Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

14 stycznia 2020

NR 53 (Styczeń 2020)

Fryzjer, lekarz, strażak… zabawy nie tylko w kącikach zainteresowań

213

Gdy przesada wkrada się w nasze życie, szukamy pomocy, aby to, co jest doświadczeniem naszej codzienności, wróciło do równowagi, która jest nam niezbędna, aby cieszyć się z tego, co robimy, i odczuwać sens naszej pracy. Nauczyciel przedszkola osaczony koniecznością wykonywania dokumentacji, która w jego odczuciu wydaje się zbędna, także jej przygotowywanie odczuwa jako przesadę, a nawet stratę czasu. Stopniowo to odczucie zamienia się w niechęć nawet do wykonywania zawodu, ponieważ uciążliwość wykonywania zbędnych czynności nie przynosi radości i zabija sens własnej aktywności.

Doradztwo zawodowe 

W 2019 roku pojawiło się nowe rozporządzenie ministra edukacji narodowej z dnia 12 lutego 2019 r. w sprawie doradztwa zawodowego. Każdy, kto jest nauczycielem przedszkola, od lat wie, iż zabawy dotyczące poznawania przez dzieci różnych zawodów to klasyczne już, typowe elementy każdego programu wychowania przedszkolnego. Są to zagadnienia bardzo interesujące dla dzieci, a przedszkolaki nawet same inicjują takie zabawy spontanicznie w kącikach zainteresowań. Rozporządzenie jest bardzo konkretne i w sposób precyzyjny określa, czym doradztwo zawodowe w przedszkolu być może. Jest po prostu częścią realizowanego programu wychowania przedszkolnego, a nie jakimś wydumanym nowym dodatkowym elementem pracy nauczyciela z dziećmi. Rozporządzenie określa treści programowe z zakresu doradztwa zawodowego, sposób realizacji doradztwa zawodowego oraz zadania doradcy zawodowego1 dla wszystkich etapów edukacyjnych, stąd także dla przedszkola, co nie świadczy, iż wszystkie zapisy w rozporządzeniu przedszkola dotyczą. 

Akty normatywne podpisane przez ministra edukacji zawsze dotyczą całego systemu oświaty, wszystkich etapów edukacyjnych, musimy zatem jako nauczyciele przedszkola wybrać z konkretnych rozporządzeń kilka zapisów, które bezpośrednio odnoszą się do przedszkola i wprowadzają istotną dla tego elementu systemu regulację. Wybieramy zatem z całego rozporządzenia o podstawie programowej część dotyczącą przedszkola, z rozporządzenia o doradztwie konkretne zapisy tylko i wyłącznie odnoszące się do pracy w przedszkolu. Nadużyciem prawa bowiem jest wykorzystanie aktów normatywnych w taki sposób, aby stosując zapisy owych rozporządzeń niedotyczące przedszkola, na ich podstawie zmuszać do dodatkowych obowiązków nauczycieli w przedszkolu. Parafrazując słowa Janusza Korczaka, dla idei przyszłościowej kontroli lekceważy się to, co dziś dla nauczyciela jest ważne, czyli konkretną pracę z dzieckiem, zmusza się go do tworzenia dodatkowych dokumentów, które w żaden sposób nie ilustrują istoty jego rzeczywistej pracy, mimo iż rozporządzenie wcale tego nie wymaga. Nadinterpretacja rozporządzeń, intencjonalne wprowadzanie nauczycieli w błąd i zmuszanie do tworzenia dodatkowych dokumentów to łamanie prawa. 

Doradztwo zawodowe w przedszkolu nie jest żadnym dodatkowym elementem wykraczającym poza podstawę programową. Zostało to wyraźnie sformułowane już na początku owego dokumentu.

§ 3. Doradztwo zawodowe jest realizowane:
1) w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego na zajęciach edukacyjnych wychowania przedszkolnego prowadzonych zgodnie z przyjętymi programami wychowania przedszkolnego;

Czyli poznawanie zawodów, np. fryzjera, lekarza, strażaka itp., odbywa się podczas typowych zajęć realizujących program wychowania przedszkolnego, a nie dodatkowych kreowanych na okoliczność realizacji rozporządzenia o doradztwie. Dzieci w przedszkolu dotykają problematyki różnych zawodów i wszelkich zagadnień z nimi związanych także swoją indywidualną aktywnością na skutek spontanicznej zabawy w kącikach zainteresowań. Dziecko kończące przedszkole w obrębie obszaru poznawczego osiąga umiejętności zapisane w podstawie programowej, np.: wskazuje zawody wykonywane przez rodziców i osoby z najbliższego otoczenia, wyjaśnia, czym zajmuje się osoba wykonująca dany zawód. 

Zapis ten uszczegółowiony w programach wychowania przedszkolnego prezentują różne podejmowane przez dzieci czynności, np. dziecko wchodzi w rolę fryzjera, lekarza, strażaka, nadaje znaczenie czynnościom, które wykonuje, planuje zabawę indywidualną, planuje zabawę w grupie, podejmuje decyzje o działaniu, wyjaśnia znaczenie narzędzi, którymi się posługuje w zabawie itd. Do organizacji przestrzeni, w której bawi się dziecko poznające specyfikę różnych zawodów, obliguje nauczyciela zadanie z podstawy programowej: 

Tworzenie warunków umożliwiających bezpieczną, samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu, konstruowania, majsterkowania, planowania i podejmowania intencjonalnego działania, prezentowania wytworów swojej pracy.

Zabawy kierowane i niekierowane w przedszkolu dotyczące poznawanych zawodów wzbogacane są także uroczystościami, wizytami ciekawych osób. To np. spotkanie z policjantem, lekarzem itd. Takie formy stosuje się w przedszkolu od dawna. To właśnie podczas takich spotkań dzieci chętnie, spontanicznie i oczywiście sytuacyjnie określają, że np. chcą policjantem zostać, do czasu kiedy do przedszkola przyjdzie np. słynny sportowiec, który zaciekawi dzieci swoimi doświadczeniami. Przedszkole organizuje takie doświadczenia dzieciom zgodnie z zapisem podstawy programowej:

Współczesny przedszkolak funkcjonuje w dynamicznym, szybko zmieniającym się otoczeniu, stąd przedszkole powinno stać się miejscem, w którym dziecko otrzyma pomoc w jego rozumieniu.

Podstawa programowa obliguje nauczycieli do organizacji uroczystości, czyli spotkań z ciekawymi ludźmi, wspomina także o wycieczkach, których celem może być zapoznanie z istotą pracy osób dorosłych zatrudnionych w różnych miejscach, np. pójście na pocztę, na koncert zorganizowany przez osiedlowy dom kultury, czy spacer na osiedlowy targ. Podstawa programowa podkreśla ważność takich form w części dotyczącej warunków realizacji zadań przedszkola. Oto przykład: 

Ważne są zatem zajęcia kierowane, jak i czas spożywania posiłków, czas przeznaczony na odpoczynek i charakter tego odpoczynku, uroczystości przedszkolne, wycieczki, ale i ubieranie, rozbieranie. Bardzo ważna jest samodzielna zabawa.

Zatem rozporządzenie o doradztwie zawodowym dotyczące przedszkola zbudowane zostało w odniesieniu do zapisów podstawy programowej, a nie jako dodatkowy dokument do ponadprogramowej realizacji. Wycieczki w celu zapoznania się z wybranym zawodem wskazuje w tym rozporządzeniu zapis: 

POLECAMY

§ 3. Doradztwo zawodowe jest realizowane:
7) w przedszkolach, oddziałach przedszkolnych w szkołach podstawowych i innych formach wychowania przedszkolnego, szkołach podstawowych i szkołach ponadpodstawowych z wyjątkiem branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych, w ramach wizyt zawodoznawczych mających na celu poznanie przez dzieci i uczniów środowiska pracy w wybranych zawodach, organizowanych u pracodawców, w szkołach prowadzących kształcenie zawodowe lub w placówkach i centrach, o których mowa w art. 2 pkt 4 ustawy. 


Przedszkolna wycieczka na pocztę, spacer na targ czy wyjście na koncert to tzw. wizyta zawodoznawcza mająca na celu poznanie przez dzieci środowiska pracy w wybranych zawodach. 

Co dziecko cieszy i zajmuje?

Dzieci w wieku przedszkolnym spontanicznie bawią się chętnie w zawody ludzi dorosłych. Czynią to w sposób intencjonalny, obserwując bacznie otoczenie. Możemy nawet stwierdzić, iż bez większego planu działania ukierunkowanego na aktywność wokół zagadnień za...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy