Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

24 kwietnia 2020

NR 56 (Kwiecień 2020)

Zajęcia dodatkowe w przedszkolu. Realna potrzeba dzieci?

171

Przedszkole to miejsce tworzenia warunków „umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa” oraz „przygotowanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi 
oraz dbanie o zdrowie psychiczne, realizowane m.in. z wykorzystaniem naturalnych sytuacji, pojawiających się w przedszkolu oraz sytuacji zadaniowych, uwzględniających treści adekwatne do intelektualnych możliwości i oczekiwań rozwojowych”. 

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego 

Współczesne przedszkole jawi się nam jako instytucja oferująca rodzicom, oprócz realizacji programu wychowania przedszkolnego, bardzo wiele dodatkowych inicjatyw, które znacznie wychodzą poza podstawę programową, na co daje przyzwolenie prawo, a które wykorzystywane z przesadą w specyficznych warunkach uderzają w podstawowe zasady funkcjonowania przedszkola. Wielu nauczycieli skarży się, że dodatkowych imprez, zajęć, zewnętrznych konkursów organizowanych w przedszkolu jest tak wiele, że nie mają czasu na spokojną pracę. Są to zjawiska naganne, w rzeczywistości destrukcyjne, które zaprzeczają istocie przedszkola i realizacji podstawowych zadań, do których przedszkole zostało powołane. 

POLECAMY

Zagubienie rytmu pracy przedszkola

Podstawą bezpiecznej zabawy dzieci w przedszkolu jest rytmiczność powtarzających się elementów czy form pracy przedszkola odczuwana przez dzieci, gwarantująca im spokój i pewność realizacji ich oczekiwań poznawczych. Każde zaburzenie tego rytmu rodzi u dzieci napięcia, niepewność, czasami nawet zbyt mocne pobudzenie, które nawet przy dużym zaangażowaniu nauczycieli trudno jest opanować. Rytm pracy przedszkola zapisany został jako istotny element podstawy programowej w części dotyczącej warunków realizacji zadań przedszkola: 
Organizacja zabawy, nauki i wypoczynku w przedszkolu oparta jest na rytmie dnia, czyli powtarzających się systematycznie fazach, które pozwalają dziecku na stopniowe zrozumienie pojęcia czasu i organizacji oraz dają poczucie bezpieczeństwa i spokoju, zapewniając mu zdrowy rozwój.
Bardzo wiele przedszkoli, za przyczyną próśb rodziców, przeprowadza w przedszkolach dodatkowe zajęcia, np. piłki nożnej, wschodnich sztuk walk, tańca towarzyskiego. Obecnie lista takich zajęć wygląda tak bogato, iż przypomina szkolne kółka zainteresowań, a czasami dodatkowe lekcje. Same przedszkolaki mówią o nich: plastyka, muzyka, informatyka, aikido, karate. 
Niestety, osoby prowadzące owe zajęcia nie uzgadniają tak naprawdę z nauczycielami przedszkola wspólnych zasad wychowawczych; nie rozumieją, iż forma tychże zajęć powinna być dostosowana do zadań przedszkola zawartych w podstawie programowej. Przeprowadzają swoje zajęcia jako specjaliści, nie rozumiejąc, iż to, czego dzieci nauczą się na zajęciach po południu w przedszkolu, przenoszone jest automatycznie na kolejne zajęcia już typowo przedszkolne w następnym dniu. 
Dzieci uczą się ruchu, zachowania, gestów, ćwiczeń, nadają temu znaczenie i próbują w każdej możliwej sytuacji to wykorzystać. Jeżeli cała grupa starszych przedszkolaków zapisana jest na dodatkowe zajęcia np. piłki nożnej, realizowane w przestrzeni małej sali gimnastycznej, ta sama grupa bawiąc się w innej sytuacji w tej sali, przede wszystkim skora jest do kopania piłki, biegania, niż skupienia się np. na słuchaniu czytania nauczyciela. Bardzo wielu rodziców chwali takie zajęcia, a argumentacja, którą przyjmują, to tzw. wybieganie się. Owszem, dzieci potrzebują dużo ruchu, ale ten ruch powinien być także sensowny, a przede wszystkim powinien być podstawą do uczenia się w ogóle. 
Argumentacja dotycząca tzw. procesu wybiegania się, choć wydaje się słuszna, ma niestety słabe podstawy naukowe. Czym innym bowiem są prawidłowe zajęcia ruchowe kształtujące świadomość ciała i prowadzące do panowania nad motorycznością i zintegrowanym ruchem ciała wraz z wyciszeniem pobudzenia ruchowego, a czym innym sama gra w piłkę nożną w grupie dzieci, które na co dzień mają problemy z akceptacją siebie nawzajem, skutkującą permanentnymi zaczepkami i biciem się. 
Jeżeli przedszkole wprowadza zajęcia dodatkowe, powinny one respektować przyjęte zasady wychowawcze przedszkola, aby praca instruktorów na dodatkowych zajęciach wspierała pracę nauczycieli przedszkola, a nie powodowała dezorganizację zajęć programowych. Pamiętajmy, że zadaniem przedszkola jest tworzenie warunków „umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa”. W jaki sposób zrealizować to zadanie ma nauczyciel w grupie dzieci, które zdiagnozował jako dzieci pobudzone ruchowo, potrzebującej bardziej pracy wyciszającej, relaksacyjnej, gdy wszyscy rodzice zapisali dzieci na piłkę nożną odbywającą się dwa razy w tygodniu, a dyrektor przedszkola spełniając oczekiwania rodziców, dostosował plan pracy przedszkola do nich i do możliwości spełnienia tych oczekiwań przez zewnętrznego instruktora? Instruktor ma czas zawsze od 11.00, stąd generalnie zajęcia odbywają się w samym środku dnia. W kolejny dzień także o 11.00 do przedszkola przychodzi pani od tańca disco, bo nie może w innych godzinach, i wiecznie pobudzane ruchowo dzieci znów mają zajęcia dodatkowe w środku dnia. W którym momencie pracy przedszkola nauczyciel będzie w ogóle mógł uczyć dzieci samego odpoczynku? Gdzieś zatem zgubił się rytm dnia w przedszkolu oraz możliwość zrealizowania zadania tworzenia stosownych warunków do swobodnego rozwoju, zabawy i odpoczynku w poczuciu bezpieczeństwa. 

Przedszkole to przestrzeń rozwoju, a nie realizacji lekcji

Przytoczone powyżej złe przykłady organizacji pracy przedszkola nie są jedyne. Ukazują jednak pewną prawdę, jak dalece niezrozumiałym dokumentem dla wielu placówek jest podstawa programowa. Przesyt bowiem zajęć dodatkowych tak naprawdę uderza w ciągłość procesów adaptacji, na które wskazuje czwarte zadanie z podstawy programowej:
Zapewnienie prawidłowej organizacji warunków spr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy