Dołącz do czytelników
Brak wyników

Logopedyczne ABC

15 czerwca 2018

NR 38 (Czerwiec 2018)

Zabawy kontaktowe a rozwijanie kompetencji komunikacyjnych

0 383

Rodzice, obserwując rozwój własnego dziecka, szczególną uwagę – oprócz umiejętności motorycznych – poświęcają zdolnościom mówienia. Z doświadczeń terapeutycznych wynika, że ta sfera rozwoju jest przez opiekunów małych dzieci postrzegana jako jedna z najważniejszych. Jednakże rodzice dziecka zagrożonego niepełnosprawnością tracą często poczucie kompetencji rodzicielskich. Dlaczego tak się dzieje?

Rodzice, którzy pragną zapewnić swojemu dziecku bezpieczeństwo, sami muszą mieć zapewnione wsparcie, równowagę i spokój. Niejednokrotnie muszą nauczyć się właściwej pielęgnacji, podnoszenia, karmienia, zabaw, mówienia do dziecka. Wiadomym jest, iż im bardziej prawidłowe będą relacje opiekunów z dziećmi, tym większe będzie wsparcie rozwoju dziecka. Zabawy kontaktowe i paluszkowe pozwalają rodzicom dostarczać dziecku naturalnej stymulacji rozwoju. Bardzo małe dzieci z poważnymi zaburzeniami rozwoju nieprawidłowo odbierają i przetwarzają bodźce wzrokowe i słuchowe, a ich reakcje na dotyk bywają nieadekwatne. 
Kontakt cielesny jest istotny m.in. ze względu na:

  • rozwój uczuciowości dziecka,
  • zaspokajanie potrzeby bezpieczeństwa, 
  • jest źródłem doznań kinestetycznych oraz pozytywnych emocji,
  • pozwala dziecku poznać i uświadomić własne ciało.

Zabawy kontaktowe to doświadczanie ruchów wertykalnych i obrotowych istotnych dla rozwoju komunikacji, ponieważ dzięki nim wzrasta wzrokowa koncentracja uwagi. Rodzice, spędzając wspólnie z dzieckiem czas na tego typu zabawach, prowadzą stymulację przedsionkową, wibracyjną, słuchową, wzrokową, dotykową i proprioceptywną, a co najważniejsze –umożliwiają zapoczątkowanie kontaktu i tworzą podstawy do dalszego rozwoju motorycznego i intelektualnego. A. Frölich wskazuje na rolę wczesnej komunikacji z dzieckiem. Początkowo to nie treść wypowiadanych słów jest najważniejsza, ale melodia głosu i jego natężenie. Dziecinnej mowie dorosłych towarzyszy wyraźna mimika i ruch głowy. Zabawy kontaktowe to proste, dobitne słowa klucze, często i wyraźnie powtarzane. Stosowana w nich intonacja, akcentowanie i melodia sprawiają, że mowa jest łatwiejsza do zrozumienia, wzbudza zainteresowanie, jest dostosowana do poziomu percepcji słuchowej dziecka. Umożliwia to koncentrowanie się dziecka na twarzy, głosie i słowach mówiącego. Rytm oraz przerwy charakteryzujące ten rodzaj zabaw dają dziecku możliwość odpowiedzii interakcji. Zabawy kontaktowe zacieśniają związek uczuciowy między niemowlęciem a rodzicami. Wielu rodziców, nie posiadając wzorców zabawy z dzieckiem bądź czując niepokój w procesie wychowywania, oczekuje podpowiedzi, w jaki sposób organizować zabawę z dzieckiem. Wspólnym celem osób zaangażowanych w proces stymulacji rozwoju dziecka w efekcie końcowym powinno być pobudzanie do wokalizacji, kontaktu i własnych akcji dziecka, ale poprzedzone to musi być umiejętnością przewidywania przez dziecko momentu kulminacyjnego zabawy. Objawiać się to może drobnym ruchem, gestem, mimiką, wokalizacją. Sposób uczenia opiera się na systematycznej zabawie z dzieckiem w 2–3 zabawy paluszkowe lub kontaktowe. Początkowo dorosły mówi wolno, cicho, stopniowo coraz szybciej i głośniej. Przed momentem kulminacyjnym zawiesza głos, celowo przedłuża pauzę i czeka na reakcję dziecka, a następnie kończy zabawę, przesadnie podkreślając moment kulminacyjny zabawy intonacją głosu, ruchem, gestem. Konieczne jest obserwowanie reakcji dziecka, nazywanie ich w sposób akceptujący i sugerujący zrozumienie dziecka poprzez komunikat typu: Chcesz jeszcze? Poruszyłeś się, widzę, że chcesz jeszcze raz. Wskazane jest okazywanie zadowolenia z najmniejszej reakcji dziecka. Jeśli zachowanie dziecka sugeruje nam zmęczenie, zniechęcenie, niezadowolenie – wówczas konieczne jest przerwanie zabawy. Możliwy jest powrót do niej o innej porze dnia. Uważna obserwacja reakcji dziecka pozwoli na wybranie zabaw sprawiających najwięcej radości obu stronom oraz sprzyjających rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych dziecka.
Poniżej prezentuję kilka zabaw, które z pewnością spodobają się każdemu dziecku.

Jedna rączka

  • Jedna rączka u zajączka – podnosimy rączkę dziecka i wymachujemy nią delikatnie,
  • Druga rączka u zajączka – tak samo postępujemy z drugą rączką,
  • Jak te rączki zaczną skakać – trzymając dłonie dziecka, krzyżujemy jego rączki (raz lewa na prawej, raz prawa na lewej),
  • Trudno nam je będzie złapać. – przytrzymując dłonie dziecka, klepiemy jedną o drugą.

Myszka

  • Idzie myszka do braciszka – palcem wskazującym i środkowym przesuwamy po ręce dziecka od dłoni do ramienia,
  • Tu wskoczyła – dotykamy palcami szyi dziecka,
  • Tam się skryła. – dotykamy palcami drugiej dłoni dziecka.

Rak

  • Idzie rak, nieborak – palcem wskazującym i środkowym przesuwamy po brzuchu dziecka, 
  • Czasem naprzód – palce kierujemy w górę ciała dziecka,
  • Czasem wspak – palce przesuwamy w dół,
  • Jak uszczypnie, będzie znak. – naśladujemy gest podszczypywania dziecka.

Wąż (autor: Ludwik Jerzy Kern)

  • Idzie wążżż dróżżżką, – grzbietem dłoni przesuwamy po plecach dziecka,
  • Nie poruszszszszaa żżżadną nóżżżką. – wodzimy grzbietem dłoni po ciele dziecka, naśladując przy tym ruchy węża,
  • Poruszszszałby, gdyby mógł, – kontynuujemy przesuwanie dłoni,
  • Lecz wążżż przecież nie ma nóg.– obiema rękoma łaskoczemy dziecko.

Wisi, wisi wisiorek

  • Wisi, wisi wisiorek – powoli podnosimy ręce dziecka w górę,
  • Kuca, kuca kucorek. – powoli opuszczamy ręce dziecka w dół, 
  • Gdyby ten wisiorek – powoli podnosimy ręce, podciągając je jak najwyżej można,
  • Spadł! – puszczamy ręce dziecka, pozwalając im opaść swobodnie,
  • Toby go kucorek – chwytamy ręce dziecka i prowadzimy na środek jego brzuszka i odczekujemy chwilę przed momentem kulminacyjnym zabawy,
  • Zjadł, zjadł, zjadł! – klepiemy rękoma po brzuszku.

Idzie Jaś

  • Idzie Jaś, idzie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy