Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kącik małego odkrywcy

15 listopada 2017

NR 21 (Listopad 2016)

Cukier niejedno ma imię
Propozycje eksperymentów z cukrem w roli głównej

0 106

Nauka nie zawsze ma gorzki smak, a jej owoce nie zawsze są słodkie. Wszystko zależy od tego, na ile rzetelnie i mądrze podchodzimy do zgłębiania wiedzy i jej wykorzystania. Tym razem proponuję wykonanie serii eksperymentów.

Zgodnie z utartymi schematami cukier to „biała śmierć” albo „cichy zabójca”, przyczyna wielu chorób z otyłością na czele, główny sprawca psucia się zębów. 

Rzadziej dostrzega się drugą stronę „cukrowego” medalu. A cukier to przecież jedno ze źródeł energii niezbędnej dla procesów życiowych zachodzących w naszym organizmie, dodatek smakowy, naturalny konserwant, składnik wielu leków, a także podstawowy związek chemiczny, konieczny do przeprowadzenia ciekawych eksperymentów naukowych.

Głównym celem zajęć z wykorzystaniem cukru jest nie tylko ukazanie dzieciom różnych właściwości tej substancji, ale przede wszystkim uzmysłowienie, że ten sam związek chemiczny ma i dobre, i złe strony. Cukru nie da się wyeliminować z naszego życia, a to, czy stanie się dla nas trucizną, zależy od naszej świadomości, której na imię: WIEDZA, UMIAR, ROZSĄDEK. 

Cukier niejedno ma imię

Wprowadzeniem do zajęć może być oglądanie i próbowanie smaku różnego rodzaju cukrów połączone z samodzielnym zdobywaniem wiedzy na ich temat (warto skorzystać z Internetu i różnego rodzaju innych dostępnych źródeł informacji). Kolejnym zadaniem będzie czytanie etykiet znajdujących się na różnych opakowaniach produktów żywnościowych, w tym słodyczy, ketchupu, napojów.

Efektem tej części zajęć powinny być następujące wnioski:

  • cukier nie zawsze jest biały, gdyż może być poddany różnym procesom zmieniającym jego barwę, zawierać domieszki albo pochodzić z różnych źródeł,
  • cukier może mieć różne nazwy, np. celuloza, skrobia, glukoza, maltoza, laktoza, sacharoza, ksylitol,
  • producenci żywności zawierającej duże ilości cukru (np. słodyczy czy słodkich napojów) często celowo zamiast „cukier” umieszczają na etykietach inne jego nazwy, tym samym ukrywając ilość cukru w produkcie. 

Ile jest cukru w różnych produktach, owocach i warzywach?

Dzieci mogą samodzielnie poszukać odpowiedzi na to pytanie, wykorzystując materiały przygotowane przez nauczyciela. Chodzi o to, by dostrzegły ogromne ilości cukru nie tylko w produktach tzw. słodkich, ale też ukrytego w żywności nieuważanej za słodką, np. w zupie z kartonu lub w ketchupie.

 

Przykłady zawartości cukru (liczonego w kostkach) w różnych produktach:

■     baton czekoladowy – 3–6 kostek cukru, 
■     szklanka coca-coli – 7 kostek,
■     puszka napoju energetyzującego – 7 kostek,
■     puszka herbaty mrożonej – 5 kostek,
■     2 łyżki ketchupu – 1 kostka,
■     średniej wielkości pizza – 5 kostek,
■     2 kromki pieczywa pełnoziarnistego – 1 kostka,
■     paczka Delicji Szampańskich – 15 kostek,
■     1 cukierek krówka – 1 kostka,
■     1 grejpfrut – 4 kostki,
■     1 mandarynka – 1 kostka,
■     1 gruszka – 2 kostki,
■     1 banan – 4 kostki,
■     1 kg winogron (1 duża kiść) – 30 kostek,
■     1 cebula – 2 kostki,
■     1 marchew – 1 kostka,
■     1 pomidor – 2 kostki,
■     1 duży ziemniak – 4 kostki,
■     kolba kukurydzy – 3 kostki.

 

Skoro niektóre owoce i warzywa zawierają tak dużo cukru, to czy warto je jeść? 

Warto – i trzeba koniecznie spożywać każdego dnia 5 porcji warzyw i owoców, z przewagą warzyw. Po pierwsze dlatego, że zawierają konieczne dla zdrowia witaminy i inne ważne składniki. Po drugie – stanowią jedno ze źródeł cukrów, z których organizm czerpie energię. Trzeba jednak pamiętać o tym, by zachować zdrowy rozsądek, gdyż nadmiar witamin i mikroelementów organizm ludzki wydala (nie potrafi ich magazynować „na później”), zaś nadmiar cukru zostanie przemieniony w tłuszcz.

Czy każdy cukier ma słodki smak?

Ten eksperyment ma na celu przekonanie dzieci, że nie wszystkie cukry są słodkie w smaku.

 

Należy przygotować:

■     kilka kromek chleba,
■     nóż do krojenia pieczywa

.

Kromki chleba należy pokroić na kawałki odpowiadające sporej wielkości kęsów. Następnie trzeba rozdać dzieciom w celu bardzo starannego, długiego żucia z jednoczesnym zwracaniem uwagi na to, jak zmienia się smak długo przeżuwanego pieczywa.

Co się okaże? Na początku chleb będzie miał smak słono-kwaskowy, a po długim przeżuwaniu – wyraźnie słodki.
 

Jak to wyjaśnić? Głównym składnikiem ziaren zbóż, z których upieczono chleb, jest cukier o nazwie skrobia. Ten cukier nie ma słodkiego smaku i nie rozpuszcza się w wodzie. Jednak pod wpływem śliny i zawartego w niej związku o nazwie ptialina cukier ten przekształca się w inny, 
prostszy cukier o słodkim smaku, zwanym maltozą. 
To dlatego długie przeżuwanie chleba zmienia jego sma...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy