Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bajkoterapia

4 lutego 2020

NR 54 (Luty 2010)

Całodzienne zajęcia z bajką terapeutyczną

52

Przeprowadzenie całodziennych zajęć dla dzieci z fabułą wybranej bajki jest przywilejem nauczycieli i wychowawców wychowania przedszkolnego. Zleceniobiorcy, którzy (podobnie do mnie) odwiedzają swoich małych słuchaczy cyklicznie, w wyznaczonych godzinach, nie mają takiego komfortu i niekiedy zrealizowanie choćby jednego, dwóch pomysłów na zabawy i inne zajęcia wymaga żelaznej dyscypliny i ciągłego kontrolowania czasu.

Niejednokrotnie jednak mogłam wcielać swoje plany w życie na biwakach zuchowych lub w czasie półkolonii dla dzieci – uznaję to za wszechstronnie korzystny sposób na zaplanowanie dnia zajęć z maluchami, które tak lubią fantastyczny i zaczarowany świat bajek. Wykorzystując elementy opowieści, mamy możliwość zaplanowania i osiągania celów ze wszystkich obszarów rozwoju, np. ze sfery emocjonalnej, społecznej, fizycznej, motoryki małej i dużej, logicznego myślenia, a także poznawania i/lub utrwalania wiadomości przyrodniczych, matematycznych, kształtowania zachowań moralnych, budowania hierarchii wartości, czy nawet wdrażania nowatorskich działań w kierunku rozwijania uważności (mindfulness).

Zaplanowanie dnia z bajką terapeutyczną zacznij od przygotowania opowieści. Wybór tekstu (lub też samodzielne go napisanie) powinno wynikać z analizy potrzeb dzieci w grupie. W ten sposób skonkretyzujesz temat i główny wątek, który będzie Wam towarzyszył przez cały dzień zajęć i zabaw. Na potrzeby artykułu, jak również w wyniku własnych, aktualnych doświadczeń bajkoterapeutycznych dołączona jest bajka ze znanymi już dzieciom bohaterami, którzy mierzą się z tematem życzliwości.

PROPOZYCJE ZAJĘĆ DO BAJKI 

ROZWÓJ RUCHOWY

  • ROZGRZEWKA – rozpocznij dzień gimnastyką w stylu pandy! Naśladujcie ruchy leniwych i powolnych misiów, szybko okaże się, że to wcale nie jest łatwa sprawa, poruszać się jak panda! Przygotuj film przyrodniczy, na którym widać poruszającą się pandę, aby móc ją naśladować. 
  • WĘDRÓWKA PANDY I KAZIKA – w opowieści Takai i Kazik spacerują, idą wzdłuż rzeki. Przygotuj zabawę narracyjną ruchową, np. z chustą Klanzy, podczas której idziecie do góry (na palcach), w dole (w przysiadzie), raz szybko, a raz wolno, itp. Przygotuj radosną, skoczną muzykę.
  • WYMYŚLNE POZYCJE (JOGOWE ASANY) – przygotuj w swojej opowieści ruchowej różne asany, które będziesz ćwiczył razem z dziećmi, np. asana drzewa, łodzi, ptaka, żaby, ryby itp. Jeżeli nie chcesz korzystać z jogicznych asan, zaproś dzieci do wspólnego wymyślania pozycji. 
  • CZAJENIE SIĘ SKRZATA – przygotuj kilka krzeseł i gumę do skakania. Rozłóż gumę między krzesłami tak, aby dzieci mogły się pod nimi przeczołgiwać, tak jak Skrzat, który czaił się w wysokich trawach nad stawem. 

NOWE WIADOMOŚCI – EDUKACJA
Przygotuj zdjęcia i filmy pand, lasu bambusowego, pól uprawy ryżu, zdjęcia różnych potraw z ryżu. Jeżeli opowiadasz bajkę dzieciom w najstarszej grupie wiekowej, możesz przygotować mapę świata i pokazać, gdzie jest Azja, i wskazać, gdzie są największe uprawy ryżu, opowiedzieć różne ciekawostki związane z pandami i ryżem. Wiadomości możesz przekazywać w formie prezentacji lub też wpleść je w bajkę. Pamiętaj, że nie musisz opowiadać całej historii za jednym razem! 
 

Kazik, Panda Takai i Wioskowy Skrzat

Dzisiejsza bajka zaczyna się trochę inaczej niż zwykle.
(Dzieci mogą zapytać, jak, może to pytanie zadać również towarzysząca nam pacynka lub lalka). Inaczej, czyli jak?
Tym razem Kazika nic nie trapiło, niczym się nie przejmował. Położył się spać, spokojny i zrelaksowany. Kiedy już zasnął głębokim snem, spotkał swojego dobrego przyjaciela… (Dzieci w tym momencie historii same mówią, że chodzi o Pandę Takai; możesz je zapytać, o kogo chodzi, używając podpowiedzi, np. „wielką, kudłatą, czarno-białą…”). Przywitali się ze sobą i wybrali się na wspólny spacer. Pogoda sprzyjała wędrówkom, było słonecznie, wiosennie, wiatr wiał lekko i nie zanosiło się na deszcz. Otaczała ich piękna przyroda, szli razem po lesie, raz w górę, a raz w dół. W końcu wyszli z lasu i zobaczyli rzekę. Postanowili iść wzdłuż jej brzegu. Obserwowali, jak wartko porusza się w jednym kierunku. Kazik rozmyślał nad tym, jakie rybki mogą zamieszkiwać taką rzekę i jak może wyglądać jej dno. 
Jak myślicie, nad czym jeszcze Kazik mógł rozmyślać w czasie spaceru w otoczeniu pięknej przyrody? 
Nagle oczom Pandy i Kazika ukazała się mała wioska. Zbudowana była z nie więcej niż dziesięciu drewnianych domków, wokół których widać było ich mieszkańców. Wioskę tę okalały przepiękne stawy, podzielone wąskimi pasmami trawy.
– O! Kaziku, to jest chyba wioska, w której mieszka mój dawny druh, Skrzat Wioskowy!
– Skrzat Wioskowy? Co to takiego?
– Nie „co to”, tylko „kto to”! 
– Skrzaty nie mają swoich własnych „skrzacich wiosek”?
– Mają, oczywiście, że mają! Niemniej jednak zazwyczaj w różnych ludzkich osadach zamieszkują również skrzaty, które się opiekują domostwami. Mówi się niekiedy, że przynoszą szczęście!
– To znaczy, że mogą zamieszkiwać wszędzie tam, gdzie żyją ludzie? Czy tylko w twojej krainie?
– Ależ oczywiście, że w każdej! 
– Czyli w bloku, w którym mieszkam z moimi rodzicami, też?
– Jak najbardziej!
– Ale ja nigdy nie widziałem żadnego skrzata. 
– Kaziku, oczywiście, że nie! Po pierwsze, być może nie ma u was takiego lokatora, jednak bardzo w to wątpię. Skrzaty wprost uwielbiają duże miasta i te wasze bloki. Po drugie, naczelnym zadaniem Skrzata Wioskowego (lub też Blokowego) jest pozostanie niezauważonym możliwie jak najbardziej nigdy! 
– Możliwie jak najbardziej nigdy?
– Nigdy, jeżeli to możliwe, jak najbardziej!
– Skąd wiadomo, że możemy mieć takiego Skrzata? I po co on nam, tak w ogóle?
– Widzisz, Kaziku, działalność Skrzatów jest bardzo różnorodna! Zdarza się, że bardzo długo czegoś szukamy. Szukamy i szukamy, nie widzimy, gdzie jest. Wystarczy się niekiedy obrócić albo wyjść do drugiego pokoju, a po powrocie szukany przedmiot jest zupełnie na wierzchu, wręcz na środku. To musiała być robota Skrzata! Może się też zdarzyć, że coś się zepsuło i to tak, że nie potrafisz naprawić. Zostawiasz to z zamiarem oddania tego komuś do naprawy, a jak sięgasz po ten przedmiot ponownie, okazuje się, że znowu działa, choć rzekomo nikt tego nie dotykał. To również musiał być Skrzat. Skrzaty są zazwyczaj pożyteczne, choć może się zdarzyć, że zrobią jakiś psikus. Na przykład wtedy, kiedy zostawiasz sobie ostatnie pół ciastka na talerzyku, na chwilę musisz wyjść z pokoju, a jak wracasz, już go nie ma. 
– To chyba faktycznie w moim bloku mieszka Skrzat… – Kazik zastanawiał się jeszcze chwilę, bo nagle odniósł wrażenie, że ich Skrzat Blokowy jest bardzo aktywny i mógłby wymienić więcej takich sytuacji, za którymi mógł stać ten mały stworek. 
Dzieci, a czy u Was w domach są ślady działalności jakiegoś Skrzata?
Nagle z zadumy Kazika wyrwał go Takai.
– Chciałbym się przywitać z moim dawnym przyjacielem. Chodź ze mną, Kaziku, może poznasz go osobiście!
Kazik i Panda Takai podeszli do chłopców, którzy grali w piłkę na dworze. 
– Przepraszam cię, chłopcze, czy waszą wioskę nadal zamieszkuje Skrzat?
– Och, ten Skrzat! Straszny z nim kłopot! Ciągle podkrada nam zabawki i ubrania, mamie i tacie też zabiera różne rzezy! Chcemy go wygonić, ale nie wiadomo jak!
Panda Takai wyraźnie się zdziwił i posmutniał. Kazik zapytał:
– Pando, czy to normalne? Tak się właśnie mówi o Wioskowych Skrzatach?
– Nie, oczywiście, że nie! To niesłychane, nie rozumiem, co się stało. Dziwne, dziwne… Podejdźmy jeszcze do tej pani, może ona powie nam, o co chodzi.
Jednak kobieta, z którą rozmawiali, również skarżyła się na Skrzata. Nawet zapytała, czy przybysze znają sposób na pozbycie się nicponia. Panda jeszcze bardziej posmutniał. Pytał więc kolejną i kolejną osobę. Jednak każda następna wiadomość była bardzo podobna. Rozżalony, czarno-biały miś postanowił usiąść na trawie, gdyż poczuł się bardzo zmęczony przez cały ten smutek i zmartwienie. Kazik towarzyszył przyjacielowi i wpatrywali się razem w piękne, idealnie przylegające do siebie strumienie odgrodzone między sobą granicami z trawy. Kazik nigdy wcześniej nie widział takiej konstrukcji i zaczął się zastanawiać.
– Pando, a jak właściwie powstały te stawy? – Panda oderwał się od rozmyślań nad losem dawnego przyjaciela i zaczął opowiadać o wodnych polach uprawnych, na których ludzie z wioski uprawiają ryż. 
– Ryż?
– Tak, Kaziku, ryż. Jadłeś kiedyś ryż?
– Oczywiście! Ryż z jabłkami, ryż po chińsku, ryż z kurczakiem, ryż z warzywami, ryż zapiekany, nawet ryż w pomidorówce! (Zapytaj dzieci o znane im potrawy z ryżu, może opowiedzą o nich zamiast Kazika).
– Więc tu właśnie rośnie ryż. (Możesz w tym momencie opowiedzieć dzieciom o tym, jak uprawiany jest ryż, gdzie rośnie, pokazać zdjęcia pól ryżowych itp. lub zostawić to na późniejsze zajęcia w ciągu dnia). Jak widzisz, Kaziku, stawy przylegają do siebie i zapewne nawadniają się nawzajem, a woda do nich musi być doprowadzona z rzeki, wzdłuż której spacerowaliśmy. 
Kazik wysłuchał tego z dużym zainteresowaniem i przyglądał się pięknym stawom. Siedzieli tak chwilę i dumali, obserwując leniwy krajobraz. Nagle Kazik dostrzegł pewien ruch przy jednym ze stawów, tak jakby w trawie buszowało jakieś małe zwierzątko. 
– Pando, spójrz! Tam chyba czai się Skrzat, zobacz, o tam!
– Tak, Kaziku, widzę. Prawdę mówiąc już od dłuższego czasu trawa porusza się raz w jedną, raz w drugą stronę, tak jakby nasz mały przyjaciel ciągle biegał do stawu i z powrotem.
– No to chodźmy, szybko, na co czekasz? Trzeba go złapać i wyjaśnić z nim tę sprawę!
– Poczekaj, Kaziku, spokojnie, usiądź jeszcze na chwilę. Teraz już wiesz, że jest tam Skrzat. Daj sobie teraz chwilę czasu na zastanowienie się, o co chodzi i co możesz teraz zrobić. To jest bardzo ważny moment – między wydarzeniem a twoją reakcją. Wykorzystaj tę chwilę na zastanowienie. 
– No dobrze, Pando, siadam i się zastanawiam… ale nad czym?
– Najważniejsze pytanie brzmi, co takiego się wydarzyło, że ludzie w wiosce są dla Skrzata tak bardzo nieżyczliwi.
– Nieżyczliwi? 
– Nieżyczliwi. Wiesz, co to znaczy, Kaziku?
(Może dzieci wiedzą, co to znaczy).
– Zacznijmy więc od życzliwości. Życzliwość jest wtedy, kiedy myślimy o kimś dobrze, więc mówimy o nim dobrze i robimy dla tej osoby coś dobrego. Na przy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy