Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

16 marca 2020

NR 55 (Marzec 2020)

Uczestnictwo rodziców w pracy przedszkola

159

Wychowanie dzieci stanowi wyraz nadziei rodziców, co jest potwierdzeniem faktu, że mają oni na uwadze przyszłość i pokładają wiarę w wartości przekazywane następnym pokoleniom. Odpowiedzialność rodziców wobec dzieci stanowi podwalinę istnienia ludzkości. Tymczasem zarówno we współczesnej Europie,jak i w przyszłej nie muszą oni sami dźwigać odpowiedzialności za wychowanie dzieci. W dziele tym są wspomagani przez osoby i grupy społeczne, zaangażowane w działania edukacyjne. Mogą także oczekiwać wsparcia finansowego ze strony państwowych służb specjalnych oraz ekspertyz z placówek naukowych i oświatowych. (…) Wzajemna pomoc i wzajemny szacunek rodziców oraz instytucji edukacyjnych są warunkiem sine qua non* wychowania dzieci i młodzieży w naszych czasach.

Europejska Karta Praw i Obowiązków Rodziców – Preambuła

Rodzice bardzo często lubią angażować się w prace przedszkola, nie wyłącznie w czasie świąt czy w trakcie realizowanych, a przewidzianych planem przedszkola uroczystości. Trafnie diagnozując potrzeby dzieci, potrafią zaoferować przedszkolom bardzo sympatyczną współpracę nawet jako osoby prowadzące zajęcia. Wielu nauczycieli włącza do działań w swych grupach rodziców jako osoby przedstawiające swój zawód czy swoje pasje. Bardzo częstym zjawiskiem jest także specjalna organizacja czasu w przedszkolu na czytanie bajek przez rodziców. Wszystkie te formy współpracy z przedszkolem są w rzeczywistości praktyczną odsłoną praw i obowiązków rodziców, które zapisane są w Europejskiej Karcie Praw i Obowiązków Rodziców.

POLECAMY

Europejska Karta Praw i Obowiązków Rodziców 

Dokument został opracowany przez Europejskie Stowarzyszenie Rodziców (EPA) i przyjęty w 1992 r. Wskazuje na istotne miejsce rodziców w systemie edukacyjnym, a także w społeczności lokalnej. Pozostając w relacji z Powszechną Deklaracją Praw Człowieka oraz Konwencją o Prawach Dziecka, zwraca uwagę, że rodzice mogą wymagać od osób i instytucji odpowiedzialnych za edukację formalną ich dziecka, by respektowano ich prawa do przewodniej i aktywnej roli w edukacji dziecka. Rodzice mają również obowiązki wobec dziecka i szkoły. Karta została tak opracowana, że każde prawo przedstawiono w odniesieniu do związanego z nim bezpośrednio obowiązku. Przyjrzyjmy się zatem poszczególnym zapisom przytaczanego dokumentu, aby odnieść je do aktu normatywnego, jakim jest podstawa programowa wychowania przedszkolnego, i zrozumieć, jakie powinno być rzeczywiste uczestnictwo rodziców w pracy przedszkola.

  1. Rodzice mają prawo do wychowywania swoich dzieci w duchu tolerancji i zrozumienia dla innych, bez dyskryminacji wynikającej z koloru skóry, rasy, narodowości, wyznania, płci oraz pozycji ekonomicznej. Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w duchu odpowiedzialności za siebie i za cały ludzki świat.
     
  2. Rodzice mają prawo do uznania ich prymatu jako „pierwszych nauczycieli” swoich dzieci. Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w sposób odpowiedzialny i nie zaniedbywać ich.
     
  3. Rodzice mają prawo do pełnego dostępu do formalnego systemu edukacji dla swoich dzieci z uwzględnieniem ich potrzeb, możliwości i osiągnięć. Rodzice mają obowiązek zaangażowania się jako partnerzy w nauczaniu ich dzieci w szkole.
     
  4. Rodzice mają prawo dostępu do wszelkich informacji o instytucjach oświatowych, które mogą dotyczyć ich dzieci. Rodzice mają obowiązek przekazywania wszelkich informacji szkołom, do których uczęszczają ich dzieci, informacji dotyczących możliwości osiągnięcia wspólnych (tj. domu i szkoły) celów edukacyjnych.
     
  5. Rodzice mają prawo wyboru takiej drogi edukacji dla swoich dzieci, która jest najbliższa ich przekonaniom i wartościom uznawanym za najważniejsze dla rozwoju ich dzieci. Rodzice mają obowiązek dokonania świadomego wyboru drogi edukacyjnej, jaką ich dzieci powinny zmierzać.
     
  6. Rodzice mają prawo domagania się od formalnego systemu edukacji tego, aby ich dzieci osiągnęły wiedzę duchową i kulturową. Rodzice mają obowiązek wychowywać swoje dzieci w poszanowaniu i akceptowaniu innych ludzi i ich przekonań.
     
  7. Rodzice mają prawo wpływać na politykę oświatową realizowaną w szkołach ich dzieci. Rodzice mają obowiązek osobiście włączać się w życie szkół ich dzieci i stanowić istotną część społeczności lokalnej.
     
  8. Rodzice i ich stowarzyszenia mają prawo wydawania opinii i przeprowadzania konsultacji z władzami odpowiedzialnymi za edukację na wszystkich poziomach ich struktur. Rodzice mają obowiązek tworzyć demokratyczne, reprezentatywne organizacje na wszystkich poziomach. Organizacje te będą reprezentowały rodziców i ich interesy.
     
  9. Rodzice mają prawo do pomocy materialnej ze strony władz publicznych, eliminującej wszelkie bariery finansowe, które mogłyby utrudnić dostęp ich dzieci do edukacji. Rodzice mają obowiązek poświęcać swój czas i uwagę swoim dzieciom i ich szkołom, tak aby wzmocnić ich wysiłki skierowane na osiągnięcie określonych celów nauczania.
     
  10. Rodzice mają prawo żądać od odpowiedzialnych władz publicznych wysokiej jakości usługi edukacyjnej. Rodzice mają obowiązek poznać siebie nawzajem, współpracować ze sobą i doskonalić swoje umiejętności „pierwszych nauczycieli” i partnerów w kontakcie: szkoła–dom.

Konstrukcja dokumentu wskazuje jednoznacznie na rolę i znaczenie rodziców w życiu przedszkola czy, dalej, szkoły. Nie jest ona okazjonalna czy niewielka: obowiązek wychowywania dzieci w sposób odpowiedzialny, obowiązek angażowania się jako partnerzy w nauczaniu dzieci, obowiązek przekazywania wszelkich informacji szkołom, aby dzieci osiągały cele edukacyjne, obowiązek osobistego udziału w życiu szkoły. Dokument nie rozróżnia pojęć przedszkole, szkoła, placówka oświatowa, ponieważ dotyczy wszystkich etapów edukacyjnych, stąd pod pojęciem szkoła, podobnie jak w naszym polskim prawie oświatowym, mieszczą się także wszelkie formy wychowania przedszkolnego. Odniesienia do zapisanych w karcie praw i obowiązków rodziców znajdujemy bezpośrednio w zadaniach przedszkola. Każdy dyrektor, nauczyciel przedszkola powinien zapoznać się z istotą zadań przedszkola, aby w zestawieniu ze znaczeniem praw i obowiązków rodziców tworzyć wykładnię współpracy, która nie zawsze jest łatwa, bywa źródłem napięć czy okazywania wzajemnej niechęci, czego można by uniknąć, gdyby w stosownym czasie pochylić się nad zrozumieniem znaczenia zapisów obu wspomnianych dokumentów. 

Zadania przedszkola realizujemy we współpracy z rodzicami

Nie wszystkie zadania przedszkola zawarte w podstawie programowej wychowania przedszkolnego wiążą pracę przedszkola z bezpośrednią aktywnością rodziców. Po to rodzice oddają dzieci do przedszkola, aby specjaliści do tego przygotowani czuwali nad rozwojem ich pociech i pomagali im w ich wychowaniu. Zwróćmy jednak uwagę na te zadania, które w sposób szczególny powinny nawet być omówione z rodzicami, aby świadomość praw i obowiązków rodzicielskich tworzyła przestrzeń zgodnej współpracy z przedszkolem, a nauczycielom gwarantowała możliwość organizacji dzieciom opty-
malnych warunków dla postępu w ich rozwoju. 

Zadanie 4. z podstawy programowej wychowania przedszkolnego wskazuje, iż nauczyciele są zobowiązani do: 

4. Zapewnienia prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwią im ciągłość procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony.

Procesy adaptacyjne nie będą zachodzić prawidłowo z korzyścią dla rozwijającego się dziecka, jeśli przedszkole nie będzie informowane przez rodziców o istotnych sprawach dotyczących: stanu zdrowia dziecka i przeprowadzonych przez rodziców badań, sytuacji rodzinnej, np. separacja, rozwód rodziców, inne zdarzenia losowe itd. Warto tutaj wspomnieć obowiązki rodziców przytoczone wcześniej, np. obowiązek przekazywania wszelkich informacji szkołom, aby dzieci osiągały cele edukacyjne. Przedszkole oczywiście nie dysponuje narzędziem egzekwowania takiego obowiązku, rodzice mają także prawo do przekazywania informacji, jakie uznają sami za stosowne. Na przykład mama przedszkolaka po rozwodzie dostarcza dokument w postaci orzeczenia sądu. Wynika z niego, iż ustalone są kontakty ojca z dzieckiem. Natomiast kobieta nie dostarcza harmonogramu takich kontaktów, bo uznaje, że to nie jest jej obowiązek. Informuje ojca ogólnie, iż przekazała dokumenty z sądu do przedszkola. Niepełna dokumentacja wprowadza chaos, w dzień odbioru dziecka przez ojca, dziecka nigdy w przedszkolu nie ma. Aby uniknąć pokusie stygmatyzacji ojca dziecka przez mamę i częstego zjawiska alienacji rodzicielskiej z wykorzystaniem przedszkola jako narzędzia tejże alienacji, dyrektor ma obowiązek zrealizować 4. zadanie z podstawy programowej. Zaprasza rodziców na spotkanie, tłumaczy, czym jest proces adaptacji oraz tzw. ciągłość procesów adaptacyjnych, która zajdzie tylko wtedy, gdy oboje rodzice będą pojawić się w przedszkolu i dostarczać pełne informacje, a także dokumenty o stanie zdrowia i sytuacji dziecka. Dyrektor może zaproponować tzw. rodzicowi drugoplanowemu włączenie się w pracę przedszkola, np. czytanie bajek dzieciom, pomoc w organizacji spacerów czy wycieczek itp., aby dziecko, mimo że z ojcem nie mieszka, mogło cieszyć się jego obecnością i utrwalać z nim więź, do czego dziecko ma prawo, a co zostało zapisane w Konwencji Praw Dziecka. Rozwód rodziców nie zwalnia z praw i obowiązków rodzicielskich. Jeżeli natomiast dyrektor zauważa niechęć któregokolwiek z rodziców, np. opór przed takim rozwiązaniem, dyrektor przedstawia rodzicom prawa i obowiązki wynikające z Europejskiej Karty Praw i Obowiązków Rodziców oraz tłumaczy, iż brak współpracy z przedszkolem jest wyborem rodziców, utrudnia realizację 4. zadania z podstawy programowej. Postawa rodziców jakoby zwalnia przedszkole z możliwości realizacji tegoż zadania. 

Bardzo wielu nauczycieli skarży się, iż rodzice obecnie mają za dużo praw i ta sytuacja utrudnia właściwą pracę przedszkola. Oczywiście są tacy rodzice, którzy nadają sobie sami specjalne prawa lub swych praw nadużywają, szczególnie w sytuacji własnych problemów i chęci wykorzystania przedszkola do ich rozwiązania. Najwłaściwszą drogą w takiej sytuacji jest zawsze zestawienie zapisanych praw i obowiązków rodziców z zadaniami przedszkola i wyjaśnienie, iż posługując się tymi dokumentami, zapisami prawa, można wyznaczyć wzajemnie przestrzeń do wspólnego działania. Istnieją takie problemy, jak permanentne „niszczenie” pracy nauczyciela przez nieświadomych tego rodziców. Na przykład nauczyciel uczy dzieci samodzielności. Dziecko samo się już ubiera i rozbiera, wkłada buciki, płaszczyk. Robi to w swoim tempie, oczywiście. Przychodzi po dziecko do przedszkola mama, tata lub babcia, klęczą przed dzieckiem i je ubierają. Tutaj znów sytuacja kuriozalna. Zadanie 4. z podstawy programowej nie jest realizowane przez przedszkole, nie ma szans być nawet realizowane, bo dziecko już zaadaptowane do sytuacji, w której samodzielnie się ubiera, przez rodziców zostaje zwolnione z wykonywania t...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy