Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

9 kwietnia 2019

NR 46 (Kwiecień 2019)

Nasza piękna planeta

0 132

Jesteśmy mieszkańcami pięknej planety i każdego dnia korzystamy z bogactwa, które nam oferuje. Abyśmy my i przyszłe pokolenia mogli cieszyć się i korzystać z piękna przyrody, czystego powietrza oraz wody niezbędnej do życia, już teraz otoczmy opieką Ziemię – naszą wspaniałą planetę!

Wprowadzając dzieci w otaczający nas świat, przekazaliśmy im wiadomości na temat: wody, powietrza, lasów oraz gór. Omawiając problem, który dotyka nas wszystkich i związany jest z jakością powietrza, zaproponowałam zaangażowanie w projekt „Zielone filtry” – zachęcający do założenia w sali kącika z kwiatami produkującymi tlen oraz oczyszczającymi powietrze.

W poruszanym temacie proponuję: przybliżenie dzieciom tematyki związanej z ochroną przyrody i dbałością o zasoby Ziemi (na miarę naszych możliwości i umiejętności), rozbudzanie poczucia odpowiedzialności za otaczające nas środowisko oraz kształtowanie nawyków prozdrowotnych i proekologicznych. 

Dzień Ziemi – 22 kwietnia

Przyroda wokół nas

Mieszkamy w różnych regionach Polski, bezpośrednio obok nas bądź w bliższej lub dalszej okolicy znajdują się z pewnością skwer, park, las, rzeka, jezioro czy góry. Nasze przedszkolaki każdego dnia przebywają w ogrodzie lub na spacerach – jest to zatem doskonały czas na dokonywanie obserwacji, poszukiwanie i odkrywanie ciekawostek przyrodniczych. Dla nauczyciela jest to także idealny moment na podkreślanie piękna przyrody, która nas otacza, i uwrażliwianie na estetykę miejsca, w którym miło spędza się czas. Prowadzenie w parku, ogrodzie itp. miejscach rozmów z dziećmi na temat potrzeby dbałości o naturalne środowisko przyrodnicze sprzyja odbiorowi przekazywanych treści. Otaczająca nas przyroda staje się wówczas idealnym żywym środkiem dydaktycznym pobudzającym wszystkie zmysły dzieci. Ukierunkowanie aktywności eksploracyjnej dzieci (np. poszukujemy kamyków lub małych leżących na ziemi gałązek) zaowocuje twórczym działaniem podczas wykonywania kompozycji wiosennej, wzbogacania kącika przyrody, nadawania nowych ról przedmiotom.

Pole działań poszukujących, jakim staje się dla dzieci park lub las, jest idealnym miejscem na zastosowanie informacji zdobytych na zajęciach w praktycznych działaniach eksploracyjnych. Las, park czy ogród mogą przybrać również funkcję narzędzia badawczego, pozwalającego nauczycielowi na zaobserwowanie, w jakim stopniu zdobyta przez dziecko wiedza jest samodzielnie przez nie wykorzystywana. Organizujmy przestrzeń i działania edukacyjne tak, aby dawały nam one okazje do rozbudzania ciekawości poznawczej dzieci oraz stymulowały myślenie podkreślające konieczność dbałości o otaczające nas środowisko.

Byliśmy tu… (ogródek przedszkolny)

Otaczający przedszkole ogródek jest integralną częścią obszaru zabawowo-edukacyjnego placówki. Niezależnie od wielkości ogródka przedszkolnego zawsze znajdują się w nim krzewy lub drzewa oraz przestrzeń porośnięta trawą. To najbliższe dla dzieci przedszkolnych środowisko przyrodnicze, dające im możliwość dokonywania obserwacji, doświadczeń sensorycznych, relaksacji, zabaw ruchowych itp. Miło jest cieszyć się pięknem przyrody w zadbanym ogrodzie przedszkolnym. Aby jednak tak było, każdy z nas (dzieci, nauczyciele i inni pracownicy przedszkola) stara się o niego dbać. Tak jak w lesie czy parku, również w ogrodzie przedszkolnym istnieją ustalone zasady korzystania ze sprzętów do zabaw oraz dbałości o środowisko przyrodnicze. Codziennie przed rozpoczęciem zabaw w ogrodzie poprośmy dzieci o przypomnienie wszystkim obowiązujących w nim reguł. Ważne jest, aby zapoznać wszystkie dzieci z informacjami, które znajdują się na tablicy w ogrodzie, i dokładnie je wszystkim wyjaśnić. Pozostając w temacie ochrony przyrody, podkreślmy, że szanujemy wszystkie rosnące w ogrodzie kwiaty, krzewy i drzewa. Wszyscy dbamy także o estetykę ogrodu i śmieci wyrzucamy do kosza, a zabawki po skończonej zabawie chowamy w odpowiednich skrzyniach: „Byliśmy tu – pozostawiamy po sobie porządek”.

Budowa nawyku sprzątania i pozostawiania po sobie porządku przyczynia się do stosowaniategu tupu zachowań i w nowych sytuacjach, w innych przestrzeniach publicznych. Podczas spacerów i wycieczek dzieci przestrzegają zasad korzystania ze wspólnych dla wszystkich miejsc, np. parki, place zabaw, lasy itp.
Odmienną i bardzo pozytywną umiejętnością nabywaną przez dzieci w temacie ochrony przyrody jest dostrzeganie i zgłaszanie nauczycielowi zaobserwowanych niepokojących zmian w wyglądzie rośliny. Nasi „baczni obserwatorzy” potrafią przekazać nauczycielowi informacje o: złamanej i usychającej gałązce, dziwnie brązowych listkach, zmianach na listkach (kropki lub plamy). Realizując w grupie projekt „Zielone filtry”, dzieci podlewają kwiaty, obserwują ich wygląd, dostrzegają zmiany w wyglądzie liści lub wyrastanie młodych pędów. Sprawdzamy, kiedy daną roślinę można rozsadzić i przygotowujemy doniczki, ziemię i inne niezbędne akcesoria. Kiedy dzieci przynoszą do sali nowe kwiaty, wyszukujemy informacje, w jakim miejscu kwiat należy postawić i jak powinniśmy o niego dbać. Doświadczenia pielęgnacyjne zdobyte w trakcie opieki nad kwiatami znajdują swoje zastosowanie podczas obserwacji roślin w ogrodzie. 

Woda jest – wody nie ma

Woda niezbędna jest do życia dla ludzi, roślin i zwierząt. Zanieczyszczenia wody to zmiany w jej jakości, które uniemożliwiają korzystanie z niej do celów spożywczych i gospodarczych. Woda może być zanieczyszczona ze źródeł naturalnych lub poprzez nieodpowiednią działalność człowieka: ścieki, powierzchniowe i gruntowe spływy nieczystości z terenów przemysłowych, rolniczych, składowiska odpadów komunalnych (wysypiska śmieci). W Polsce wyróżnia się trzy klasy czystości wody powierzchniowej: I klasa – najczystsze wody, nadające się do bezpośredniego zaopatrzenia ludzi w wodę pitną, w wodzie tej mogą także żyć ryby słabo odporne na zanieczyszczenia; II klasa – wody nadające się do celów rekreacyjnych oraz do pojenia zwierząt; III klasa – to wody nadające się do nawadniania pól oraz do celów przemysłowych. Wśród źródeł zanieczyszczenia wody możemy wymienić zanieczyszczenia:

  • miejskie – ścieki komunalne powstałe z gospodarstw domowych, szpitali, miejsc użyteczności publicznej, zakładów miejskich,
  • przemysłowe – powstają na skutek działalności produkcyjnej, np. zakładów chemicznych, przetwórczych, papierniczych, energetycznych i paliwowych, górniczych czy hutniczych; są bardzo groźne dla ekosystemów wodnych oraz wód podziemnych,
  • pochodzenia rolniczego – powstają na skutek stosowania nawozów mineralnych i środków ochrony roślin,
  • opadowe – zawierają wiele różnorodnych zanieczyszczeń, np. wody opadowe, topniejący śnieg lub nieczystości spływające z jezdni.

Specyfikacja podziału zanieczyszczeń jest, ze względu na zawarte w nich substancje, bardzo szczegółowa, ale dla naszych dzieci ww. źródła zanieczyszczeń stanowią odpowiedni i zrozumiały zakres tematyczny. Prowadząc z dziećmi rozmowy na temat zanieczyszczenia wody, wykorzystujmy plansze edukacyjne ilustrujące ten proces. 

W celu odzyskania wody powstały oczyszczalnie ścieków, w których podczas wielu specjalnych metod oczyszcza się wodę w ok. 95%. W zależności od stopnia zanieczyszczenia wody, cykl jej odzyskiwania może być prosty lub złożony. Zanim woda z gospodarstw domowych będzie mogła powrócić do środowiska naturalnego, przejdzie przez prosty proces oczyszczania, ścieki przemysłowe wymagają natomiast bardziej skomplikowanego sposobu oczyszczania. Uzyskane po oczyszczeniu ze ścieków wody można doprowadzić do środowiska, w którym podlegają już naturalnym procesom oczyszczania.

Jak oszczędzamy wodę?

O potrzebie oszczędnego gospodarowania wodą dzieci zdobywają wiedzę każdego dnia. Poniższe przykłady sposobów oszczędnego używania wody odnoszą się do sytuacji, które dziecko zna z obserwacji i praktycznego działania w domu i przedszkolu:

  • zakręcamy kran, kiedy myjemy zęby,
  • ręce myjemy równie dobrze pod małym strumieniem wody,
  • biorąc prysznic, zużywamy mniej wody niż podczas kąpieli w wannie,
  • używając zmywarki lub pralki, dbamy, by były pełne, ustawiamy także program oszczędnościowy.
  • unikamy zbędnego spłukiwania toalety (drobne odpadki można wyrzucić do kosza),
  • samochód myjemy w myjni,
  • jeżeli mieszkamy w domu jednorodzinnym, możemy zamontować zbiornik na wodę deszczową, którą wykorzystamy do podlewania ogródka.

Powietrze

Dbałość o jak najlepszą jakość powietrza to zadanie dla nas wszystkich. Dzieci dowiedziały się już, że powietrze jest zanieczyszczane prze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy