Dołącz do czytelników
Brak wyników

Cykl z ekspertem PWN

8 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Zagrożenia w świecie multimediów
Czy powszechny dostęp do multimediów ma pozytywny wpływ na rozwój dzieci? W jakim wieku dzieci mogą zacząć korzystać z urządzeń elektronicznych?

0 255

Rozwój nowych technologii sprawia, że korzystanie z urządzeń mobilnych, multimediów i gier jest powszechny, więc odcinanie naszych najmłodszych od tego, co niesie postęp technologiczny, byłoby niewłaściwe. Dzieci muszą umieć się w tym świecie poruszać, gdyż mają i będą mieć z nim do czynienia na co dzień. Nauczyciele i rodzice powinni być dla nich przewodnikami, a także, zwłaszcza w pierwszych latach życia dzieci, powinni wskazywać im granice, jeśli chodzi o częstotliwość korzystania z multimediów.

Amerykańska Akademia Pediatryczna zaleca na przykład, aby dzieci do 2. roku życia w ogóle nie miały dostępu do telewizji i do innych urządzeń elektronicznych. Korzystanie z nich może prowadzić w przyszłości do: trudności z koncentracją i zasypianiem, kłopotów z nauką, nadmiernej nerwowości, częstych zmian nastroju czy problemów z otyłością.

W Polsce Fundacja Dzieci Niczyje (aktualnie Dajemy Dzieciom Siłę) przeprowadziła w 2015 roku badanie, które miało na celu sprawdzenie, jak często nasze dzieci (w wieku od 6 miesięcy do 6,5 roku życia) korzystają z urządzeń mobilnych. Z badania wynika, że:

  • 64% dzieci w wieku od 6 miesięcy do 6,5 lat korzysta z urządzeń mobilnych, 25% – codziennie;
  • 26% dzieci posiada własne urządzenie mobilne;
  • 79% dzieci ogląda filmy, a 62% gra na smartfonie lub tablecie; 
  • 63% dzieci zdarzyło się bawić smartfonem lub tabletem bez konkretnego celu (w tej grupie były zwłaszcza dzieci najmłodsze);
  • 69% rodziców udostępnia dzieciom urządzenia mobilne, kiedy muszą zająć się własnymi sprawami; 49% rodziców stosuje to jako rodzaj nagrody dla dziecka.

Badania pokazały, że dostęp do gier miało 66% dzieci w wieku 3–4 lat i 88% dzieci starszych. Z założenia miały to być gry edukacyjne (79%), takie jak puzzle, pamięciowe. 64% maluchów używało aplikacji rozwijających kreatywność (np. rysowanie, tworzenie muzyki) i taki sam odsetek (64%) dzieci korzystał z gier służących rozrywce.Powyższe dane mogą niepokoić – pokazują, jak wiele małych dzieci spędza czas na wpatrywaniu się w monitory urządzeń elektronicznych.

Dla przykładu: kiedy dzieci uczą się literek i cyferek, gdy uczą się czytać i pisać, muszą skupiać wzrok na ciągach znaków. Wymaga to od dzieci wodzenia wzrokiem za przedmiotami, które znajdują się blisko i tymi, pokazywanymi przez nauczyciela, nieco oddalonymi. Wykonując te czynności, maluchy ćwiczą mięśnie gałek ocznych, a sprawne mięśnie oczu pozwalają im na odpowiednie tempo nauki.

Bardzo ważny jest też sposób prezentacji materiału edukacyjnego. 
Nie może on zawierać zbyt wielu elementów ruchomych. Jeśli  prezentowany obraz jest zbyt dynamiczny, dziecku trudno jest skoncentrować się  na tym, co jest ważne. Dodatkowo  młody, dojrzewający układ nerwowy poprzez zbyt intensywną  stymulację może zostać „przeładowany”.

Dziecko patrząc w monitor komputera lub innego urządzenia mobilnego, szczególnie o ograniczonej wielkości, skupia wzrok na niewielkiej powierzchni, czasami tylko na jednym punkcie. Jest to bardzo niekorzystna sytuacja – mięśnie gałek ocznych wykonują ruchy tylko w minimalnym zakresie, co może spowodować w przyszłości utrudnienia pracy tych mięśni.

Dzieci, które spędzają dużo czasu przed ekranem komputera, a ich mięśnie gałek ocznych nie są odpowiednio wyćwiczone, mają trudności ze śledzeniem pokazywanych przez nauczyciela znaków, obrazków i przedmiotów, gdyż nieprzygotowane mięśnie gałek ocznych szybko się męczą, nie nadążają za narzuconym tempem pracy, dzieci gubią się, gdy znaków jest dużo.

Zwykle gry komputerowe, które proponuje się dzieciom, składają się z wielu ruchomych elementów, na ekranie dużo się dzieje, pojawiają się różne kolory. To sprawia, że układ nerwowy jest intensywnie stymulowany poprzez wzrok. Jeśli taka stymulacja trwa długo, może powodować nadmierne pobudzenie dziecka, a także trudności z koncentracją. Dla maluchów, które często mają do czynienia z tego rodzaju pobudzaniem, naturalne środowisko oraz to, co dzieje się dookoła, może nie być już wystarczająco stymulujące. Dlatego te dzieci mogą mieć trudności ze skupieniem się na czymś dłużej, a czasami wręcz z siedzeniem w miejscu przez dłuższą chwilę.

Zbyt częste korzystanie z gier komputerowych prowadzi do wielu negatywnych skutków: 

  • otyłość,
  • nadmierna nerwowość, 
  • agresywne zachowanie, 
  • uzależnienie.

Różne światowe ośrodki badające wskaźniki otyłości społeczeństwa, w tym dzieci, są zgodne, że odżywiamy się coraz gorzej, nasza dieta zawiera zbyt wiele cukrów, tłuszczy i produktów przetworzonych. Otyłość staje się coraz większym problemem. Jeśli dołączymy do tego brak ruchu spowodowany siedzeniem przed komputerem, to sytuacja staje się bardzo niepokojąca.

Natomiast źle dobrane gry, zwłaszcza te zawierające treści agresywne, powodują wzrost agresji u osób, które często z nich korzystają. Małe dzieci łatwiej ulegają wpływom i dużo szybciej mogą uzależnić się od korzystania z urządzeń elektronicznych. Pierwsze symptomy to właśnie nasilające się zachowania agresywne, szczególnie w sytuacji, kiedy dziecku odmawia się możliwości grania.

Jeśli maluch coraz częściej reaguje w sposób nerwowy bądź agresywny, jest impulsywny, pobudzony, ma trudności z koncentracją, a rodzice potwierdzają, że dziecko zachowuje się w ten sposób również w domu (szczególnie w momencie odmowy korzystania z telewizora czy komputera), to jest to pierwszy sygnał, który może oznaczać uzależnienie. Należy wtedy szybko zareagować. Uzależnienie od gier komputerowych czy innych wirtualnych aktywności już od jakiegoś czasu znajduje się na międzynarodowej liście klasyfikacji chorób.

Pojawia się pytanie: jak można w bezpieczny sposób zapoznawać dziecko ze światem multimediów?

Jednym z odpowiednich do tego miejsc mogłoby być przedszkole. Obecnie nauczyciele w swojej codziennej pracy coraz częściej korzystają z pomocy multimedialnych. 

Powinni oni jednak zwracać szczególną uwagę na jakość tych pomocy, na to, czy program zawiera odpowiednie treści edukacyjne. Bardzo istotne jest, aby nauczyciel wiedział, jaki cel chce osiągnąć dzięki wprowadzeniu takiego narzędzia.

Wychowawca przedszkolny może pomóc rodzicom, przekazując im informacje i wskazówki, w jaki sposób jego dziecko może bezpiecznie posługiwać się multimediami. Warto zwrócić uwagę na czas, jaki maluchy spędzają na...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy