Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

9 kwietnia 2019

NR 46 (Kwiecień 2019)

Cyfrowe, matematyczne, społeczne, komunikacyjne, kluczowe... kompetencje. Czy podstawa programowa wychowania przedszkolnego o nich zapomniała?

0 116

Każdy czasem ma prawo popaść w przesadę, nadając wyolbrzymione, zbyt emocjonalne znaczenie sytuacjom, zdarzeniom czy faktom przez stosowanie do ich opisu pojęć zgodnych jedynie z przyjętym trendem, a nie rzeczywistym znaczeniem pojęcia. Aby zachęcić słuchaczy do skupienia i słuchania bajki, poeta używa hiperboli, morze bezbrzeżne w wyobraźni słuchacza jest znacznie większe niż po prostu morze. Kompetencje to pojęcie brzmiące bardziej nowocześnie niż wiedza, umiejętności i adekwatne do nich użyteczne zachowania.

W literaturze pedagogicznej, współczesnych publikatorach dla nauczycieli, takich jak programy nauczania czy wychowania, bardzo często autorzy posługują się terminem „kompetencje”. W przestrzeni dyskursu publicznego, rozmów i debat o edukacji także wybrzmiewa obecnie ów termin, szczególnie w aspekcie tzw. kompetencji kluczowych1. Częstość stosowania danego pojęcia powoduje, iż wiele osób, które były jedynie jego odbiorcami, włącza owe słowo do swojego języka, nie zawsze zdając sobie sprawę z rzeczywistego jego znaczenia. Nie mówimy już dzisiaj wyłącznie o kompetencjach kierowniczych, przywódczych, odnosząc się do rzeczywistych składników tychże pojęć, a więc wiedzy, umiejętności i odpowiedzialności w stosowaniu tejże wiedzy i umiejętności w praktyce. Nawet trzylatek w przedszkolu, według niektórych autorów, „uczy się kompetencji kluczowych”, jakby wcześniej program wychowania przedszkolnego realizowany w grupach trzylatków uczył tego, co nie dotyczy tychże kompetencji. 

I znów hiperbola? Kompetencje matematyczne trzylatków  – to brzmi tak poważnie, nowocześnie, tak dobrze… Wiedza, umiejętności czy stosowane zachowania praktyczne z wiedzy i umiejętności wyprowadzone – to za mało.

Wędrówka od struktur prostych w kierunku złożonych

Nie można przemilczeć czy nie dostrzegać znaczenia pojęć złożonych w kontekście planowania działań edukacyjnych. Kompetencje powstają w wyniku działań edukacyjnych, są efektem rozwoju, stosownego przygotowania człowieka do roli, zadania, obowiązków, których ma się podjąć. Człowiek jest kompetentny, jeżeli posiada kompetencje, które umożliwiają mu realizację postawionych przed nim zadań. Realizacja zadania jest możliwa, gdy człowiek odpowiednio korzysta ze swojej wiedzy, umiejętności w praktyce. Filolog posługujący się językiem angielskim ma wiedzę i umiejętności stosowania języka angielskiego w praktyce, ale to nie jest równoznaczne, że posiada kompetencje do nauki tego języka, np. dzieci w przedszkolu. Aby zostać kompetentnym nauczycielem, swą wiedzę i umiejętności musi poszerzyć minimum o zagadnienia związane z procesem uczenia się człowieka, komunikacją, budową relacji itd. Moglibyśmy powiedzieć, że musi rozszerzyć swoje kompetencje, aby zostać nauczycielem. Niektóre bowiem posiada, jak wiedza i umiejętności stosowania języka angielskiego w praktyce, a innych jeszcze nie, jak umiejętność organizacji procesu uczenia się np. dzieci. Jakby nie spojrzeć, kompetencje pojawiają się w procesie rozwoju człowieka jako wędrówka od struktur prostych własnej wiedzy czy umiejętności w kierunku bardziej złożonych. Dziecko w przedszkolu poznaje cyfry, aby stopniowo kształtując pojęcie liczby, posługiwać się znakiem jej zapisu, co w praktyce umożliwi dalszą aktywność matematyczną. Dziecko podąża w kierunku rozwoju kompetencji matematycznych, co nie znaczy, że już jest kompetentne. Wszystkie doświadczenia matematyczne przedszkolaka, a później ucznia, na przestrzeni wielu lat zbudują wiedzę, umiejętności, strategie ich odpowiedzialnego wykorzystania, czyli kompetencje matematyczne. Kompetencje to struktura złożona, zbudowana na ogromnej liczbie doświadczeń, stosowania poznanej wiedzy i umiejętności w sytuacjach nowych, nietypowych, nieznanych, z którymi kompetentna osoba umie sobie poradzić, które stają się kolejnym doświadczeniem rozszerzającym jego kompetencje. 

Kompetencje

Kompetencja, w języku łacińskim competentia, z definicji rozumiana jest jako posiadanie wiedzy umożliwiając...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy