Opóźnienie rozwoju mowy a AAC u dziecka przedszkolnego – praktyczne wskazówki do pracy dla nauczyciela

Opóźniony rozwój mowy w wieku przedszkolnym nie zawsze oznacza konieczność wdrożenia rozbudowanego systemu AAC, ale zawsze wymaga uważnej oceny, czy dziecko ma skuteczny sposób porozumiewania się. AAC, czyli komunikacja wspomagająca i alternatywna, obejmuje wszystkie sposoby wspierania lub zastępowania mowy – od gestów, znaków i tablic obrazkowych po urządzenia z syntezą mowy. Może mieć charakter czasowy albo długoterminowy. Współczesne wytyczne podkreślają też, że nie ma warunków wstępnych do rozważenia AAC u małego dziecka, a jego stosowanie nie hamuje rozwoju mowy. Przeciwnie, w podejściu multimodalnym może wspierać rozwój języka, słownictwa i komunikacji.

Czym jest AAC i komunikacja alternatywna

AAC to skrót od angielskiego Augmentative and Alternative Communication, co oznacza komunikację wspomagającą i alternatywną. W materiałach Ośrodka Rozwoju Edukacji AAC definiuje się jako wszelkie sposoby umożliwiające osobom ze złożonymi potrzebami komunikacyjnymi przekazywanie i odbieranie komunikatów. Obejmuje ono zarówno działania uzupełniające naturalną mowę i/lub pismo (to komunikacja wspomagająca), jak i działania zastępujące naturalną mowę i/lub pismo (to komunikacja alternatywna). Celem obu form jest zwiększenie skuteczności porozumiewania się i codziennego funkcjonowania społecznego.

W praktyce przedszkolnej warto pamiętać, że AAC nie jest jedną metodą ani jedną pomocą dydaktyczną – to cały zestaw narzędzi, strategii i sposobów dostępu do języka, z których dziecko korzysta w codziennych sytuacjach. ISAAC Polska podkreśla, że dla osoby niemówiącej lub mówiącej w ograniczonym zakresie buduje się indywidualny system komunikacji, który może obejmować dobór znaków, tworzenie osobistych pomocy, naukę wskazywania i wybierania, przygotowanie partnerów komunikacyjnych oraz dobór urządzeń elektronicznych użyczających głosu. 

Z punktu widzenia nauczyciela różnica między tymi d...