Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

20 lutego 2019

NR 44 (Luty 2019)

Krąg tematyczny – Las

0 165

Nasze spotkanie z przyrodą oscylować będzie wokół tematu „Las”. „Mali odkrywcy” zdobyli już wiadomości na temat wody, powietrza i ziemi. Jest to więc odpowiednia pora, aby zdobyte informacje odnieść do otaczającego nas środowiska. W bliższym lub nieco dalszym otoczeniu przedszkola z pewnością znajduje się las. Wycieczka będzie zatem najlepszym sposobem na utrwalenie wiadomości i okazją do zobaczenia roślin, drzew czy usłyszenia odgłosów ptaków.

Wprzekazywanych informacjach zawarte są treści dotyczące ekosystemu – z objaśnieniem znaczenia tego pojęcia oraz ukazaniem lasu w różnych aspektach tematycznych. Grupa tematyczna To zainteresuje „Małych odkrywców” zawiera zagadnienia hasłowe umożliwiające szybsze odnalezienie tematu omawianego na zajęciu. Działania „Małych odkrywców” zawierają przykłady podejmowanych aktywności w obrębie tematu „Las”. 
Ostatnia grupa – Worek inspiracji „Małych odkrywców” –  to propozycje zgromadzonych pomocy dydaktycznych, wykorzystywanych w różnego rodzaju zajęciach. Wszystkie sugestie i przykłady działań proszę traktować jako propozycje i dowolnie je modyfikować oraz wzbogacać o własne pomysły.

To zainteresuje „Małych odkrywców”

Co to jest ekosystem?
Ekosystem to fragment przyrody będący funkcjonującą całością. Każdy ekosystem składa się z elementów – nieożywionych i żywych. Elementy nieożywione to: gleba, woda, klimat, ukształtowanie terenu, temperatura, skały, kamienie. Wszystkie organizmy żywe (rośliny i zwierzęta), które pozostają między sobą w różnego rodzaju zależnościach stanowią ożywioną część ekosystemu. Pozostańmy przy tych informacjach, ponieważ szczegółowe podziały wewnątrz struktury ekosystemu dzieciom w wieku przedszkolnym nie są w tym momencie niezbędne.

Lasy w Polsce
W naszym kraju lasów wciąż przybywa, a to z uwagi na realizowanie „Krajowego programu zwiększania lesistości”. 
Najważniejsze typy lasów to:

  • liściaste,
  • iglaste,
  • mieszane.

W Polsce najwięcej jest lasów iglastych, a wśród nich dominuje sosna. W grupie drzew liściastych najwięcej jest dębów, buków i grabów. 
Las liściasty – ze względu na wilgotność i gatunki rosnących drzew wyróżnia się kilka typów lasów liściastych: grąd, łęg, ols, buczyna, bór mieszany. Szczegółowa specyfikacja nie będzie potrzebna. Istotną informacją dla dzieci będzie podanie nazw rosnących drzew liściastych oraz zaprezentowanie ich na zdjęciach. W polskich lasach liściastych spotykamy najczęściej następujące drzewa: dąb, buk, grab, klon, olsza, wierzba, topola, jesion, brzoza.
Las iglasty – ze względu na dominujący gatunek drzew dzieli się na lasy sosnowe, świerkowe i jodłowe.
Las mieszany – to przede wszystkim sosna pospolita, dąb, świerk, modrzew, brzoza, topola i osika.
W przypadku naszych rodzimych lasów o wiele łatwiej jest zaprezentować dzieciom drzewa, gdyż różne ich gatunki rosną obok nas. Wystarczy wyjść z dziećmi na spacer do parku, a niejednokrotnie do przedszkolnego ogrodu, aby zobaczyć kilka gatunków drzew. Takie obserwacje pozwolą dzieciom dostrzec różnice w wyglądzie drzew (dotknąć, porównać kształty liści, kolor, wielkość). Zorganizowanie wycieczki do lasu będzie doskonałą okazją, aby pokazać dzieciom, jak duży, piękny i różnorodny jest las. Będziemy mogli pokazać dzieciom, jak wiele do zaoferowania ma dla nas las, i skierować uwagę dzieci na konieczność szanowania go.

Puszcze, bory 
Do największych puszcz polskich należą:

  • Puszcza Notecka,
  • Puszcza Augustowska,
  • Puszcza Knyszyńska,
  • Puszcza Białowieska,
  • Puszcza Kampinoska.

Największe polskie bory to:

  • Bory Tucholskie, 
  • Bory Stobrawskie,
  • Bory Dolnośląskie,
  • Bory Krajeńskie.

Wymieniłam tu tylko symbolicznie największe polskie puszcze i bory. Jeżeli w najbliższej okolicy znajduje się np. Biebrzański Park Narodowy, warto skupić uwagę dzieci na tym właśnie obiekcie przyrodniczym. Zawsze wykorzystujmy możliwość zorganizowania wycieczki w tak piękne miejsca. Oczywiście poszukajmy naszej najbliższej puszczy, boru czy parku na mapie – dzieci lubią zadania z wykorzystaniem mapy. Naturalnie opowiadając o danym np. parku, pokażmy dzieciom ilustracje, książki, w których mogą zobaczyć roślinność danego miejsca i żyjące w nim zwierzęta. Wprowadzenie takie jest niezbędne, zwłaszcza przed wycieczką, aby dzieci wiedziały, co mogą zobaczyć w tym dla nich „wielkim lesie”.

Piętra lasu
Nie sposób poznać las bez specyfiki jego struktury. Starałam się w sposób jak najbardziej przystępny dzieciom podejść do tego tematu. I tu także proszę o dobór treści w zależności od grupy wiekowej i zainteresowania tematem. Budowa lasu składa się z kilku warstw. Drzewa pełnią najważniejszą funkcję w występowaniu warstw lasu. To właśnie one decydują o tym, w jakich warunkach funkcjonują wszystkie organizmy żyjące w lesie. Z racji swojej wysokości drzewa zacieniają las. Dlatego wszystkie organizmy muszą ze sobą współdziałać, aby życie w lesie przebiegało prawidłowo i harmonijnie.
Ściółka leśna to najniżej położone piętro lasu. Jest to warstwa opadłych liści, kory drzew, gałęzi, nasion oraz szczątków zwierząt. Ta warstwa przykrywa ziemię i zatrzymuje w niej wodę, zapobiega w ten sposób nadmiernemu jej parowaniu. Tu żyją bakterie i grzyby. W ściółce leśnej licznie występują owady, dżdżownice, krety oraz ryjówki. Można tutaj oczywiście spotkać mrówki, a pod kamieniami i w spróchniałych pniach drzew mieszkają np. stonogi. Ściółka leśna jest wspaniałym miejscem dla żuków, ślimaków i pająków.
Runo leśne jest warstwą lasu wyższą od ściółki, ale najniższą warstwą składającą się z żywych roślin. Kiedy nadchodzi wiosna, a drzewa i krzewy nie mają jeszcze liści, do runa leśnego dociera dużo słońca. Wszystko wtedy pięknie rośnie i kwitnie. O tej porze roku zobaczyć tu możemy zawilce, fiołki, przylaszczki, przebiśniegi, konwalie. Wspaniale prezentują się tu także wrzosy, borówki, poziomki czy maliny. Runo leśne to również paprocie oraz grzyby. W runie leśnym żyje wiele gatunków pająków oraz owadów. Tam, gdzie w runie leśnym jest wilgotno, możemy zobaczyć żabę. Natomiast w miejscach odsłoniętych i nagrzanych przez słońce chętnie wylegują się węże i jaszczurki. Runo leśne jest miejscem lubianym przez nornice, borsuki, jeże i lisy.
Podszyt jest warstwą wyższą od runa leśnego. Rosną tu krzewy i młode drzewa. Podszyt to miejsce wzrostu np. leszczyny, dzikiego bzu, kaliny, czeremchy czy jałowca. Na korze młodych drzew żyją pajęczaki i owady. Swoje ulubione miejsca w podszycie mają ptaki, np. rudziki, dzięcioły czy zięby. Z pustych przestrzeni między korą drzew wyciągają smaczne dla siebie larwy. Jesienią na krzewach rosnących w podszycie zobaczyć można różnokolorowe owoce (bogate w cukier), które są pokarmem dla wielu zwierząt. Podszyt jest tą warstwą lasu, w której spotkać można także sarny czy jelenie. Zwierzęta te mogą tu znaleźć dla siebie schronienie.
Drzewostan jest najwyższą warstwą lasu. Tworzą ją korony drzew liściastych i iglastych. Drzewami takimi mogą być np. dąb, brzoza, buk, lipa, sosna, świerk czy modrzew. Duże ptaki, np. jastrzębie czy bieliki, na miejsce założenia gniazda wybierają właśnie duże, mocne drzewa. W dziuplach drzew zamieszkują np. sikorki, szpaki, puszczyki czy kowaliki. Pod korą drzew miejsce dla siebie upatrzyły chrząszcze. W koronach drzew żyją także ssaki popielice lub np. wiewiórki.

Co nam daje las?

Las obdarowuje nas na wiele sposobów. Zacząć możemy od podkreślenia pięknych walorów krajobrazowych, jakie możemy obserwować dzięki lasom. Las posiada własny klimat i wpływa w ten sposób na klimat otaczającego go środowiska. Niezwykłą umiejętnością lasu jest zdolność do wyhamowywania silnych podmuchów wiatru. Stanowi tym samym barierę ochronną dla zabudowań ludzkich. W przypadku bardzo obfitych opadów deszczu lasy wchłaniają nadmiar wody, przyczyniając się do zapobiegania powodziom. W lesie istnieją idealne warunki do prowadzenia zajęć dydaktyczno-wychowawczych, poznawania zjawisk przyrodniczych oraz dostrzegania współzależności żyjących w nim organizmów. Pod względem gospodarczym las jest źródłem drewna na opał, do budowy oraz produkcji papieru. Jednak to od człowieka zależy, aby zasobami lasu zarządzać z umiarem i prowadzić gospodarkę zalesiania. Lasy mają bardzo pozytywny wpływ na zdrowie ludzi. O lasach mówimy, że są „zielonymi płucami”, potrafią bowiem oczyszczać powietrze z pyłów znajdujących się w powietrzu, dwutlenku węgla oraz dostarczają nam tlen. Dzięki lasom znajdujemy wspaniałe miejsca do wypoczynku, np. do spacerów, biegu, uprawiania rekreacyjnie wędrówek itp. Jak możemy stwierdzić, zalet lasu jest naprawdę wiele, dlatego podkreślajmy, jak bardzo ważna jest nasza wspólna troska o las.

Kto opiekuje się lasem i jego mieszkańcami?

Gospodarzem lasu jest leśniczy. Dba on o drzewa, rośliny i zwierzęta żyjące w lesie. Rytm życia zwierząt i roślin wyznacza ki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy