Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

7 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Pisania też się nauczę!

582

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: Tworzenie warunków do doświadczeń językowych i komunikacyjnych w zakresie reprezentatywnej i komunikatywnej funkcji języka (ze szczególnym uwzględnieniem nabywania umiejętności czytania).

Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko interesuje się pisaniem, kreśli znaki literopodobne i podejmuje próby pisania

Naukę pisania w przedszkolu należy traktować jako wprowadzenie do długotrwałego procesu, który będzie kontynuowany przez kolejne lata nauki w szkole. Dlatego praca na poziomie edukacji przedszkolnej w zakresie rozwijania zainteresowania pisaniem, w głównej mierze musi opierać się na rozwijaniu wewnętrznej motywacji dziecka do pisania, rozwijaniu jego zainteresowania słowem drukowanym. Pomimo wielu kontrowersji wywołanych wprowadzeniem elementów pisania do wychowania przedszkolnego, należy przypomnieć, że w niczym nie zmienia to podstawowego założenia systemu pracy przedszkola. Wszystkie treści, w tym również te z zakresu rozwijania zainteresowania pisaniem, powinny być realizowane poprzez stwarzanie dzieciom warunków stymulujących ich aktywność, przy zastosowaniu podstawowej formy, jaką jest zabawa. Należy także zwrócić uwagę, że punktem wyjścia w pracy wychowawczo-dydaktycznej przedszkola powinno być przede wszystkim stwarzanie warunków do ogólnego rozwoju dziecka, którego składową jest m.in. rozwijanie umiejętności z zakresu pisania. Przygotowania do nauki pisania, zapoczątkowane w grupie dzieci trzyletnich, należy kontynuować na coraz wyższym poziomie przy równoczesnym dołączaniu nowych elementów w zakresie kształconych umiejętności i nawyków w kolejnych grupach wiekowych. Jakie to umiejętności? Jest ich wiele: rozwijanie spostrzegawczości wzrokowej, koncentracji uwagi, rozwijanie pamięci słuchowo-wzrokowej, kształtowanie umiejętności analizy i syntezy wzrokowej wyrazów, rozwijanie sprawności manualnej, odtwarzania różnych form i kształtów, znaków literopodobnych, koordynacji sensoryczno-motorycznej. W realizacji kształtowania przedstawionych sprawności i umiejętności należy pamiętać o kilku zasadach. Dotyczą one tego, że kształtowanie ich powinno odbywać się w formie zabawowej, przy wykorzystaniu urozmaiconych środków dydaktycznych, w dostosowaniu do wieku i możliwości dzieci. Ponadto powinno opierać się na działalności dziecka, przy stwarzaniu warunków do realizacji własnych pomysłów poprzez różne formy aktywności.

POLECAMY


Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Sprawność manualna dzieci trzyletnich, w tym umiejętność odwzorowywania kształtów jest na bardzo niskim poziomie, który wymaga ustawicznych ćwiczeń usprawniających. Na pewno nie mogą one przybierać formy stricte graficznych ćwiczeń z wykorzystaniem typowej karty pracy. Powinny odbywać się poprzez organizację różnorodnych form zabaw. Dla dzieci w tym wieku, wszelka działalność nauczyciela w kierunku rozwijania ich sprawności do pisania, powinna być „ukryta” w organizowanej zabawie ruchowej czy plastycznej, w stwarzaniu warunków do własnej aktywności, ze szczególnym uwzględnieniem czynności samoobsługowych. Należy pamiętać, że zwłaszcza chłopcy mogą nie polubić „przygotowania do pisania”, jeśli będzie ono prowadzone nieumiejętnie.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: „Kreślę okrągłe kształty”

Cele zajęć:
Dziecko:

  • podejmuje próby kreślenia określonych kształtów, 
  • rozwija sprawność manualną,
  • rozwija koordynację sensoryczno-motoryczną,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych.

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, zabawie plastycznej, próby kreślenia okrągłych, zamkniętych kształtów, uczestniczenie w karnawałowym dekorowaniu sali, rozwijanie czucia powierzchniowego;
  • oglądowe: oglądanie ekspozycji balonów, prac plastycznych wykonanych przez dzieci; 
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie na temat określony, nazywanie przedmiotów o określonym kształcie.

Środki i pomoce dydaktyczne: zbiór okrągłych balonów, taca z okrągłymi owocami, piłka, sylwety choinek, opaski z sylwetami balonów w trzech kolorach (czerwonym, żółtym, niebieskim), tamburyno, kredki świecowe, farby plakatowe, papierowe sylwety balonów do zabawy plastycznej.

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Oglądanie ekspozycji balonów (okrągłych).
  • Swobodne wypowiedzi dzieci na temat:  „Do czego podobne są balony?” (piłka, jabłko, pomarańcza,…). Nauczycielka na koniec podsumowuje:  „te balony są okrągłe, jak piłka, jabłko,…”
  • Rozwijanie wrażliwości dotykowej podczas próby odgadnięcia:  „Co pani narysowała na twoich plecach?” – nauczycielka palcem rysuje na plecach kolejnych dzieci (dziecko odwrócone tyłem do nauczycielki) okrągłe kształty. Dzieci udzielają dowolnych odpowiedzi, pod warunkiem, że podana nazwa przedmiotu, owocu itd. ma okrągły kształt.
  • Kreślenie przez dzieci „okrągłego kształtu” (koła) na własnej dłoni, na udzie, na podłodze.
  • Zabawa ruchowa orientacyjno-porządkowa „Znajdź balon!” – w różnych miejscach sali są rozmieszczone trzy balony, każdy w jednym kolorze (czerwony, żółty, niebieski). Dzieci otrzymują opaski z „balonem” w jednym kolorze. Podczas akompaniamentu swobodnie poruszają się po sali. Gdy nastąpi pauza w akompaniamencie, każde dziecko odszukuje balon zawieszony w sali, który ma taki sam kolor, jak ten na jego opasce. Zabawę powtarzamy trzy razy.
  • Pokaz sposobu wykonania pracy plastycznej – nauczycielka rysuje kredką świecową koła na sylwecie balonu. Koła dokładnie zamalowuje (zwraca uwagę dzieci na sposób zamykania kształtu koła i dokładne zamalowanie jego wnętrza). Następnie pokrywa sylwetę balona dowolnym kolorem farby plakatowej.
  • Rysowanie przez dzieci kół kredkami świecowymi na konturze balonu.
  • Zamalowywanie sylwety balonu farbą.
  • Po wyschnięciu prac, dekorowanie sali pracami dzieci – na przedszkolny bal karnawałowy.
  • Zabawa z piosenką „Bal w przedszkolu”.

 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka 

Dzieci czteroletnie cechuje jeszcze niski poziom sprawności i umiejętności niezbędnych do osiągnięcia gotowości do pisania. Kolejny rok pobytu w przedszkolu to możliwość ich kształcenia i doskonalenia. Szczególnie dużo trudności przysparza większości maluchom nie nabywanie wiedzy, bo tą potrafią wykazać się w różnych dziedzinach i co ważne łatwo ją przyswajają, a właśnie tych umiejętności, które są ważne w nauce czytania i pisania. Stąd, jak już wspomniano na wstępie artykułu, nauczyciel musi dostrzegać możliwości różnorodnych zabaw, zajęć, czynności samoobsługowych, które stanowią środek do rozwijania tak ważnych sprawności, od których zależy sukces w gotowości do nauki na etapie edukacji wczesnoszkolnej.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 

Scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęcia: „Szal Pani Zimy”

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • potrafi kreślić proste kształty linearne, o przecinających się liniach,
  • rozwija sprawność manualną,
  • rozwija koordynację sensoryczno-motoryczną,
  • odczytuje tekst wyrazowo-obrazkowy (obrazki),
  • rozumie sens tekstu wyrazowo-obrazkowego,
  • odczytuje tekst w określonym kierunku (od prawej do lewej strony),
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zadaniach, ze szczególnym uwzględnieniem zadania o charakterze manualnym,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych.

Metody:

  • czynne: udział w zabawach o charakterze ruchowym, rozwijających sprawność manualną, zdolność odwzorowywania określonych kształtów;
  • oglądowe: oglądanie pokazu rysowania określonych kształtów, oglądanie wystawy wykonanych prac;
  • słowne: słuchanie tekstu wyrazowo-obrazkowego, „odczytywanie” tekstu wyrazowo-obrazkowego, uczestniczenie w rozmowie na określony temat.

Środki i pomoce dydaktyczne: tekst wyrazowo-obrazkowy, koperta, sylwety papierowych szalików w kolorze jasnoniebieskim, kredki świecowe, nagranie piosenki o zimie, odtwarzacz CD, opaski z sylwetami gwiazdek śniegowych.

Formy pracy: grupowa
Przebieg zajęć:

  • Zaproszenie dzieci do „kącika przyrody” – odnalezienie koperty z listem do dzieci od Pani Zimy – tekstu obrazkowo-wyrazowego.
  • Wysłuchanie treści listu przeczytanego przez nauczycielkę.

Title

Dzień dobry [dzieci]!
(zamiast wyrazu „dzieci” rysunek obrazujący dzieci)
Za kilka dni do was przybędę moimi wielkimi śnieżnymi [saniami]
(zamiast wyrazu „saniami” rysunek obrazujący sanie)
Muszę jeszcze przygotować swoje zimowe [suknie]i zimowe [szaliki]
(zamiast wyrazu „suknie” i „szaliki” rysunek obrazujący suknie i szaliki)
Może wy macie jakiś pomysł na wzory do mojego nowego [szalika]?
(zamiast wyrazu „szalika” rysunek obrazujący szalik).
Na pewno coś przygotujecie ze swoją panią. Ciekawa jestem Waszych pomysłów. Ja w prezencie przywiozę wam mnóstwo [śniegu] do zabaw zimowych. 
(zamiast wyrazu „śniegu” rysunek obrazujący śnieg – gwiazdki śniegowe)

Pani Zima

  • Powtórne przeczytanie listu – dzieci czytają tekst wspólnie z nauczycielką. Nauczycielka czyta wyrazy, natomiast dzieci „obrazki”.
  • Rozmowa na temat treści listu – prośby Pani Zimy skierowanej do dzieci.
  • Zbieranie pomysłów od dzieci na „Szal Pani Zimy” – nauczycielka rysuje propozycje wzorów na kolejnych arkuszach papieru wyciętych w kształt „szala” (bałwanki, sanki, płatki śniegowe, gwiazdki...).
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: „Płatki śniegowe” – dzieci otrzymują opaski z sylwetami „płatków śniegowych”. Przy akompaniamencie piosenki o zimie z poprzedniego roku – dzieci wykonują swobodny taniec „płatków”. Gdy milknie akompaniament – „płatki opadają na ziemię” – dzieci układają się na podłodze w dowolnych pozach.
  • Pokaz sposobu kreślenia prostych gwiazdek śniegowych przez nauczycielkę.
  • Kreślenie zademonstrowanego wzoru na dłoni, udzie, podłodze, na plecach kolegi.
  • Próby kreślenia białą kredką świecową wzorów – gwiazdek śniegowych – na sylwecie papierowego „szalika”.
  • Oglądanie wystawy wykonanych prac.

 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Traktując skomplikowane zadanie przygotowania ręki i umysłu pięcioletniego przedszkolaka do czekającej go wkrótce systematycznej nauki pisania jako całościowy system działań, obejmujący zarówno procesy psychiczne, fizyczne, motoryczne, jak i emocjonalno-motywacyjne, należy go oprzeć na możliwościach i potrzebach rozwojowych dzieci. Są to w tym wieku niewątpliwie: aktywność własna, działanie poprzez zabawę, ciekawość poznawcza, ale też tendencje naśladowcze i współdziałanie w grupie rówieśniczej. Około piątego roku życia zachodzi szereg istotnych zmian w ogólnej sprawności ruchowej, zręczności i precyzji manualnej. Znaczny jest też przyrost masy mięśniowej. Wzrasta zdolność do dłuższego wysiłku fizycznego, zwiększa się też potrzeba ruchu. Jest to też okres nasilenia się procesu kostnienia wielu punktów szkieletu, w tym chrzęstnej tkanki nadgarstka. Wzmacnia się też muskulatura dłoni i palców. Dzięki temu, pięciolatki są w stanie opanować wiele czynności wymagających precyzji drobnych ruchów. Znacznemu rozwojowi ulega koordynacja wzrokowo-ruchowa, orientacja przestrzenna oraz pamięć ruchowa. Dzięki odpowiedniemu nastawieniu emocjonalno-motywacyjnemu, będzie w stanie podjąć się wysiłku związanego z przygotowaniem do pisania.

Rozwijanie umiejętności w praktyce

Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Zimowy pokaz mody

Cele zajęć:
Dziecko:

  • wzbogaca słownictwo (moda, pokaz mody, projektant, patka, mankiet, szlufka, styl, fason);
  • doskonali motorykę dużą i małą;
  • porusza się zwinnie, płynnie, utrzymuje równowagę;
  • ubiera się samodzielnie, wkładając różne części garderoby, zapina suwaki, guziki, wiąże szalik, wkłada rękawice;
  • kreśli wzory i szlaczki na sylwetach zimowej odzieży;
  • doskonali spostrzegawczość wzrokową i analizator wzrokowy;
  • projektuje wzory na komplecie narciarskim.

Metody:

  • czynne: kreślenie wzorów i szlaczków; ubieranie się w zimową odzież, zapinanie suwaków lub guzików, poruszanie się po wybiegu, kolorowanie części odzieży;
  • słowne: wypowiadanie się na temat historyjki, elementów zimowego stroju, nazywanie fasonów, wzorów, stylów ubioru;
  • oglądowe: globalne rozpoznawanie wyrazów; oglądanie historyjki obrazkowej; oglądanie prezentacji multimedialnej i pokazu mody.

Formy pracy: zbiorowa, zespołowa jednolita i zróżnicowana, indywidualna jednolita.

Środki i pomoce dydaktyczne: historyjka obrazkowa „Na narty” z cyklu „Słoneczna Biblioteka” (w: Joy Cowley „Kolacja”); etykiety do globalnego czytania: narty, kurtka narciarska, buty narciarskie, czapka narciarska, rękawiczki narciarskie; ilustracje stroju narciarskiego; karta pracy z elementami stroju narciarskiego wraz z etykietami do podpisania elementów stroju; kolorowe włóczki; sylwety czapek, rękawiczek i szalików wycięte z kolorowego kartonu; różne komplety szalików, czapek i rękawic; kombinezony i kurtki zimowe, śniegowce, kozaki; prezentacja multimedialna pokazu mody; skakanki, krzesełka; kredki, klej, nożyczki.

Przebieg zajęć:

  • „Zimowa odzież” – kompletowanie przez dzieci części zimowej garderoby tak, by do siebie pasowały kolorystycznie, wzorami i stylowo (np. śniegowce i kurtka, płaszczyk i kozaczki). Nauczyciel zachęca dzieci nie tylko do nazywania części odzieży, ale też ich faktur, wzorów, kolorów oraz elementów wykończenia, jak patki, mankiety, frędzle, zakładki, kołnierze, kaptury, suwaki, zatrzaski, guziki. Wspólnie określają, czy skompletowany strój ma charakter sportowy, codzienny, czy elegancki, na jaką okazję się nadaje, z myślą o czym został zaprojektowany. Nauczyciel pyta dzieci, czy wiedzą, kto wymyśla ubrania, a następnie opowiada im o pracy projektantów i kreatorów mody, modelek, wizażystów.
  • „Kupujemy zimowe ubrania” – dzieci dzielą się na sprzedawców i kupujących. Kupujący podejmuje decyzję, co chce kupić, wybierając ze zgromadzonej odzieży jedną sztukę i opisuje ją słownie, np. „Chcę kupić kurtkę narciarską. Tę czerwoną z kieszeniami i kapturem. Chcę kupić śniegowce z futerkiem, w kolorze granatowym. Poproszę o czapkę czerwoną w żółte paski z czerwonym pomponem.” Sprzedawca wyszukuje opisany towar i podaje kupującemu. Nauczyciel przypomina o stosowaniu zwrotów grzecznościowych: proszę, dziękuję.
  • „Pokaz mody” – oglądanie prezentacji multimedialnej przedstawiającej zimowy pokaz mody. Zwrócenie uwagi dziec...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy