Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

3 października 2019

NR 50 (Październik 2019)

Gdy teoria spotyka się z praktyką. Organizacyjne vademecum dla początkującego nauczyciela

0 16

Skończył się czas studiów i teoretycznego przygotowania do zawodu nauczyciela przedszkola. Pierwszy etap wprowadzający nas do podjęcia nowych obowiązków mamy już za sobą. Ukończyliśmy świadomie wybrany kierunek i stoimy u progu rozpoczęcia pracy pedagogicznej, wtedy też przychodzi czas na konfrontację teoretycznej wiedzy z praktyką. Poniżej przedstawiam subiektywny zbiór wskazówek ułatwiających organizację pracy w grupie i zagospodarowanie przestrzeni sali, zarówno dla początkujących nauczycieli, jak i tych starszych stażem.

Sala

Stoliki i krzesełka

Wchodzisz do sali, rozglądasz się i już zaczynasz planować: tu stoliki, tu dywan, tablice i różne kąciki. Spokojnie i z namysłem podejdź do tematu. Zacznij od zaobserwowania nasłonecznienia sali, aby wykorzystać ten fakt jako główny punkt odniesienia do ustawienia stolików. Ja, mając stoliki w kształcie prostokąta, ustawiam je węższym bokiem prostopadle do okna. Ważna sprawa – dokonaj pomiaru wzrostu dzieci (zgodnie z wymaganiami stacji sanitarno-epidemiologicznej) i zadbaj o wyregulowanie wysokości stolików. Każde krzesełko powinno być oznakowane odpowiednim kolorem, zgodnie z tabelą stacji sanitarno-epidemiologicznej, oraz podpisane karteczką z imieniem dziecka. Blat stołu nie może być za nisko ani za wysoko. Dziecko powinno siedzieć przy stoliku wyprostowane, aby rysując, nie musiało się nadmiernie pochylać nad kartką. 
 

  • Obserwuj zachowania dzieci, ich reakcje i dla bezpieczeństwa oraz komfortu dzieci i twojego przy jednym stoliku posadź dzieci o różnych temperamentach.
  • Dziecko z wadą wzroku posadź bliżej okna i tablic.
  • Pamiętaj, że możesz mieć dzieci leworęczne, które należy posadzić tak, aby okno było po ich prawej stronie.
  • Dzieci rosną – kontroluj ich pozycję ciała przy stoliku i adekwatnie reguluj wysokość krzesełek i stolików.
  • Wzrost dzieci mierz na początku roku szkolnego oraz w lutym i zapisuj w tabeli wzrostu dzieci.


Liczba stolików odpowiadająca liczbie dzieci? Niekoniecznie. Oczywiście stolików nie może być mniej, ale mam na myśli zmianę w drugą stronę. Więcej miejsc przy stolikach niż dzieci oraz różnorodność wielkości stolików. Dlaczego? Zaobserwujesz temperamenty dzieci: czy są nieśmiałe, czy łatwo się dekoncentrują, czy pewniej czują się przy stoliku czteroosobowym niż sześcioosobowym. Powody oczywiście mogą być inne. W czasie roku szkolnego, bazując na obserwacjach własnych, możesz robić „przemeblowania”, tzn. zmieniać ustawienie stolików. W ten sposób będziesz zawsze w stanie otoczyć swoją uwagą te dzieci, które siedzą w „strategicznym miejscu”. Co to jest „strategiczne miejsce”? To stolik, który będzie stał w określonym miejscu (w mojej grupie to stolik stojący obok kalendarza pogody). Nie jest on w żaden sposób odizolowany od innych stolików, natomiast (dla mnie) oznacza to, że siedzące przy nim dzieci należy otoczyć szczególną uwagą, poinstruować itp. Dzieci lubią „przemeblowania”, a nam takie działania ułatwiają obserwację i wspieranie dzieci. Przed zmianą ustawienia stolików należy dzieci uprzedzić i zawsze traktować to jako atrakcyjną formę zmiany w sali. Przy okazji „przemeblowania” zachęcam dzieci do porządków w sali, tj. posegregowania puzzli, klocków, uporządkowania poszczególnych kącików, przeglądnięcia zawartości swoich szuflad. Dzieci czują się docenione, wzrasta w nich poczucie sprawstwa i buduje więź emocjonalną z grupą.
Ważne jest, by stworzyć dzieciom warunki ułatwiające funkcjonowanie w grupie.

Szafki lub szuflady dla dzieci

Aby każde dziecko miało fragment swojej osobistej przestrzeni, pamiętajcie o przeznaczeniu na to odpowiedniego miejsca. Może to być półeczka/przegródka lub szuflada, w której dzieci będą mogły zostawić swoje „skarby” (rysunek z danego dnia, przyniesioną książkę itp.). 
Każdą szufladę podpiszcie i oznakujcie symbolem. To miejsce sprawdza się także, gdy np. dzieci poproszone były o przyniesienie konkretnej rzeczy na zajęcia.

Szafki dla nauczyciela

Meble, które posiadacie w sali, pomieszczą także niezbędne w codziennej pracy pomoce: książki, ilustracje, artykuły plastyczne oraz wiele innych drobiazgów niezbędnych do prowadzenia zabaw i zajęć. Przeważnie przy salach znajdują się magazynki/kantorki, w których można przechowywać pomoce większych rozmiarów, koce oraz inne akcesoria przydatne w funkcjonowaniu grupy. Zaczynacie start w zawodzie, polecam zaopatrzenie się w kartony, pudełka i segregatory niezbędne do gromadzenia swoich pomocy (aż się zdziwiciejak szybko ich ilość się zwiększy);
od razu wszystko segregujcie i podpisujcie pudełka. Wszystko, co zdejmiecie z tablic po realizacji tematu tygodniowego, zmianie tablicy z porą roku itp., niech znajdzie swoje miejsce w odpowiednim kartonie. 

Dywan

Im mniej wzorzysty, „pstrokaty”, tym lepiej. Bardzo dobrze jest mieć dywan jednobarwny lub z bardzo delikatnymi drobnymi wzorkami. Dlaczego? Dzieci koncentrują się na wykonaniu określonego polecenia (wyszukują odpowiednie kształty, kolory, porównują itp.), a bardzo wzorzysty dywan nie ułatwia im tego zadania. W sali są kolorowe meble, zabawki, tablice z ilustracjami i planszami dydaktycznymi, tak więc dywan w stonowanych barwach z pewnością byłby bardziej odpowiedni. 

Tablice

Tablic przyda się kilka. Planuję zazwyczaj następujące tablice tematyczne:

  • główna, z realizowaną dziennie tematyką tygodniową,
  • duża, która może być podzielona na dwie części, lub dwie małe – w jednej części ilustracje do tematyki tygodniowej, w drugiej części – treści z pojęć matematycznych,
  • tablica zawierająca realizowane treści z języka obcego,
  • „urodziny dzieci”,
  • pora roku lub osobny kącik dla tego tematu.

Ta liczba tablic pozwoli zawsze na „opanowanie tematyczne”. Co to znaczy? Uważam, że oko nauczycielki szybko dostrzeże, czy wszystko, co powinno, znajduje się na tablicach: co należy na nich umieścić, co zmienić, co zdjąć. 
Aktywizuję dzieci do uczestniczenia w realizowanych tematach tygodniowych poprzez przynoszenie zdjęć, ilustracji, książek itp. Jeżeli przyniesione przez dziecko materiały mogę umieścić na tablicy z tematyką dzienną lub tygodniową, robię to wspólnie z dzieckiem. 
Jakiego rodzaju tablice preferuję? Istotną rolę odgrywa tu przeznaczenie tablic. 

Tablice o tematyce globalnej – „długoterminowej”, zazwyczaj zawieszone są wyżej, ponieważ prezentowany temat będzie dłużej eksponowany, np. pory roku, tematyka patriotyczna, urodziny. Mogą to być tablice „korkowe”, a elementy przyczepiane pinezkami. Zmiany na tych tablicach dokonywane są rzadziej, a może się zdarzyć, że w sali nie będzie możliwości, aby wszystkie tablice były na wysokości adekwatnej do wzrostu dziecka. Gdyby jednak była możliwość umieszczenia tablic na wysokości odpowiadającej wzrostowi dzieci, proponuję (ze względów bezpieczeństwa i łatwości obsługi przez dzieci) tablice magnetyczne.

Tablice o tematyce tygodniowej – oscylują wokół realizowanego zagadnienia przez najbliższe dni. Każdy dzień tygodnia także będzie zawierał swój temat. Dzieci będą wówczas umieszczały na tablicy przyniesione ilustracje, zdjęcia, układały według kolejności historyjkę obrazkową itp. Z tych względów tablica magnetyczna sprawdza się idealnie, a co najważniejsze – jest bezpieczna. Jest „łatwa w obsłudze” i dzieci chętnie na niej „pracują”. Preferuję dwie osobne tablice: mowa ojczysta/środowisko przyrodniczo-społeczne oraz pojęcia matematyczne. Dlaczego tak? Ponieważ daje to jasny przegląd wprowadzanych treści tematycznych. Ułatwia to pracę, a w przypadku np. choroby nauczyciela wchodząca na zastępstwo osoba wie, jaki temat był/jest realizowany. Oczywiście, przecież jest plan miesięczny. Z doświadczenia wiem, że taka tablica może służyć pomocą – zwłaszcza w przypadku, gdy w dzienniku nie znajdziemy odpowiednio „aktualnego” zapisu dziennego.
 

  • Tablice z tematyką tygodniową i dzienną najlepiej zawieszać na wysokości pozwalającej dziecku na dokonywanie na niej zmian i tym samym pobudzanie dziecka do aktywności, np. podczas zajęć.
  • Umieszczenie tablic na ww. wysokości sprzyja nawiązywaniu i kontynuowaniu rozmów między dziećmi, wymianie opinii, wiadomości i – co bardzo ważne – integracji w grupie.
  • Jako tablice odpowiednie dla dzieci proponuję tablice magnetyczne, na których samodzielnie i bezpiecznie mogą umieszczać elementy.


Tablica o tematyce realizowanych treści z języka obcego – na niej nauczyciel prowadzący zajęcia umieszcza materiały dotyczące tematu, wokół którego odbywają się zajęcia. Tablicę proponuję podzielić na dwie części – temat aktualnie realizowany i materiały (ilustracje) utrwalające tematykę już wprowadzoną. Można mieć również inny układ tablic, np. jedna do tematów realizowanych, a druga do pory roku w danym języku. W przypadku dużej tablicy można też na połowie jej części umieszczać treści realizowane, a na drugiej części porę roku. Tak naprawdę wszystko zależy od Waszej koncepcji i pomysłowości. 

Tablica „urodzinowa” – tu panuje absolutna dowolność artystyczna. Ile nauczycieli, tyle pomysłów. W moim przypadku na tablicy urodzinowej znajdują się sówki. „Sówki” to nazwa mojej grupy, więc na tablicy na gałęziach drzewa siedzi 12 sówek. Obok każdej z nich jest nazwa miesiąca, a pod nią imiona dzieci oraz daty urodzin. Jeżeli imiona się powtarzają, wówczas przy imieniu umieszczam pierwszą literę nazwiska. Gałęzie z sówkami rozmieszczone są z lewej i prawej strony tablicy, a w centralnej części znajduje się tort. Puszczajcie więc wodze fantazji i twórzcie radosne, kolorowe kompozycje.

Tablica „Pory roku” – jak wskazuje nazwa, to, co widzimy za oknem, dobrze byłoby umieścić na tablicy. Obserwujemy z dziećmi zmiany zachodzące w przyrodzie – nie od razu we wrześniu wszystkie drzewa stracą liście i będzie brązowo-żółto. Zmiany na tablicy można spokojnie dokonywać w miarę tego, co dzieci widzą za oknem. Dokonujcie uważnych obserwacji pogody z całą grupą, omawiajcie wszystkie Wasze wspólne spostrzeżenia. Prowadźcie kalendarz pogody i zmieniajcie wygląd tablicy „Pory roku”. Doskonałym miejscem na umieszczenie omawianej tablicy byłby znajdujący się obok kącik przyrodniczy.

Kąciki 

Kąciki zabaw i zainteresowań to miejsca skupiające uwagę dzieci. Rozbudzają ich zainteresowania i stanowią centrum przestrzeni zabawowej w sali. Liczba kącików może się stale zmieniać, np. w momencie otrzymania nowych zabawek, gier. Można zorganizować kącik rekreacyjny, w którym dzieci mogą się położyć, usiąść i wyciszyć się. Do najbardziej popularnych kącików w salach zaliczamy kąciki: bajek, konstrukcyjny, motoryzacyjny, kuchenny, lalek, kosmetyczny, plastyczny, gier planszowych, puzzli, układanek, przyrodniczy.

Kącik bajek – zbiór książek o różnorodnej tematyce. Znajdują się tu klasyczne bajki, opowiadania, legendy, wiersze itp. Odpowiednie będzie przeznaczenie półek na książki na wysokości wzrostu dzieci. Polecam wprowadzenie zasady korzystania z książek przy stole lub w kąciku rekreacyjnym. Podkreślanie szanowania książek i odpowiedniego sposobu ich użytkowania oraz odkładania na półkę książki, którą już obejrzeliśmy. 

Kącik konstrukcyjny – w nim znajdą dzieci klocki różnego rodzaju. Budowanie i konstruowanie to jedna z najbardziej ulubionych form aktywności twórczej dzieci. W kąciku konstrukcyjnym mogą być także zestawy klocków do majsterkowania, w których znajdują się śruby, nakrętki, śrubokręty, gumowe koła, elementy łączące poszczególne części, z których...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy