności dziecka, przy stwarzaniu warunków do realizacji własnych pomysłów poprzez różne formy aktywności.


Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Sprawność manualna dzieci trzyletnich, w tym umiejętność odwzorowywania kształtów jest na bardzo niskim poziomie, który wymaga ustawicznych ćwiczeń usprawniających. Na pewno nie mogą one przybierać formy stricte graficznych ćwiczeń z wykorzystaniem typowej karty pracy. Powinny odbywać się poprzez organizację różnorodnych form zabaw. Dla dzieci w tym wieku, wszelka działalność nauczyciela w kierunku rozwijania ich sprawności do pisania, powinna być „ukryta” w organizowanej zabawie ruchowej czy plastycznej, w stwarzaniu warunków do własnej aktywności, ze szczególnym uwzględnieniem czynności samoobsługowych. Należy pamiętać, że zwłaszcza chłopcy mogą nie polubić „przygotowania do pisania”, jeśli będzie ono prowadzone nieumiejętnie.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: „Kreślę okrągłe kształty”

Cele zajęć:
Dziecko:

  • podejmuje próby kreślenia określonych kształtów, 
  • rozwija sprawność manualną,
  • rozwija koordynację sensoryczno-motoryczną,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, zabawie plastycznej, próby kreślenia okrągłych, zamkniętych kształtów, uczestniczenie w karnawałowym dekorowaniu sali, rozwijanie czucia powierzchniowego;
  • oglądowe: oglądanie ekspozycji balonów, prac plastycznych wykonanych przez dzieci; 
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie na temat określony, nazywanie przedmiotów o określonym kształcie.

Środki i pomoce dydaktyczne: zbiór okrągłych balonów, taca z okrągłymi owocami, piłka, sylwety choinek, opaski z sylwetami balonów w trzech kolorach (czerwonym, żółtym, niebieskim), tamburyno, kredki świecowe, farby plakatowe, papierowe sylwety balonów do zabawy plastycznej.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Oglądanie ekspozycji balonów (okrągłych).
  • Swobodne wypowiedzi dzieci na temat:  „Do czego podobne są balony?” (piłka, jabłko, pomarańcza,…). Nauczycielka na koniec podsumowuje:  „te balony są okrągłe, jak piłka, jabłko,…”
  • Rozwijanie wrażliwości dotykowej podczas próby odgadnięcia:  „Co pani narysowała na twoich plecach?” – nauczycielka palcem rysuje na plecach kolejnych dzieci (dziecko odwrócone tyłem do nauczycielki) okrągłe kształty. Dzieci udzielają dowolnych odpowiedzi, pod warunkiem, że podana nazwa przedmiotu, owocu itd. ma okrągły kształt.
  • Kreślenie przez dzieci „okrągłego kształtu” (koła) na własnej dłoni, na udzie, na podłodze.
  • Zabawa ruchowa orientacyjno-porządkowa „Znajdź balon!” – w różnych miejscach sali są rozmieszczone trzy balony, każdy w jednym kolorze (czerwony, żółty, niebieski). Dzieci otrzymują opaski z „balonem” w jednym kolorze. Podczas akompaniamentu swobodnie poruszają się po sali. Gdy nastąpi pauza w akompaniamencie, każde dziecko odszukuje balon zawieszony w sali, który ma taki sam kolor, jak ten na jego opasce. Zabawę powtarzamy trzy razy.
  • Pokaz sposobu wykonania pracy plastycznej – nauczycielka rysuje kredką świecową koła na sylwecie balonu. Koła dokładnie zamalowuje (zwraca uwagę dzieci na sposób zamykania kształtu koła i dokładne zamalowanie jego wnętrza). Następnie pokrywa sylwetę balona dowolnym kolorem farby plakatowej.
  • Rysowanie przez dzieci kół kredkami świecowymi na konturze balonu.
  • Zamalowywanie sylwety balonu farbą.
  • Po wyschnięciu prac, dekorowanie sali pracami dzieci – na przedszkolny bal karnawałowy.
  • Zabawa z piosenką „Bal w przedszkolu”.

 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka 

Dzieci czteroletnie cechuje jeszcze niski poziom sprawności i umiejętności niezbędnych do osiągnięcia gotowości do pisania. Kolejny rok pobytu w przedszkolu to możliwość ich kształcenia i doskonalenia. Szczególnie dużo trudności przysparza większości maluchom nie nabywanie wiedzy, bo tą potrafią wykazać się w różnych dziedzinach i co ważne łatwo ją przyswajają, a właśnie tych umiejętności, które są ważne w nauce czytania i pisania. Stąd, jak już wspomniano na wstępie artykułu, nauczyciel musi dostrzegać możliwości różnorodnych zabaw, zajęć, czynności samoobsługowych, które stanowią środek do rozwijania tak ważnych sprawności, od których zależy sukces w gotowości do nauki na etapie edukacji wczesnoszkolnej.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęcia: „Szal Pani Zimy”

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • potrafi kreślić proste kształty linearne, o przecinających się liniach,
  • rozwija sprawność manualną,
  • rozwija koordynację sensoryczno-motoryczną,
  • odczytuje tekst wyrazowo-obrazkowy (obrazki),
  • rozumie sens tekstu wyrazowo-obrazkowego,
  • odczytuje tekst w określonym kierunku (od prawej do lewej strony),
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach, ze szczególnym uwzględnieniem zadania o charakterze manualnym,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych.

Metody:

  • czynne: udział w zabawach o charakterze ruchowym, rozwijających sprawność manualną, zdolność odwzorowywania określonych kształtów;
  • oglądowe: oglądanie pokazu rysowania określonych kształtów, oglądanie wystawy wykonanych prac;
  • słowne: słuchanie tekstu wyrazowo-obrazkowego, „odczytywanie” tekstu wyrazowo-obrazkowego, uczestniczenie w rozmowie na określony temat.

Środki i pomoce dydaktyczne: tekst wyrazowo-obrazkowy, koperta, sylwety papierowych szalików w kolorze jasnoniebieskim, kredki świecowe, nagranie piosenki o zimie, odtwarzacz CD, opaski z sylwetami gwiazdek śniegowych.

Formy pracy: grupowa
Przebieg zajęć:

  • Zaproszenie dzieci do „kącika przyrody” – odnalezienie koperty z listem do dzieci od Pani Zimy – tekstu obrazkowo-wyrazowego.
  • Wysłuchanie treści listu przeczytanego przez nauczycielkę.

Title

Dzień dobry [dzieci]!
(zamiast wyrazu „dzieci” rysunek obrazujący dzieci)
Za kilka dni do was przybędę moimi wielkimi śnieżnymi [saniami]
(zamiast wyrazu „saniami” rysunek obrazujący sanie)
Muszę jeszcze przygotować swoje zimowe [suknie]i zimowe [szaliki]
(zamiast wyrazu „suknie” i „szaliki” rysunek obrazujący suknie i szaliki)
Może wy macie jakiś pomysł na wzory do mojego nowego [szalika]?
(zamiast wyrazu „szalika” rysunek obrazujący szalik).
Na pewno coś przygotujecie ze swoją panią. Ciekawa jestem Waszych pomysłów. Ja w prezencie przywiozę wam mnóstwo [śniegu] do zabaw zimowych. 
(zamiast wyrazu „śniegu” rysunek obrazujący śnieg – gwiazdki śniegowe)

Pani Zima

  • Powtórne przeczytanie listu – dzieci czytają tekst wspólnie z nauczycielką. Nauczycielka czyta wyrazy, natomiast dzieci „obrazki”.
  • Rozmowa na temat treści listu – prośby Pani Zimy skierowanej do dzieci.
  • Zbieranie pomysłów od dzieci na „Szal Pani Zimy” – nauczycielka rysuje propozycje wzorów na kolejnych arkuszach papieru wyciętych w kształt „szala” (bałwanki, sanki, płatki śniegowe, gwiazdki...).
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: „Płatki śniegowe” – dzieci otrzymują opaski z sylwetami „płatków śniegowych”. Przy akompaniamencie piosenki o zimie z poprzedniego roku – dzieci wykonują swobodny taniec „płatków”. Gdy milknie akompaniament – „płatki opadają na ziemię” – dzieci układają się na podłodze w dowolnych pozach.
  • Pokaz sposobu kreślenia prostych gwiazdek śniegowych przez nauczycielkę.
  • Kreślenie zademonstrowanego wzoru na dłoni, udzie, podłodze, na plecach kolegi.
  • Próby kreślenia białą kredką świecową wzorów – gwiazdek śniegowych – na sylwecie papierowego „szalika”.
  • Oglądanie wystawy wykonanych prac.

 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Traktując skomplikowane zadanie przygotowania ręki i umysłu pięcioletniego przedszkolaka do czekającej go wkrótce systematycznej nauki pisania jako całościowy system działań, obejmujący zarówno procesy psychiczne, fizyczne, motoryczne, jak i emocjonalno-motywacyjne, należy go oprzeć na możliwościach i potrzebach rozwojowych dzieci. Są to w tym wieku niewątpliwie: aktywność własna, działanie poprzez zabawę, ciekawość poznawcza, ale też tendencje naśladowcze i współdziałanie w grupie rówieśniczej. Około piątego roku życia zachodzi szereg istotnych zmian w ogólnej sprawności ruchowej, zręczności i precyzji manualnej. Znaczny jest też przyrost masy mięśniowej. Wzrasta zdolność do dłuższego wysiłku fizycznego, zwiększa się też potrzeba ruchu. Jest to też okres nasilenia się procesu kostnienia wielu punktów szkieletu, w tym chrzęstnej tkanki nadgarstka. Wzmacnia się też muskulatura dłoni i palców. Dzięki temu, pięciolatki są w stanie opanować wiele czynności wymagających precyzji drobnych ruchów. Znacznemu rozwojowi ulega koordynacja wzrokowo-ruchowa, orientacja przestrzenna oraz pamięć ruchowa. Dzięki odpowiedniemu nastawieniu emocjonalno-motywacyjnemu, będzie w stanie podjąć się wysiłku związanego z przygotowaniem do pisania.

Rozwijanie umiejętności w praktyce

Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Zimowy pokaz mody

Cele zajęć:
Dziecko:

  • wzbogaca słownictwo (moda, pokaz mody, projektant, patka, mankiet, szlufka, styl, fason);
  • doskonali motorykę dużą i małą;
  • porusza się zwinnie, płynnie, utrzymuje równowagę;
  • ubiera się samodzielnie, wkładając różne części garderoby, zapina suwaki, guziki, wiąże szalik, wkłada rękawice;
  • kreśli wzory i szlaczki na sylwetach zimowej odzieży;
  • doskonali spostrzegawczość wzrokową i analizator wzrokowy;
  • projektuje wzory na komplecie narciarskim.

Metody:

  • czynne: kreślenie wzorów i szlaczków; ubieranie się w zimową odzież, zapinanie suwaków lub guzików, poruszanie się po wybiegu, kolorowanie części odzieży;
  • słowne: wypowiadanie się na temat historyjki, elementów zimowego stroju, nazywanie fasonów, wzorów, stylów ubioru;
  • oglądowe: globalne rozpoznawanie wyrazów; oglądanie historyjki obrazkowej; oglądanie prezentacji multimedialnej i pokazu mody.

Formy pracy: zbiorowa, zespołowa jednolita i zróżnicowana, indywidualna jednolita.

Środki i pomoce dydaktyczne: historyjka obrazkowa „Na narty” z cyklu „Słoneczna Biblioteka” (w: Joy Cowley „Kolacja”); etykiety do globalnego...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy