Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Origami a rozwój dziecka

20 lutego 2019

NR 44 (Luty 2019)

Techniki sztuki origami jako narzędzie pracy zgodne z naturalnymi strategiami uczenia się dziecka

0 192

Samodzielność w odkrywaniu świata przez dziecko jest wartością niezbędną na drodze kształtowania pełnej osobowości człowieka. Przedszkole to miejsce realizacji samodzielności dziecka i pomocy w jej usprawnianiu. Niezbędne jest w tym zakresie stosowanie przez nauczycieli adekwatnych do wieku rozwojowego narzędzi i technik pracy.

Współczesność otaczająca dziecko jest zbiorem nie tylko ogromnej liczby bodźców, lecz także wielu narzędzi uczenia się. Niezależnie kto jest producentem zabawek edukacyjnych, wszelkich materiałów dydaktycznych, to nietrudno zauważyć, iż wiele z tych propozycji to przede wszystkim specjalnie wykreowany produkt, a nie trafne narzędzie rozwoju, które w swym zastosowaniu powinno podążać za naturalnymi strategiami uczenia się dziecka. W produktach tych zawarte są raczej strategie przedsiębiorcy, aby związać klienta z zabawką, niż głęboko zakorzeniona myśl, iż małe dziecko uczy się kolejno przez: naśladowanie, zamysł, aby zrobić podobnie, ale inaczej, czyli po swojemu, oraz zamysł wykreowania zupełnie innej rzeczy. Przedstawione powyżej w uproszczeniu trzy naturalne strategie uczenia się dzieci – odkryte, zbadane i zdefiniowane przez polskiego pedagoga prof. Ryszarda Więckowkiego1 – w rzeczywistości regulują naturalnym procesem rozwoju dziecka, na którym oprzeć powinniśmy zinstytucjonalizowaną formę edukacji dzieci. Stąd i wybierane przez nauczycieli narzędzia, techniki pracy powinny stwarzać dziecku możliwość uczenia się w sposób naturalny. 
Jak pokazuje praktyka, najczęściej najtrafniejszymi narzędziami są tzw. narzędzia nieskomplikowane, których prostota pozwala na ich wykorzystanie w wielu sytuacjach. Do takich narzędzi należą właśnie techniki sztuki origami, a w przypadku przedszkola – przede wszystkim techniki płaskie. Warto zastanowić się, jak je wykorzystać, aby w doświadczeniu dzieci podążały za naturalnie pojawiającymi się strategiami uczenia. 

Origami płaskie a strategia percepcyjno-odtwórcza2 

Płaszczyzny origami – koło, kwadrat 
Origami płaskie z koła to technika, w której dziecko składa papierowe koła i komponuje z nich model, który po ułożeniu lekko przylepia się do płaszczyzny, przy czym ważnym elementem metodycznym w tej technice jest świadomość składającej osoby, iż kleju używa się jak najmniej, a miejsce klejenia powinno być niewidoczną zakładką. Dzieci na początku zabawy patrzą na przygotowany model, samodzielnie analizują jego strukturę, dotykając koła, odginając zakładki itd. Technika ta jest prosta i lubiana przez dzieci przede wszystkim dlatego, iż wpisuje się w ich naturalną strategię uczenia się, tzw. paradygmat percepcyjno-odtwórczy. Strategią tą posługują się przede wszystkim najmłodsze przedszkolaki, które patrząc na propozycję modelu do wykonania, najczęściej chcą wykonać go samodzielnie i dokładnie z tych samych kolorów oraz wielkości kół. Chcą po prostu odwzorować model, bo takie mają oczekiwanie. Strategia ta jest również częścią pracy ze starszymi przedszkolakami, jeżeli nauczyciel postawi przed sytuacją edukacyjną, w której mają uczestniczyć dzieci, np. cel matematyczny, aby dobrały wielkość kół i ich kolor do zrobienia takiego samego modelu. Wówczas cel matematyczny jakoby wskazuje na strategię, jaką będą uczyć się dzieci. 
Podobną funkcję w zajęciach może odegrać technika origami płaskie z kwadratu. Ponieważ składanie kwadratów jest trudniejsze, wymaga większej sprawności manualnej, większej dokładności i staranności, tę technikę wprowadzamy raczej w grupie przedszkolaków starszych, chyba że rozwój młodszych przedszkolaków umożliwia osiągnięcie sukcesu w tym zakresie. 
Przedstawiona powyżej strategia percepcyjno-odtwórcza nie jest jedyna w uczeniu się dzieci. Wraz z postępem w rozwoju dziecko pragnie działać w sposób bardziej złożony, co w rzeczywistości można nazwać oczekiwaniem przez dziecko sytuacji, w której może coś zmienić, przekształcić. Dziecko oczekuje wzoru, modelu do działania, ale zamierza wdrożyć własne rozwiązania kompozycyjne. Rodzi się tzw. strategia percepcyjno-wyjaśniająca. 

Origami płaskie a strategia percepcyjno-wyjaśniająca3 

Płaszczyzna origami – koło
Kiedy nauczyciel zaczyna posługiwać się w zabawie z dziećmi bardziej skomplikowanymi modelami techniki origami płaskie z koła, np. model zawiera koła z większą liczbą zgięć, nie każde dziecko potrafi samodzielnie zbadać strukturę modelu. Potrzebne są zatem wyjaśnienia. W głowie dzieci rodzą się pytania i prośby, aby wyjaśnić: Jak to działa? Jak to można zrobić? 
Nauczyciel po prostu może werbalnie wyjaśnić i składać na oczach dzieci. Taki rodzaj wyjaśniania jest najłatwiejszy do wyobrażenia sobie. Jednakże nauczyciel, tzw. as dydaktyczny, wybiera dla siebie formę wyjaśniania bardziej skomplikowaną, a dla dziecka bardziej oczekiwaną, z której dziecko cieszyć się będzie dlatego, iż samodzielnie doświadczy odkrycia, jak to działa i jak to można zrobić. Poglądowa forma wyjaśniania może przybrać postać zabawy ruchowej, np. z jednym kołem, aby w jej wyniku dziecko zrozumiało, iż np. broda krasnoludka w modelu jest zawsze wynikiem eksperymentu, a nie składania zawsze w tym samym miejscu. Zabawa informuje także dzieci, iż to do nich należy decyzja, w którym miejscu 
zegną koło. 
Przykład zabawy wyjaśniający dzieciom, w jaki sposób można zginać koło, aby powstała broda krasnoludka: 

  • Dzieci w rytm muzyki spacerują z dużymi papierowymi kołami po sali.
  • Na pauzę w muzyce rzucają koło na podłogę.
  • Siadają przy swoim kole i zaginają na nim dowolną zakładkę. 
  • Trzymając koło zakładką przy głowie, pokazują, iż złożyli duże ucho krasnoludka.
  • Dzieci w rytm muzyki spacerują z dużym uchem krasnoludka po    i sali. 
  • Na pauzę w muzyce rzucają duże ucho krasnoludka na podłogę.
  • Siadają przy swoim modelu i zaginają na nim drugą zakładkę tak, aby razem z pierwszą tworzyła ostrze – nos krasnoludka. 
  • Dzieci w rytm muzyki spacerują z nosem krasnoludka po sali. 
  • Na pauzę w muzyce rzucają nos krasnoludka na podłogę.
  • Siadają przy swoim modelu i zaginają na nim trzecią zakładkę tak, aby utworzyć kolejne ostrze – kieszonka krasnoludka. 
  • Dzieci w rytm muzyki spacerują z kieszonką krasnoludka po sali.
  • Na pauzę w muzyce rzucają kieszonkę krasnoludka na podłogę.
  • Siadają przy swoim modelu i zaginają na...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy