Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

3 października 2019

NR 50 (Październik 2019)

Medialny hałas wokół programów

0 48

Informacje medialne, które nas otaczają, zdają się w sposób wyrazisty, szybki, skuteczny prowadzić nasze myśli na manowce. Ogrom form przekazu medialnego jest obecnie wszechobecny, stąd informacje ubrane w precyzyjną oprawę płyną rwącym potokiem, docierają do nas szybko i nas uwodzą, choć są tylko interpretacją źródła, z którego powstały. Częściej zawierzamy artykułom, posterom, niż odnosimy się do konkretnego zapisu prawa. Choć jesteśmy nauczycielami, nie zaglądamy do aktów normatywnych, czyli stosownych rozporządzeń, ale szybkim kliknięciem posyłamy poster z interpretacją informacji, nie z informacją.

Szekspir zapewne widziałby w naszym zachowaniu niebywałą skłonność do wiary w zamiary, a medialne dyskusje sklasyfikował do grupy postaw dużo hałasu o nic. Warto pochylić się zatem nad szekspirowskimi ponadczasowymi prawdami, bo dotyczą one także naszej pedagogicznej pracy, a w sposób szczególny dotykają przedszkoli w obszarze realizowanych programów wychowania przedszkolnego i projektów programowych, które do przedszkola przychodzą jako propozycje zewnętrznych podmiotów. 

Gdy czytamy doniesienia medialne, najczęściej spotykamy się z następującymi sformułowaniami: ratusz od września wprowadza do szkół i przedszkoli…, rada miasta wprowadza do przedszkoli…, radni przyjęli uchwałę o wprowadzeniu do przedszkoli…, program fundacji będzie realizowany w przedszkolach od…, dzięki dofinansowaniu z UE do przedszkoli trafi program… itd. Jak najbardziej burmistrz, rada miasta, stowarzyszenie na rzecz opieki nad zwierzętami, fundacja ekologiczna czy naukowiec badający toksyczne substancje użyte w farbach, którymi pokryte są meble, mają prawo informować społeczeństwo o problemach, mają prawo opracować program czy projekt edukacyjny dla dzieci w wieku przedszkolnym. Mają prawo o nim mówić, mają prawo proponować do realizacji. Nie jest jednak prawdą, że program czy taki projekt rzeczywiście będzie w przedszkolu realizowany. Od czego to zależy? 

Aby zamiar nie był wiatrem 

Wszystko, co dotyczy realizacji programu wychowania przedszkolnego lub programów czy projektów proponowanych przez podmioty zewnętrzne, zostało opisane w rozporządzeniu o podstawie programowej2. Nauczycieli i dyrektora przedszkola obowiązuje zatem podstawa prawna działania, której szczegółowy opis odnaleźć trzeba w części dotyczącej zadań przedszkola. Zadania bowiem nauczyciele i dyrektor realizować muszą obligatoryjnie. Aby rozpocząć w przedszkolu realizację dodatkowego programu czy projektu, który wykracza poza umiejętności dzieci objęte podstawą programową, czyli je rozszerza, pogłębia, przedszkole zamiar taki musi odnieść do dwóch konkretnych zapisów zadań z podstawy programowej. Każdy z tych dwóch zapisów dotyczy innej sytuacji wprowadzania do realizacji dodatkowego programu czy projektu. 

Przyjrzyjmy się konkretnym zapisom zadań z podstawy programowej i odnieśmy je do realnej sytuacji. 
 

Zadaniem przedszkola jest:
Współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków umożliwiających rozwój tożsamości dziecka. 


Przedszkole realizując to zadanie, ma współdziałać z podmiotami zewnętrznymi. Mogą to być różne podmioty: organizacje, instytucje, stowarzyszenia, fundacje, kluby sportowe itd. Jednak to rodzice zadecydują o tej współpracy w sytuacji, gdy uznają, iż zaproponowany program czy projekt jest ofertą rozwoju ich dzieci, zbudowaną na wartościach przez nich akceptowanych. Zadanie wyraźnie traktuje rodziców jako podmiot decyzyjny w tej sprawie. Wyobraźmy sobie zatem sytuację, w której burmistrz, prezydent miasta czy rada miasta, korzystając np. z funduszy unijnych, opracowują przy udziale powołanych przez te instytucje ekspertów program dla dzieci, który zamierzają zaproponować przedszkolom. Co w takiej sytuacji powinien uczynić dyrektor przedszkola, a co nauczyciele? 

Przede wszystkim program trzeba przeczytać, a najlepiej jeszcze poprosić instytucję chcącą ten program wprowadzić do przedszkola o recenzję tej propozycji, a także spróbować oddać do recenzji ów program do uznanego pedagogicznego autorytetu. Istnieją instytucje, takie jak MEN czy kuratoria, które sprawując nadzór pedagogiczny, mają obowiązek wesprzeć przedszkole w takiej sytuacji. Zwrócić się można także do konsultantów metodycznych. Znane są przypadki, gdy sami rodzice wystąpili z prośbą o zrecenzowanie dodatkowego programu dla przedszkoli przez ekspertów z Komisji Badań Pedagogicznych PAN3. Wartościowe wypowiedzi uczonych jako dokument trafiły do wielu dyrektorów, co bardzo im ułatwiło przeprowadzenie rozmów z nauczycielami i rodzicami oraz podjęcie stosownej decyzji. 

Po zapoznaniu się z programem i recenzjami dyrektor wraz z nauczycielami zaprasza do przedszkola rodziców, aby przedstawić założenia tegoż programu. Rodzice mają prawo zadawać pytania o cele, funkcje programu, formy jego realizacji. Pamiętajmy, iż wśród rodziców bywają także pedagodzy, nauczyciele i osoby, które będą chciały wypowiedzieć się publicznie na ten temat. Konsekwencją takiego spotkania jest podjęcie decyzji przez rodziców, tzw. uznanie programu jako potrzebnego i wartościowego dla ich dzieci lub nieuznanie programu jako potrzebnego i wartościowego dla ich dzieci. Dobrze, aby spotkanie takie było protokołowane, wówczas pozostanie w przedszkolu dokument o prawidłowej realizacji zadania z podstawy programowej. 

Jeszcze przed 2017 rokiem do przedszkoli trafiało bardzo dużo projektów różnych instytucji wspierających system oświaty (jak fundacje, stowarzyszenia). Granty pozyskiwane na te projekty skutkowały tym, iż realizacja projektu wiązała się także z pozyskaniem dla przedszkola atrakcyjnego wyposażenia, od zabawek począwszy, a skończywszy na tablicach multimedialnych. Pokusa doposażenia przedszkola była duża, mniejsze natomiast znaczenie miała sensowność samego realizowanego programu. Nie istniał również w tamtych czasach zapis stosownego zadania, jak w obecnej podstawie programowej, który pozwoliłby zarówno nauczycielom, jak i rodzicom wykluczyć projekty nieodpowiednie dla ich dzieci. Obecnie przedstawione powyżej zadanie, które muszą realizować nauczyciele i dyrektor przedszkola, tworzy sytuację, w której przedszkole ma prawo poszerzać realizowany program, ale także odmówić realizacji programu, który z uwagi na przyjęte założenia nie jest adekwatny do potrzeb rozwojowych dzieci i nie tworzy warunków umożliwiających rozwój tożsamości dzieci, a na który zgody nie wyrazili rodzice. 

Spójrzmy na kolejne zadanie z podstawy programowej.
 

Zadaniem przedszkola jest:
Systematyczne uzupełnianie, za zgodą rodziców, realizowanych treści wychowawczych o nowe zagadnienia wynikające z pojawienia się w otoczeniu dziecka zmian i zjawisk istotnych dla jego bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju. 


To zadanie dotyczy nieco innej sytuacji. Nagłej, niespodziewanej, trudnej do przewidzenia, gdy oto w ciągu roku szkolnego pojawia się problem, zagadnienie wykraczające poza ramy typowego programu wychowania przedszkolnego. Aby odpowiednio przybliżyć funkcję i znaczenie realizacji tego zadania przez nauczycieli, przytoczę przykład sytuacji trudnej, która istnieje w przestrzeni prawdopodobieństwa jako możliwa. Przedstawię ją jako przykład, jedynie pozostając w nadziei, że w żadnym przedszkolu się nie zdarzy. 

Wyobraźmy sobie, że młodziutkie nauczycielki wraz z grupą czteroletnich przedszkolaków wracają z krótkiego spaceru po osiedlu do przedszkola. Niespodziewanie nauczycielki i jej dzieci są świadkami strasznego zdarzenia, oto na ich oczach kierowca zbyt szybko prowadzący samochód przejeżdża np. pieska lub kotka. Dla dzieci zdarzenie takie jest niezwykle trudnym, głębokim, traumatycznym doświadczeniem. Dla nauczycielek także. Nawet bardzo doświadczony pedagog m...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy