Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zdrowe odżywianie dzieci

10 września 2020

NR 58 (Wrzesień 2020)

Jak kształtować prawidłowe nawyki żywieniowe u dzieci w wieku przedszkolnym?
Współpraca rodziców i nauczycieli jako ważny element sukcesu

77

Największy wpływ na zdrowie człowieka, jego prawidłowy rozwój ma styl życia, na który składają się nie tylko aktywność fizyczna, sen, poziom stresu, lecz również sposób odżywiania. Wiek przedszkolny to ważny okres w kształtowaniu u dzieci preferencji smakowych oraz upodobań żywieniowych, które mogą w przyszłości odbić się pozytywnie lub negatywnie na ich zdrowiu. Jednym z najważniejszych zadań dla placówek oświatowych jest promocja zdrowego stylu życia już wśród najmłodszych dzieci.

Chciałabym zwrócić Państwa uwagę na jeden z najważniejszych czynników, jakim jest prawidłowe odżywianie dzieci w wieku przedszkolnym, a także na znaczenie współpracy między rodzicami a przedszkolem, jako najlepszy sposób na kształtowanie postaw prozdrowotnych. Takie działania dają szansę na stworzenie jednolitego środowiska wychowawczego, a tym samym zwiększają efektywność podejmowanych działań. 

Biorąc pod uwagę aktualną sytuację związaną z epidemią koronowirusa, przedstawione zostały różnorodne formy działań, z możliwością dostosowania poszczególnych aktywności odpowiednio do panujących wymogów sanitarnych w placówkach oświatowych.

Dzieci spędzają w miejscach dziennej opieki znaczną część swojego dnia, stąd szczególnie ważnym elementem ich funkcjonowania jest m.in. spożywanie posiłków. Odpowiednio skomponowany jadłospis jest traktowany również jako element edukacji żywieniowej, w ramach której promowane są produkty mające na celu m.in. zaspokojenie potrzeb fizjologicznych młodego organizmu oraz kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych. 

W związku z obowiązującym Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 2016 r., dotyczącym regulacji żywienia zbiorowego w placówkach oświatowych, w wielu przedszkolach coraz częściej obserwujemy większą dbałość o to, aby posiłki były zdrowe, urozmaicone, odpowiednio zbilansowane. Niestety, w praktyce często okazuje się, że realizacja tych wymogów nie jest taka łatwa, a dokonanie nawet najlepszych zmian w jadłospisach przedszkolnych, zgodnych z zaleceniami żywieniowymi, wcale nie gwarantuje, że posiłki będą chętnie spożywane przez dzieci.  

Największym wyzwaniem okazują się nawyki żywieniowe, z jakimi dzieci trafiają do placówki, oraz często obserwowana u dzieci w wieku przedszkolnym niechęć, wręcz lęk, do spożywania nowych produktów lub wybór tylko ściśle określonych potraw.

To, w jaki sposób dzieci będą jadły, co będą wybierały, w znaczącym stopniu zależy od sposobu żywienia, jaki poznały już we wczesnym dzieciństwie, przy rodzinnym stole. Liczne badania pokazują, że przekazanie przez rodziców właściwych wzorców wpływa pozytywnie na późniejszą dietę. Kluczowe znaczenie w tym procesie odgrywają domowe nawyki żywieniowe, m.in. na ile dieta jest urozmaicona, czy dzieci mają okazję do poznawania nowych produktów, a może otrzymują głównie takie potrawy, które wybierają zgodnie z preferencjami smakowymi, czyli w większości dania słodkie, wysokokaloryczne, o niższej wartości odżywczej, nierzadko kojarzone już z reklam telewizyjnych. 

Zachowania żywieniowe u dzieci to połączenie środowiska rodzinnego, przedszkolnego oraz przyzwyczajeń, które kreują media. Wraz z rozpoczęciem edukacji przedszkolnej bardzo ważne jest więc, aby w edukację żywieniową dzieci zaangażować również rodziców.

POLECAMY

Czy rodzice znają i stosują zasady zdrowego żywienia na co dzień? 

Wydawać by się mogło, że o prawidłowym odżywianiu wiemy coraz więcej. Dostęp do informacji jest różnorodny, dodatkowo obawy rodziców, aby dziecko nie chorowało, mogłyby sugerować, że rodzice szczególnie będą dbali o wybór jak najlepszych produktów. Na co dzień jednak okazuje się, że wiedza i praktyka nie zawsze się pokrywają. Analizując sposób odżywiania małych dzieci,  dostrzegamy zbyt duże spożycie cukru, soli, monotonne posiłki, zbyt niskie spożywanie warzyw, kasz, nabiału naturalnego, czyli tych produktów, które w żywieniu zbiorowym są podstawą jadłospisów. 

Biorąc pod uwagę to, że w dzisiejszych czasach, gdy rodzice są zapracowani, zabiegani, również starsze pokolenie ma ogromne znaczenie w życiu dziecka, wspomagając rodziców w opiece i wychowaniu, bardzo ważne jest angażowanie również dziadków we wszystkie działania związane ze zdrowym odżywianiem dzieci.

„Pójdzie do przedszkola, to zacznie jeść”

Rola wychowawców przedszkolnych jest niezwykle trudna, szczególnie, jeśli już od najmłodszych lat dziecko boryka się z różnymi trudnościami w jedzeniu, a pójście do przedszkola traktowane jest przez rodziców jako sposób na poprawę apetytu. Znalezienie złotego środka między oczekiwaniami rodziców, którzy pragną, aby dziecko zjadło posiłek w przedszkolu, a zmienną gotowością dzieci do spożywania produktów, które niestety często widzą po raz pierwszy na talerzu, jest bez większego zaangażowania najbliższego otoczenia często niemożliwe. Małe dziecko, aby chciało zjeść dany produkt, musi go najpierw poznać, zaakceptować, polubić, a dopiero w dalszej kolejności rozważa, czy zje. To, co zdecydowanie pomaga w nauce poznawania nowych smaków, to tzw. efekt modelowania, czyli uczenie się poprzez naśladowanie rodziców, nauczycieli oraz innych dzieci. Wiele zachowań żywieniowych, preferencje smakowe wynikają więc z wcześniejszych doświadczeń związanych z jedzeniem oraz z atmosfery jedzenia, jaka panuje w domu rodzinnym.  

Analizując nawyki żywieniowe, zwracamy uwagę zarówno na to, CO jedzą dzieci, jak i na to, W JAKI SPOSÓB jedzą. Brak czasu na wspólne rodzinne posiłki, bieganie za dzieckiem z jedzeniem sprawiają, że przyjście do przedszkola, jedzenie z dziećmi przy jednym stole jest dla naszego przedszkolaka zupełnie nową sytuacją. Dodatkowo spożywanie posiłków przy bajkach, książkach, zabawkach sprawia, że przedszkolak nie jest świadomy produktów, jakie spożywa, lub rodzice chcąc zwiększyć ilość np. warzyw w diecie, „przemycają” produkty na różne sposoby, np. miksowanie w zupach krem. W efekcie dziecko zjada potrawę, ale to wcale nie oznacza, że następnym razem chętnie sięgnie po dany składnik. 

Propozycje działań, które mogą przynieść efekty w postaci lepszego zrozumienia przez rodziców polityki żywieniowej przedszkola: 

  • Zebrania, podczas których rodzice są informowani, jak wygląda żywienie zbiorowe w placówce: rozkład posiłków, rodzaj potraw, rekomendacje, na bazie których odbywa się żywienie, zasady dotyczące jedzenia posiłków w grupie.
  • Warto podkreślić rodzicom, jak istotne jest kształtowanie prawidłowych nawyków żywieniowych od najmłodszych lat i jak to wpływa na zdrowie i rozwój w późniejszym okresie życia. Również omówienie podstawowych grup produktów spożywczych może w dużym stopniu ułatwić zrozumienie potrzeby stosowania kasz czy większej ilości warzyw. Z własnego doświadczenia obserwuję częste sytuacje, gdy rodzice dbają o to, aby dziecko zjadło, niezależnie od tego, jakiej jakości to są posiłki (m.in. słodkie przetworzone płatki śniadaniowe). 
  • Zapoznanie rodziców z jadłospisem np. w formie kolorowego, atrakcyjnego graficznie plakatu dodatkowo przykuwa większą uwagę oraz pokazuje różnorodność produktów niezbędnych dla zdrowia, które warto wprowadzić w domowych posiłkach. Zaufanie rodziców i akceptacja prowadzonego w przedszkolu sposobu żywienia dzieci zwiększy szansę na akceptację posiłków również przez dziecko. Rodzice często, analizując posiłki podawane w placówkach, zwracają uwagę na indywidualne preferencje żywieniowe dziecka, oczekując podawania potraw, które dziecko lubi, m.in. jasne pieczywo, unikanie zup mlecznych, ograniczona ilość kasz.
  • Organizowanie spotkań z dietetykiem, psychodietetykiem dla rodziców z omówieniem konkretnych praktycznych rozwiązań, m.in. jak radzić sobie z pokusami u dziecka, jak prawidłowo czytać etykiety.
  • Podejmowane działania powinny być przewidziane wcześniej, tak by rodzic z wyprzedzeniem mógł zaplanować swoją obecność. Dobrym rozwiązaniem jest wpisywanie takich imprez w kalendarz przedszkolny, aby stały się tradycją placówki, 
  • Edukacja rodzica w zakresie zasad prawidłowego żywienia drogą elektroniczną, np. przez stronę internetową placówki, i założenie zakładki, gdzie będą umieszczane rady związane ze zdrowym żywieniem.
  • Ankiety, które ułatwią zweryfikowanie, jaki jest stan wiedzy i w razie prowadzenia dalszych działań pozwolą odpowiednio dopasować treści zebrań, spotkań ze specjalistami, adekwatnie do trudności, z jakimi rodzice spotykają się w codziennym żywieniu dziecka.
  • Ulotki, broszury, które dostarczają krótkiej, zwięzłej informacji oraz odpowiedzi na nurtujące rodziców pytania.  

 

Z jakich produktów powinno składać się śniadanie?

Przepisy na domowe zdrowe słodycze czy warzywa sez...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy