Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

15 czerwca 2018

NR 38 (Czerwiec 2018)

Oczekiwania poznawcze dzieci

0 142

W zapisach podstawy programowej wychowania przedszkolnego wprowadzonej Rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. odnajdujemy dwa pojęcia: „oczekiwania poznawcze dzieci„ oraz „potrzeby rozwojowe„. Ich prawidłowe zrozumienie stanowi fundament konstrukcji dobrego programu wychowania przedszkolnego. Rezygnacja ze spełnienia oczekiwań poznawczych dzieci skutkuje problemami w rozwoju emocjonalnym, realizacja programu wychowania przedszkolnego nierespektującego rzeczywistych potrzeb rozwojowych może doprowadzić do jego deprawacji. Spełnianie zatem oczekiwań poznawczych i potrzeb rozwojowych staje się misją, zadaniem i wielką odpowiedzialnością przedszkola. 

Gdy mały chłopiec czy dziewczynka wchodzą do przedszkola, nie wiedzą, iż w ich sali pojawił się nowy samochód, gra, maskotka, kukiełka czy książka. Idą do przedszkola z bagażem swoich potrzeb rozwojowych, np. potrzebą zabawy, potrzebą samodzielności, a przede wszystkim bezpieczeństwa. Być może idą do przedszkola z pewną nadzieją, iż dzisiaj pobawią się jeszcze raz ulubionymi klockami lub pomalują farbami kolejny obrazek. Nagle w ich otoczeniu pojawia się interesujący samochód, czyli nowa zabawka. Tu i teraz rodzi się zatem oczekiwanie poznawcze, ciekawość, chęć zabawy i rozmowy na temat nowego przedmiotu. W ich planach na bieżący dzień nie było takiej atrakcji. Ta nowość jest zaskoczeniem, które wywołuje u dzieci duże zaangażowanie emocjonalne, koncentrację właśnie na tej zabawce. Taką samą sytuację obserwujemy w trakcie spaceru po lesie z małym dzieckiem. Ogólnie wiemy, co może się w lesie wydarzyć, ale wiele sytuacji jest zaskakujących, pojawiają się znienacka i wywołują duże zaciekawienie u dziecka. 
Takie nagłe oczekiwanie poznawcze powinno być spełniane wtedy, gdy się pojawia, z uwagi na duże zaangażowanie emocjonalne dziecka, a także samoistnie rodzące się pytania w głowie malca. Dla niego świat w tym momencie przestaje istnieć, jest jedynie ta rzecz, ten problem, ta sytuacja. Istnieje także bardzo silne pragnienie włączenia do swej wiedzy i umiejętności doświadczenia związanego z tym oczekiwaniem. Doświadczenie takie trzeba zatem dziecku zorganizować lub pozwolić samemu maluchowi na jego organizację i realizację. 
Najmłodszy przedszkolak z realizacją oczekiwania poznawczego powinien spotkać się w momencie odkrycia nowego obiektu, zjawiska itd., względem którego rodzi się takie oczekiwanie. Im dziecko jest starsze, tym bardziej realizację takiego oczekiwania można – a nawet trzeba – odraczać w czasie, jednak powinno być ono zaspokojone. 
Prawidłowa praca z oczekiwaniami poznawczymi dzieci prowadzi nie tylko do rozwoju w zakresie poznawczym, ale jednocześnie ma wpływ na szereg rozwijających się cech charakteru, takich jak: „zdolność motywacji i wytrwałość w dążeniu do celu mimo niepowodzeń”1, umiejętność panowania nad emocjami, czyli szeroko rozumianą inteligencję emocjonalną, umiejętność odkładania na później spełnienia swoich potrzeb, panowanie nad ich realizacją i wiele innych. Niezrealizowane oczekiwania poznawcze, działania dziecka tylko zadaniowe, na wyraźne polecenie nauczyciela, brak czasu na realizację tego, co najistotniejsze w tzw. sferze najbliższego rozwoju2, wszystko to może skutkować także brakiem samodzielności w decydowaniu o własnym życiu uczuciowym w przyszłości oraz brakiem w samodzielności uczenia się. Dlatego tak ważnym aspektem organizacji pracy przedszkola jest czas poświęcony na realizację oczekiwań poznawczych, jak również potrzeb rozwojowych. Każdy akt poznawczy u dziecka powinien wiązać się z przeżyciem stosownych uczuć z nim związanych. Czas na ich przeżywanie wyraźnie zabezpieczono dzieciom w podstawie programowej wychowania przedszkolnego. 

Zadania profilaktyczno-wychowawcze przedszkola 

Nauczyciele przedszkola są zobowiązani do wdrożenia zadań wynikających z podstawy wychowania przedszkolnego w codziennej pracy. Realizacja oczekiwań poznawczych dziecka jest zapisana w kilku miejscach podstawy programowej. Pierwsze zadanie odnoszące się do oczekiwań poznawczych brzmi:
„Tworzenie warunków umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa”3.
Jeżeli tworzymy warunki do swobodnego rozwoju, umożliwiamy jednocześnie dziecku realizację oczekiwań poznawczych. Swobodny rozwój dotyczy samodzielnej eksplorac...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy