Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mali ekolodzy

4 czerwca 2019

NR 47 (Maj 2019)

Krąg tematyczny „Łąka”

193

Czas odpoczynku, kwiaty, soczysta zieleń traw, słoneczna pogoda, lekki ciepły wiatr to dla większości z nas skojarzenia słowne związane z tematem „Łąka”. To miejsce wiąże się z miłym, radosnym spędzaniem wolnego czasu i jest zapowiedzią zbliżających się wakacji i urlopów. Atmosfera rozkwitających wokół kwiatów, krzewów i drzew działa na nas rozluźniająco i wyciszająco.

Blask słońca, jego ciepło, bogactwo barw i różnorodność roślinna to dokładnie to, czego pragniemy po okresie jesienno-zimowym. Przyroda „obudziła się” już wczesną wiosną, z dziećmi byliśmy na poszukiwaniu wiosny (jej pierwszych oznak). 

To zainteresuje „Małych odkrywców”

Łąka jest bardzo interesującym eksploracyjnie środowiskiem przyrodniczym. Roślinność łąki skrywa w sobie wiele tajemnic, niespodzianek, ciekawostek, które właśnie teraz będziemy poznawać. Jest ekosystemem utworzonym naturalnie, półnaturalnie lub sztucznie. Łąka jest gęsto pokryta roślinami zielonymi; jej mieszkańcami są liczne zwierzęta, głównie owady oraz pająki. W ciągu roku na łące cały czas zachodzą zmiany. Wiosną łąka jest zielona, wówczas rozwijają się liście traw. Następnym etapem w przemianach zachodzących na łące jest pojawianie się pierwszych kwiatów, a są to: kaczeńce, pierwiosnki, jaskry. Pojawienie się tych kwiatów na łące sprawia, że nabiera ona barwy żółtawej. Mniszek lekarski jest bardzo popularną rośliną łąkową, a jego żółte kwiaty zmieniają się w białe puszyste kule, które są nasionami wraz z aparatem lotnym. Późną wiosną łąka zmienia barwę na bladożółtą. Kwitną wówczas stokrotki i rzeżucha. Z końcem maja i na początku czerwca łąka jest w pełni rozkwitu. To czas kwitnienia złocieni, niezapominajek oraz traw. Jest to także idealny okres koszenia łąki, wartość odżywcza traw jest bowiem wtedy najwyższa. Po skoszeniu cała roślinność szybko odrasta, a w okresie lata pojawiają się nowe rośliny, np. dzwonki i dzika pietruszka. Pszczoły, muchy, trzmiele i motyle zapylają rośliny rosnące na łące. W glebie znajduje się duża ilość grzybów, bakterii, dżdżownic i larw owadów. Organizmy te wzbogacają glebę w niezbędne substancje mineralne. Na łące spotykamy żaby, bociany, czajki i szpaki. Często dostrzec można także kopce kretów, a w powietrzu pojawiają się krążące myszołowy polujące na myszy i pasikoniki. Zapraszam do bliższego zapoznania z tym pięknym i fascynującym środowiskiem przyrodniczym. 

Łąka w mieście

Różnorodność biologiczna jest właśnie tym, czego brakuje w miastach. Jej utrata zagraża prawidłowemu funkcjonowaniu naszej planety oraz całej ludzkości. Miejskie łąki kwietne można kosić dwa razy w roku, a rośliny łąkowe są odporne na suszę. Łąki, podobnie jak inne tereny zielone, mają swój wpływ na ograniczanie hałasu w miastach, pomagają także odprowadzać wody opadowe do kanalizacji. Wspaniałą cechą łąk kwietnych w miastach jest ich zdolność do pochłaniania smogu w większym stopniu niż klasyczne trawniki. Proponuje się obsadzanie pasów zieleni między trasami o dużym natężeniu ruchu właśnie roślinami łąkowymi. Łąki w miastach mogą stanowić również miejsce schronienia dla ptaków i przestrzeń dla wzrostu roślin (także chronionych). Ogromnymi sprzymierzeńcami miast w tworzeniu łąk miejskich są zbiorniki wodne. Prawie każde miasto leży nad rzeką lub posiada zbiorniki wodne bądź tereny podmokłe w pobliżu. Łąki kwietne w miastach mają praktycznie nieograniczone możliwości zastosowania: w odtwarzaniu pasów zieleni wokół dróg miejskich, torowisk tramwajowych, rond oraz wałów, dużych terenów zielonych w parkach miejskich. Nasionami roślin łąkowych można obsiewać także tereny dotąd mało zadbane i stworzyć w ten sposób miejsce cieszące oczy oraz oazę ciszy. W dużych miastach Europy oraz np. w Tokio wysiewa się nasiona kwiatów łąkowych na osiedlach, przystankach autobusowych, balkonach, dachach budynków czy skwerach.

Mieszkańcy łąki

Duża różnorodność roślin łąkowych wabi zwierzęta, a wśród nich najwięcej jest owadów. Do najbardziej widocznych należą różnobarwne motyle: rusałka pawik, bielinek kapustnik, cytrynek. Obserwując dokładnie kwiaty rosnące na łące, dostrzeżemy także inne owady spijające nektar i zbierające pyłek, takie jak pszczoły i trzmiele. Na łąkach spotkać można pasikoniki i świerszcze. Bytują tu też liczne motyle, mrówki oraz pająki. Wśród roślinności łąkowej doskonale czują się np. żaba trawna i ropuchy oraz jaszczurki. Łąkę jako miejsce gniazdowania wybrały sobie kuropatwy i przepiórki, natomiast pożywienia na łąkach szukają np. szczygły, myszołowy oraz niewielkie ssaki, takie jak: myszy, krety i zające. Częstymi gośćmi na łąkach bywają bociany i wrony. Z bezkręgowców na łące możemy odnaleźć ślimaki zajadające się soczystymi liśćmi.

Świerszcze, podobnie jak pasikoniki, wydają dźwięki – „śpiewają”, pocierając o siebie skrzydełka. Świerszcze polne kończą swój „śpiew” w czerwcu, a w sierpniu „śpiewać” zaczynają pasikoniki zielone.

Łąka – bogactwo natury

Od dawna wiadomo, że łąki uważane są za źródło najwartościowszej paszy dla zwierząt zarówno gospodarskich, jak i leśnych. Ekologiczne znaczenie łąk wynika z pełnionych przez nie funkcji, m.in. klimatycznej, glebotwórczej, hydrologicznej, krajobrazowej i rekreacyjnej. Poza walorami florystycznymi wynikającymi z wielobarwności i różnorodności gatunkowej kwitnących roślin, łąki są naturalnymi „korytarzami” dla migrujących zwierząt oraz miejscem bytowania rzadkich gatunków ptaków. Łąki wnoszą duży udział w kształtowaniu piękna krajobrazu oraz w jego urozmaiceniu. Wielogatunkowe pod względem roślinności łąki mają duże znaczenie dla regulacji procesów życiowych owadów. W szczególności dotyczy to owadów zapylających drzewa owocowe i rośliny warzywne. W zbiorowiskach łąk w Polsce liczną grupę stanowią zioła. Są one bogate w białko, składniki mineralne oraz substancje lecznicze. Najbardziej znane rośliny zielarskie rosnące na łące to: babka lancetowata, chaber bławatek, krwawnik pospolity, mięta polna, mniszek lekarski, nagietek lekarski, podbiał pospolity, pokrzywa zwyczajna, rumianek pospolity, skrzyp polny, stokrotka polna, żółtlica drobnokwiatowa. Dzieciom znane są niektóre z wymienionych roślin choćby dlatego, że z pewnością piły już napar z mięty czy rumianku. Wiele z wymienionych gatunków roślin ma zastosowanie w przemyśle kosmetycznym lub farmaceutycznym. Bazując na naturalnych składnikach roślinnych, komponuje się mieszanki np. herbat ziołowych. Łąka ma zatem swój wkład w nasze życie codzienne.

Klimatyczna funkcja łąki

Obszary łąkowe pełnią bardzo ważną funkcję klimatyczną ze względu na dużą produkcję tlenu przez roślinność łąkową, a także nasycanie powietrza parą wodną. Dzięki temu procesowi powietrze zostaje oczyszczane z pyłów. Darń jest zwartą okrywą łąk i składa się głównie z trawy i roślin motylkowych, a poprzez zwarty system korzeni mocno wiąże się z glebą. W momencie gdy następuje wzmożone parowanie darni, jej oddziaływanie nawilżające i oczyszczające wpływa na poprawę warunków atmosferycznych całych okolic.

Ochronna funkcja łąki

Roślinność łąkowa rośnie bardzo blisko siebie, można więc stwierdzić, że jest to roślinność zwarta. Dzięki tak gęstemu porostowi chroni ona glebę przed erozją wodną i wietrzną. Poniżej podaję uproszczoną wersję terminu erozja, tak aby była zrozumiała i nieskomplikowana do wyjaśnienia dzieciom.

  • Erozja wietrzna – wywiewanie cząsteczek ziemi powodowane silnym wiatrem. 
  • Erozja wodna – wypłukiwanie przez wodę gleby oraz minerałów w niej zawartych, niszczenie roślinności. 

Mocna i gęsta sieć korzeni darni sprawia, że ziemia zatrzymuje niezbędne minerały i gromadzi substancje próchnicze. Poprawia się więc jakość gleby, a tym samym biologiczne warunki życia na łące.
 

Ciekawostka 1.
Wśród roślin łąkowych oraz zwierząt spotkać można takie, które w swojej nazwie mają słowa „polny”, „polna” – jest tak dlatego, że wiele lat temu polem nazywano wszystkie tereny niezalesione, takie jak łąka, pastwisko i pole.

Ciekawostka 2.
Na łąkach żyje wiele zwierząt posiadających taki kolor ubarwienia, który doskonale je ukrywa. Do zwierząt tych należą zając i przepiórka. Przepiórkę czasami łatwiej jest usłyszeć niż zobaczyć.

Ciekawostka 3.
Pasikonik czy świerszcz?
Pasikonik zielony
jest mieszkańcem łąki, można go też spotkać na polach i w ogrodach. Jest koloru zielonego i ma brązowy grzbiet. Żywi się owadami: muchami, gąsienicami i motylami. W pożywieniu pasikonika rośliny są tylko urozmaiceniem posiłku.

Świerszcz polny najchętniej przebywa na suchych łąkach i uprawach leśnych. Najczęściej jest koloru od jasnobrązowego do czarnego i nigdy nie jest zielony. Je...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy