Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kształtowanie umiejętności klasyfikacji
Przykłady ćwiczeń

Artykuły z czasopisma | 15 listopada 2017 | NR 21
394

Kolejnym obszarem z zakresu edukacji matematycznej, jaki poznają dzieci w wieku przedszkolnym, jest kształtowanie umiejętności klasyfikacji. A więc jak nauczyć przedszkolaki rozróżniać przedmioty, obiekty, kolory czy podstawowe figury?

Klasyfikacja odgrywa istotną rolę w procesie kształtowania pojęć u dzieci. Im lepiej dziecko klasyfikuje, przyporządkowuje, układa pewne elementy rzeczywistości, tym lepiej radzi sobie w codziennych sytuacjach, rozumie zmieniające się zjawiska i potrafi je nazwać. 
Edyta Gruszczyk-Kolczyńska pisze na ten temat następująco: 
„na każdym poziomie rozwoju człowiek różnicuje i przyporządkowuje swoje doznania, spostrzegane zjawiska i obiekty. Różny jest tylko poziom takich klasyfikacji”.

Na poziomie edukacji elementarnej (już w pierwszej klasie) dzieci wykazują się klasyfikacją operacyjną, natomiast na poziomie edukacji przedszkolnej klasyfikacja przyjmuje charakter kolekcji. Na tym etapie dzieci przyporządkowują obiekty, stosując zasadę skojarzeń i tego, „co do siebie pasuje”. Jerzy Nowik zwraca uwagę, iż „tworzenie kolekcji to wyższy etap klasyfikowania. Dziecko wybiera spośród przedmiotów lub obrazków te, które będą tworzyły w miarę spójny zbiór elementów spełniających określony warunek”. Do zadań tego typu możemy wykorzystać wszystkie przedmioty bliskie dziecku. Szczególnie przydatne mogą się okazać różnego rodzaju klocki (np. Dienesa), guziki, sylwety owoców, warzyw itp., zabawki i wiele innych7. W tym miejscu można zwrócić uwagę na to, iż cechami odróżniającymi klasyfikację operacyjną od jej wcześniejszych poziomów jest giętkość rozumowania (wielość sposobów, w jaki dziecko z powodzeniem klasyfikuje przedmioty), konsekwencja (rozdziela przedmioty według określonych kryteriów aż do ostatniego elementu) oraz dokładność definiowania (charakteryzowanie przedmiotów przy uwzględnieniu cech branych pod uwagę w trakcie klasyfikacji).

Trzeba zwrócić uwagę, że nieodłącznym elementem klasyfikacji jest definiowanie. Nie jest ważne jedynie przyporządkowanie pewnych elementów, ale również wyjaśnianie dokonanych wyborów i uzasadnianie ich na podstawie zdobytej już wiedzy i doświadczenia dziecka9. Po stworzeniu, wyodrębnieniu zbioru pewnych elementów, które spełniają określony warunek, zadaniem dzieci jest nazwanie tegoż zbioru i stworzenie jego definicji.

Jak twierdzi J. Nowik „umiejętność wyodrębniania elementów – przedmiotów spełniających zadany warunek – powinna być organizowana w formie zabawy. „(…) trzeba pamiętać, iż dziecko w początkowej fazie tworzy ciągi, w których nie zawsze wszystkie elementy są ze sobą powiązane, a zależność istotna z punktu widzenia dziecka, zachodzi w kolejnych parach elementów”11. Istotne jest, aby podczas wszelkich zadań wykonywanych przez dzieci w tym obrębie tematycznym nie narzucać im własnych wariantów rozwiązań12, ale przede wszystkim pozwolić im na samodzielne myślenie i przyporządkowanie, po czym winno się nakłaniać je do wyjaśniania i argumentowania własnych wyborów. To pozwoli im kształtować logiczne myślenie i prawdziwą umiejętność dokonywania klasyfikacji opartą na własnych doświadczeniach, spostrzeżeniach i wnioskach.

W celu rozwijania przez dzieci umiejętności klasyfikowania na etapie edukacji przedszkolnej stosuje się szereg ćwiczeń, gier i zabaw polegających na manipulowaniu przedmiotami, wykorzystując w tym celu sytuacje codzienne. Przykładem mogą być wspólne porządki, kiedy to dziecko razem z dorosłym dokonuje klasyfikacji i uporządkowania zabawek, naczyń, klocków itp. Podczas tego typu sytuacji dzieci w naturalnych okolicznościach mają okazję utrwalać swoje umiejętności w zakresie przyporządkowywania i grupowania elementów, jak również ich definiowania.

Jedną z powszechnie znanych gier, która również ma udział kształtow...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy