Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem

8 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Elementy muzykoterapii w przedszkolu

0 29

Każde zajęcia terapeutyczne powinny być prowadzone przez wykwalifikowanego terapeutę, który poprzez wnikliwą obserwację i zastosowanie odpowiednich metod może w znaczący sposób wpłynąć na kierunek rozwoju dziecka. W artykule tym chcemy jednak pokazać, że również pedagog może wykorzystywać w swojej pracy elementy muzykoterapii, traktując je jako ćwiczenie, wzmocnienie i rozwijającą zabawę, która to dostarczając satysfakcji dziecku, wpływa niezwykle pozytywnie na jego rozwój.

Muzyka jest bardzo bogatym źródłem bodźców, a rozbierając ją na elementy składowe, otrzymujemy cały wachlarz środków mogących posłużyć nam do pracy. Są to:

  • melodia i fraza,
  • rytm i pulsacja,
  • harmonia i tonacja,
  • agogika, czyli tempo,
  • artykulacja i frazowanie, czyli sposób wydobycia dźwięków i łączenia ich ze sobą,
  • dynamika, czyli głośność,
  • barwa, czyli rodzaj brzmienia zależny od użytego instrumentu lub głosu.

Należy pamiętać, że muzykoterapia nie ma charakteru zadaniowego – nie służy przygotowaniu występu, popisu, ani nawet zdobyciu konkretnej umiejętności (które może nastąpić, ale jako konsekwencja samodzielnie podjętej próby i wysiłku), nauki piosenki czy tańca. Jest raczej formą kreatywnej improwizacji, a każdy jej przejaw, niezależnie od wartości estetycznej, jest dobry i pożądany, gdyż wskazuje nie tylko na poziom umiejętności dziecka, ale również na jego stan emocjonalny, poziom energii, sposób funkcjonowania w grupie, poczucie bezpieczeństwa itp. Zachęcam do wypróbowania różnych sposobów aktywizacji dzieci poprzez muzykę przy wykorzystaniu wymienionych wyżej elementów, a efekt estetyczny i tak będzie zaskakujący.

Melodia

Melodia to dla dziecka w wieku przedszkolnym bardzo trudny element, choć chętnie słuchany, to jednak aparat głosowy i percepcja słuchowa nie są zazwyczaj na tyle wprawne, by dokładnie ją odzwierciedlać. Dzieci śpiewając piosenki, częściej skandują je rytmicznie, nieznacznie zaznaczając kierunek linii melodycznej niż dokładne odległości między dźwiękami. Zatem do pracy terapeutycznej na początku wykorzystujemy owo podążanie w określonym kierunku – wznoszenie się linii melodycznej (fraza wznosząca się) i jej opadanie (fraza opadająca) oraz kontrast między dźwiękami wysokimi i niskimi – przeskakiwanie i reakcja na zmianę.

Proponuję proste ćwiczenie z tamburynami.

Początkowo, w pozycji siedzącej, każdy uczestnik trzyma tamburyno wyobrażając sobie, że jest to jasne, ciepłe Słońce. Nauczyciel może na wstępie krótko opowiedzieć, jak Słońce „wędruje po niebie” każdego ranka wschodząc i każdego wieczoru zachodząc. W kolejnym kroku na dźwiękach wznoszącej się gamy durowej śpiewamy: „Słonko wschodzi coraz wyżej”, unosząc instrument coraz wyżej nad głowę, na najwyższym dźwięku powtarzamy: „tak wysoko, tak wysoko, tak wysoko”, potrząsając delikatnie instrumentem uniesionym nad głową. Następnie po dźwiękach opadającej gamy durowej śpiewamy: „i zachodzi coraz niżej”, opuszczając instrument blisko podłogi. „I tak nisko, i tak nisko, i tak nisko” – potrząsamy tamburynem blisko podłogi. Czynności te powtarzamy kilkakrotnie, namawiając dzieci, aby podążały wzrokiem za instrumentem. W kolejnym dniu pracy możemy to samo ćwiczenie wykonać na stojąco, obrazując kierunek całym ciałem – przy wznoszeniu wstawać i wspinać się wysoko na palce z mocno wyciągniętymi w górę ramionami, przy opadaniu kurczyć się możliwie najbliżej podłogi. Następne modyfikacje ćwiczenia mogą polegać tylko na przeskakiwaniu między dźwiękami wysokimi a niskimi lub też na pracy w parach (dwoje dzieci trzyma jeden instrument i zachowuje wspólne tempo wznoszenia i opadania) czy w grupach (jedna grupa reaguje tylko na dźwięki wysokie, druga tylko na niskie).

Rytm

Pulsacja rytmiczna jest dla człowieka czymś bardzo naturalnym. Widać to już na wczesnym etapie rozwoju, kiedy dzieci chętnie klaszczą przy rytmicznej muzyce, maszerują mocno tupiąc nogami czy uderzają w instrumenty. Takie równe zaznaczanie mocnych części taktu może być zatem punktem wyjścia do pracy 
z rytmem. W...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy