Dołącz do czytelników
Brak wyników

Świat przyrody

28 kwietnia 2022

NR 76 (Maj 2022)

Odkrywamy świat przyrody. Projekt „Nagietki”

0 84

Wiosna w pełni, a dzieci otoczone promykami słońca, kolorami i zapachami przyrody z radością spędzają coraz więcej czasu na powietrzu. Obserwacje przyrody sprzyjają spostrzeganiu przez nie zmian zachodzących w najbliższym otoczeniu przedszkola. Zainteresowanie pracami w ogrodzie i udział w nich na miarę możliwości dzieci sprawiają, że przedszkolaki z zainteresowaniem śledzą, czy coś się już w ogrodzie zmieniło. Zapraszam dziś do świata nagietków – kwiatów o niezwykłych właściwościach.

Spacer do kwiaciarni przekształci się w rezultacie w projekt pod nazwą „Nagietki – słoneczne kwiaty”. Będziemy podziwiać nie tylko piękno, ale także wielozadaniowość tej wspaniałej rośliny. Będziemy przechodzić od aktywności w ogrodzie, poprzez działania kulinarno-degustacyjne, do odkrywania mocy kosmetycznej nagietków. Zapowiada się kolorowo, smakowicie i bardzo ciekawie! 
 

POLECAMY

Zdj. 1. Nagietek lekarski


Etap I – rozpoczęcie projektu

Wybór tematu „Nagietki”
W przedszkolnym ogrodzie rozkwitają kwiaty, drzewa i krzewy. Różnorodność pojawiających się roślin zachęca wszystkich do udziału w pracach ogrodowych. W poszukiwaniu kwiatów do dużych donic w ogrodzie wybraliśmy się na spacer do pobliskiej kwiaciarni. Wiedzieliśmy, jakie kwiaty rosną w ogrodzie przedszkolnym, i naszym celem było wyszukanie kwiatów, których w ogrodzie jeszcze nie mamy. Wybór roślin był duży, ale dzieci zainteresowały się kwiatami, które nazwały „słoneczka”. Kwiatami tymi były nagietki. Z pięcioma zakupionymi nagietkami wróciliśmy do sali. Kwiaty w osłonkach postawiliśmy na stolikach, tak aby każdy mógł się im dokładnie przyjrzeć. 

Poprosiłam, aby dzieci kolejno, dotykając ziemi, w której rósł kwiat, sprawdziły, czy ziemia jest wilgotna czy sucha. Dzieci stwierdziły, że we wszystkich osłonkach ziemia jest sucha. Nie musiałam pytać, jednogłośnie zabrzmiała odpowiedź, że kwiaty należy podlać. Pokazałam, że w dnie osłonki są otwory (dzieci zobaczyły to w swoich osłonkach), więc zanim podlejemy rośliny, należy podłożyć pod nie podstawki, do których spłynie nadmiar wody. Gdy dzieci podlały kwiaty, zaprosiłam je do rozmowy o nagietkach. Jej efektem było podjęcie przez dzieci decyzji o rozpoczęciu projektu „Nagietki”.

O przystąpieniu do projektu zostali poinformowani rodzice. Dzieci wykonały dla nich zaproszenia, rysując pastelami olejnymi na kartonikach piękne nagietki. 

Rozbudzenie ciekawości poznawczej
Rozmowa o nagietkach sprawiła, że dzieci zaczęły opowiadać o tym, iż w pobliżu swoich domów też kiedyś widziały podobne kwiaty. Poprosiłam wszystkich, aby uważnie rozglądali się w drodze do domu, a może rodzicom uda się zrobić zdjęcie kwiatów. Zaplanowaliśmy wyjścia w okolice przedszkola w celu znalezienia i sfotografowania nagietków. 

Pierwszym wrażeniem, jakie kwiaty wywarły na dzieciach, było skojarzenie ich ze słońcem. Pojawiła się propozycja, aby nasz projekt nosił nazwę „Nagietki – słoneczne kwiaty”. 

Dzieci rozpoczęły eksplorację albumów przyrodniczych, przeglądaliśmy zasoby naszych ilustracji i plansz edukacyjnych w poszukiwaniu zdjęć nagietków. 

Wędrówka tematyczna
Mieliśmy w sali nagietki, więc postanowiliśmy zrobić sobie zdjęcia z bohaterami naszego projektu w roli głównej. Rozmawialiśmy o pielęgnacji kwiatów, ich wyglądzie i przygotowywaliśmy się do wysadzenia nagietków do donic w ogrodzie. 

Zaprosiliśmy do udziału w naszej wędrówce tematycznej panią dyrektor. Zaproponowaliśmy posadzenie w donicach nagietków. Zapytaliśmy także, ile nagietków możemy kupić. Dowiedzieliśmy się, że jest 11 donic. Nasze nagietki będą w jednej z nich, więc można dokupić 50 sadzonek kwiatów. Każde z dzieci będzie mogło posadzić po dwa kwiaty. Razem z panem Piotrem, który dba o nasz ogród, będziemy po dostarczeniu kwiatów sadzić je do donic. Rodzic jednego z naszych przedszkolaków dostarczy nam nagietki w ciągu kilku dni. Uzgodniliśmy z dziećmi, że przygotujemy rękawice i łopatki, aby wszystko było gotowe, zanim kwiaty zostaną dostarczone. 

Tymczasem dzieci zostały poproszone o namalowanie farbami plakatowymi pracy plastycznej pt. „Nagietki”. 
 

Zdj. 2. Nagietki na dzikiej łące


Tworzenie siatki wiedzy „Co już wiemy?”
Wszystkie wiadomości posiadane przez dzieci na temat nagietków zapisujemy w siatce wiedzy. Oto przykładowe informacje podawane przez dzieci:

  • Nagietki mogą mieć kolor żółty i pomarańczowy.
  • Zawsze rośnie kilka kwiatków obok siebie.
  • Mogą rosnąć w ogrodzie i w parku.
  • Babcia mi mówiła, że nagietki można jeść.
  • Ja wiem, że jest krem z nagietków.
  • A moja mama mówiła, że jest herbata z nagietków. 
  • Nagietki można zobaczyć też w mieście, nie tylko w parku. 
  • Nagietki są takie trochę wysokie, mama czytała mi, że mogą mieć pół metra wysokości. 

Tworzenie siatki pytań 
„Czego chcemy się dowiedzieć?”


Siatka zawiera pytania postawione przez dzieci, na które będziemy poszukiwać odpowiedzi. Oto przykładowe pytania zadawane przez dzieci:

  • Czy nagietki rosną tylko w Polsce?
  • Co to znaczy, że nagietki można jeść? Czy zjada się cały kwiatek?
  • Mama mi mówiła, że to kwiat jednoroczny. Co to znaczy?
  • Skąd mieć znów na wiosnę nagietki?
  • Jak się robi herbatę z nagietka?
  • Co to znaczy: nagietek lekarski?
     
Zdj. 3. Nagietek w kolorze pomarańczowym


Kącik projektowy
Miejscem, w którym są eksponowane przynoszone przez dzieci materiały dotyczące tematu projektu, jest kącik projektowy. Nasz kącik znajduje się na trzech półkach szafki i nosi nazwę „Nagietki – słoneczne kwiaty”. Znajdują się w nim książki o tematyce florystycznej, wydrukowane ilustracje różnych odmian nagietków, kolorowanki przedstawiające nagietki, zdjęcia przynoszone przez dzieci przedstawiające sfotografowane nagietki, opakowanie kremu, maści i herbaty nagietkowej. Wszystko jest odpowiednio pogrupowane, aby dzieci mogły swobodnie korzystać z wybranych materiałów, a przynoszone rzeczy odkładać na właściwe miejsce. W koszyczku są umieszczone wizytówki informacyjne dla rodziców, przypominające o zbliżającym się wydarzeniu, jego dacie i odpowiednim przygotowaniu do niego dziecka. Ciekawie zorganizowany kącik aktywizuje dzieci do działania i rozwija ich ciekawość poznawczą.

Etap II – realizacja projektu

Wspólne tworzenie siatki tematycznej
W naszej siatce znajdują się wszystkie wiadomości już przez dzieci posiadane, a także postawione pytania, na które będziemy poszukiwać odpowiedzi u ekspertów, w literaturze oraz na drodze naszych działań i obserwacji.

Nasi eksperci
Ekspert to osoba posiadająca dużą wiedzę na określony temat. Dzieci zaproponowały, abyśmy udali się na spacer do kwiaciarni, w której kupiliśmy nagietki, i zapytali panią ekspedientkę, czy zostałaby naszym ekspertem. Wyjaśniliśmy pani, o co dokładnie nam chodzi, i ustaliliśmy datę i godzinę naszej ponownej wizyty, a pani przygotuje się do udzielenia odpowiedzi na nasze pytania. Drugim ekspertem będzie dziadek jednego z dzieci, u którego na działce już byliśmy i który tym razem także ucieszy się z naszej wizyty, chętnie pokaże nam rosnące nagietki i opowie o nich. Trzecim ekspertem w temacie projektu będzie mama dziecka, która jest farmaceutką i nagra dla nas krótki film, w którym opowie dzieciom o herbatce, kremie i maści z nagietka. Nagietek to bardzo ciekawa roślina, która coraz bardziej zaskakuje nas swoimi właściwościami. 

Wszystkie ustalone terminy spotkań z ekspertami zapisujemy w kalendarzu i kolejno na wizytówkach informacyjnych będziemy powiadamiać o nich rodziców. Sami także do każdego ze spotkań musimy się przygotować i dlatego zapisujemy wszystkie pojawiające się pytania do ekspertów. Zachęcamy jednocześnie dzieci do zadawania pytań bezpośrednio ekspertowi. Z pewnością pojawią się pytania podczas spotkania, a ekspert będzie mógł nam dokładnie o wszystkim opowiedzieć. 

Wyprawa w teren
Ciekawa i oczekiwana przez dzieci będzie nasza wyprawa na działkę i okazja do oglądania w środowisku naturalnym rosnących tam nagietków. Możliwość zaobserwowania różnic między kolorami i wielkością kwiatów jest bardzo istotna dla uświadomienia dzieciom, że nagietki, choć mają taką samą nazwę, mogą wyglądać nieco inaczej. Będziemy więc zwracać uwagę na kształt samych rozet kwiatowych, wysokości roślin, kolory, kształty liści wyrastających z łodyg. Zrobimy wiele zdjęć, które wzbogacą nasze zasoby projektowe, a oglądając je, będziemy mogli wracać wspomnieniami do naszej wyprawy.

Szkic w terenie
Podczas wyprawy na działkę dzieci wykonają ołówkami szkic z natury na przygotowanych wcześniej kartonowych podkładkach z białymi kartkami.

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe i tym samym motywując je do dalszej aktywności. 

Przykładowe pytania i odpowiedzi

  1. Czy nagietki rosną tylko w Polsce?
    Nagietki rosną w rejonie Morza Śródziemnego, w południowo-zachodniej Azji, od Wysp Kanaryjskich po Iran. Tak więc nagietki występują nie tylko w Europie i w Polsce.
     
  2. Co to znaczy, że nagietek jest kwiatem jednorocznym?
    Roślina jednoroczna przechodzi cały cykl swojego rozwoju w czasie jednego sezonu (od wykiełkowania z nasionka do wydania własnych nasion). Później pędy rośliny znajdujące się nad i pod ziemią obumierają. Po przekwitnięciu kwiatów zbiera się nasiona nagietka i przechowuje do następnego roku. 
     
  3. Czy nagietki można jeść?
    Tak, to prawda. Jadalne są płatki kwiatów nagietka oraz młode listki. Można je dodawać do sałatek i kanapek. W kuchni można wykorzystać zarówno świeże, jak i suszone płatki kwiatów, są one w smaku lekko pikantne. Można ich używać do przyprawiania zup rybnych oraz owoców morza, a także do potraw z drobiu. 
     
  4. Co to znaczy, że nagietek jest lekarski?
    Nagietek jest rośliną, która posiada właściwości lecznicze. Nagietek wchodzi w skład np. leków na ból gardła. W medycynie ludowej znane było przeciwzapalne i przeciwgorączkowe działanie nagietka oraz jego wpływ na przyspieszanie gojenia się ran. Nagietek jest także składnikiem produktów kosmetycznych.
     
  5. Jak się robi herbatę z nagietka?
    Najprostszym sposobem będzie zakup herbaty z nagietka w aptece lub w sklepie i zaparzenie jej zgodnie ze sposobem przygotowania podanym na opakowaniu. Można także przygotować taki napój z suszonych płatków kwiatów nagietka. 
    W tym celu należy dwie łyżeczki suszu zalać wrzątkiem, przykryć i odstawić na kilka minut. Jednak zawsze należy uważać, ponieważ nie można spożywać takich napojów w nadmiarze. Ostrożne powinny być również osoby uczulone na rośliny z rodziny astrowatych, gdyż może się pojawić reakcja alergiczna. 
     
Zdj. 4. Nagietki żółte i pomarańczowe 


Działania badawcze

  1. Sadzenie kwiatów do donic i poznawanie na przykładzie żywej rośliny budowy kwiatu. 
    Wspomagani fachowymi wskazówkami dbającego o ogród pana Piotra wybraliśmy się wspólnie, aby posadzić w donicach zakupione nagietki. Byliśmy na bieżąco instruowani, jakie czynności należy kolejno wykonywać. Dzieci zaopatrzone w rękawice i łopatki umieszczały nagietki w wykopanych samodzielnie dołkach. Następnie jedno z dzieci przytrzymywało roślinę, a kolega dociskał i dosypywał ziemi. Dzieci sprawdzały, czy roślina dobrze się trzyma w ziemi i czy należy coś poprawić. Następnie rośliny zostały delikatnie podlane. Pan Piotr opowiedział i zademonstrował dzieciom, jak zbudowany jest kwiat, omawiając jego poszczególne części – od korzeni do koszyczka kwiatowego. 
     
  2. Porównywanie wyglądu kwiatów (płatków) rosnących w ogrodzie i płatków suszonych. 
    Zwrócenie uwagi na zmianę kształtu płatków i ich kolor. 
     
  3. Samodzielny wysiew nasion kwiatów do ziemi w osłonce. 
    Dzieci napełniały osłonki ziemią ogrodową. Po wyrównaniu jej powierzchni narysowały na niej palcem trójkąt. Na każdym z wierzchołków trójkąta zrobiły małe zagłębienie. Dlaczego? Otóż dlatego, że otrzymały po trzy nasiona nagietka, z których każde zostało włożone do jednego z otworów. Nasionko zostało zasypane ziemią i delikatnie dociśnięte.

    Moja rada: ziemię podlejmy dzień wcześniej, aby była wilgotna. Podlanie jej po wsadzeniu nasionka przez dzieci może skutkować jego wypłynięciem. Można przykryć osłonki folią, aby roślinki wykiełkowały. Potem folię usuwamy. Obserwujemy wzrost roślinek. Gdy będą większe i stabilne, możemy każdą z nich umieścić w osobnej osłonce lub posadzić w ogrodzie. 

    Uwaga! Przed przystąpieniem do degustacji kulinarnej i działań badawczych z kosmetykami upewnijmy się, czy nie mamy w grupie dzieci uczulonych na rośliny z rodziny astrowatych. 
     
  4. Wykonanie kanapek z płatkami nagietków. 
    Kompozycja może być dowolna, np. na kromce chleba sałata, wędlina lub ser, pomidor lub ogórek, a na wierzchu kanapki kilka płatków nagietka. Dajmy dzieciom możliwość samodzielnego wyboru, co zechcą położyć na swojej kanapce.
     
  5. Sałatka z płatkami nagietków. 
    Sałaty różnego rodzaju, pokrojone na cząstki pomidorki, rzodkiewki, ogórki, całość posypana płatkami nagietków i delikatnie skropiona oliwą. Składniki sałatki dzieci mogą dowolnie komponować. 
     
  6. Herbata z nagietka. 
    Zaparzoną, ale nie gorącą herbatą częstujemy dzieci. Z pewnością znajdą się takie, którym taka herbatka będzie smakowała, i tacy degustatorzy, którym wyda się ona gorzka lub niezbyt smaczna. Proponuję podać do spróbowania małe porcje herbaty, a dla chętnych zawsze znajdzie się dodatkowa porcja. Sugeruję zrobienie delikatnego naparu. My piliśmy herbatę kupioną w aptece, która smakowała prawie połowie grupy.
     
  7. Nagietek w wersji kosmetycznej. ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy