Dołącz do czytelników
Brak wyników

Origami a rozwój dziecka

10 czerwca 2019

NR 48 (Czerwiec 2019)

Kiedy składanie odbiega od przyjętych reguł. Zabawa w błądzenie z eksperymentem w tle

200

W każdej grupie dzieci składających papier są takie, które wyróżniają się specjalną dla siebie cechą: zawsze składają chętnie, ale zawsze inaczej, nawet gdy grupa mniejsza lub większa decyduje się na przyjęte reguły do zastosowania, np. składamy koła tylko raz lub najwyżej dwa razy i z tak pozginanych kół tworzymy modele, ten chłopczyk lub ta dziewczynka tylko na początku zgadzają się na daną regułę.

Już po chwili zajęci sobą do niej nie wracają i składają jak popadnie, zawsze eksperymentalnie. Efektem takiej aktywności są obiekty nowe, ale niekoniecznie pasujące do dzieła całej grupy. Sytuacja przypomina nowy trawnik na osiedlu, wokół którego zrobiono ścieżki, po których chodzą mieszkańcy, ale mimo ich przydatności inni mieszkańcy kroczą w poprzek trawnika, wytyczając roboczą ścieżkę, która przy najbliższym remoncie osiedla stanie się zapewne kolejną oficjalną ścieżką. Czy dzieci zatem powinny łamać reguły i chodzić po trawniku?

Organizacja przestrzeni edukacyjnej 

Sytuacja dzieci składających inaczej, mówimy składających „po swojemu”, to zupełnie typowa forma aktywności bardzo wielu dzieci, które po prostu chcą działać według własnego planu, własnej strategii, a nie wytycznych grupy. Dziecko oczywiście nie powinno łamać reguł przyjętych przez grupę i w grupie, ale czy ono należy go grupy? Otóż grupy tworzą się spontanicznie w przedszkolu, właśnie gdy dzieci chcą coś zrobić razem. Takie składanie jednym frontem z całą grupą przedszkolaków nie zawsze jest wyborem trafnym, bo to grupa zbyt duża i dziecko nie musi wcale się czuć w niej bezpiecznie. Pamiętajmy, że oprócz przyjętego i realizowanego programu nauczyciel powinien być otwarty na program oczekiwań poznawczych każdego dziecka z osobna. Warto zatem pochylić się nad organizacją przestrzeni edukacyjnej podczas składania i od razu na początku zabawy przyjąć reguły następujące:

  • Bawimy się dzisiaj i składamy papier.
  • Przy stoliku pierwszym składamy według reguły: dwa lub jedno złożenie na kole i komponujemy model.
  • Przy stoliku drugim składamy eksperymentalnie, czyli według uznania – wykonujemy zgięcia uznaniowe. 
  • Na stoliku trzecim ułożone są materiały do samodzielnego wyboru przez dzieci: koła do składania, kartony, kleje.
  • Na tablicy zawieszone są propozycje modeli do obejrzenia, zbadania i wykonania lub przekształcenia.
  • W kąciku ustawione są: kosz, pudełko na kleje, pudełko na nieużyte materiały. 
  • Zabawę w składanie zaczynają te dzieci, które już skończyły swoją wcześniejszą zabawę i posprzątały zabawki.

Wielu nauczycieli przedszkola, zauroczonych prostotą i pięknem modeli origami, szczególnie form technik płaskich, chce bardzo szybko organizować dzieciom zajęcia nieco na wzór szkolny, choć zasada jednego frontu w nauczaniu dawno już nie ma racji bytu, w edukacji wczesnoszkolnej także. Oczywiście najprostsze formy na początku cieszą dzieci i są do wykonania nawet całą dużą grupą. Jednak przy formach bardziej złożonych rozpoczynają się problemy związane z konfliktem potrzeb. Nauczyciel zaplanował, że dzieci wykonają kurkę, a składający „po swojemu” robi szczura. 

 

Fot.1. Kurka



Szczurek to właśnie ta symboliczna ścieżka wydeptana na trawniku przez mieszkańców, którym bliżej jest do osiągnięcia własnego celu tą drogą, niż wędrówka drogami kolegów, z celem – wszem – znanym, ale niekoniecznie potrzebnym do osiągnięcia w tym momencie. Sytuacja ta przedstawia problem integracji dwóch programów rozwoju dzieci: programu przyjętego do realizacji przez nauczyciela i indywidualnego programu oczekiwań poznawczych każdego dziecka z osobna. O fuzji tych dwóch programów wspominał prof. Ryszard Więckowski, zwracając uwagę, że fakt istnienia zewnętrznego programu wspierania rozwoju dzieci przez nauczyciela nie może blokować wewnętrznego programu rozwoju jednostki, który swój fundament opiera na wewnętrznych oczekiwaniach poznawczych każdego dziecka. Praca nauczyciela zatem powinna być wypadkową tychże programów; to, co robi nauczyciel (program zewnętrzny), dziecko powinno przyjąć jako program własny (program wewnętrzny). Każdy przedszkolak uczyni to, jeżeli nauczyciel tak zorganizuje zabawę, aby oczekiwania poznawcze dzieci były zaspokojone. Co zatem powinien uczynić podczas zabawy nauczyciel, gdy większość dzieci wykonała kurki w technice origami płaskie z koła, a jeden chłopczyk szczura? 
 

Fot. 2. Szczurek

Nadawanie znaczeń 

Pierwszym krokiem po składaniu zawsze jest rozmowa o obrazkach. Dzieci same chcą oglądać, wymieniać się swoimi spostrzeżeniami. Okazją do rozmów jest prezentacja modeli i ich zawieszenie np. na tablicy czy w specjalnie przygotowanym do tego innym miejscu. Bardzo ważnym elementem jest także nadanie znaczenia przez samego nauczyciela obrazkom, wsz...

Dalsza część jest dostępna dla użytkowników z wykupionym planem

Przypisy