Dołącz do czytelników
Brak wyników

Bajkoterapia

3 września 2019

NR 49 (Wrzesień 2019)

BAJKOTERAPIA W PRZEDSZKOLU

0 67

Rozpoczął się nowy rok szkolny, a wraz z nim wyzwania dla naszych podopiecznych – zwłaszcza tych, którzy zawitają w murach przedszkola po raz pierwszy. Poszukując narzędzi wspierających proces adaptacji, warto sięgnąć po bajkę – najlepszą przyjaciółkę maluchów. Choć bywa ona niepozorna, częste spotkania z nią na pewno zaskoczą niejednego! 

Bajkoterapia wylała mi kubeł zimnej wody na głowę już na pierwszym spotkaniu z dziećmi. Zafascynowana metodą, ukończyłam kurs u prawdziwego praktyka, wyposażyłam się w biblioteczkę profesjonalnego bajkoterapeuty, zakupiłam przesympatyczną pacynkę, ułożyłam program spotkań na cały rok, zredagowałam scenariusze. Pełna zapału i optymizmu wkroczyłam w grupę dzieci i już po pierwszych zajęciach wiedziałam, że coś tu nie działa tak, jak powinno. Dzisiaj, po niemal dekadzie praktyki w niejednym przedszkolu i niejednej grupie wiekowej, cieszę się z każdego spotkania z bajką. 

O bajkoterapii


Bajkoterapia jest młodszą siostrą o wiele starszej od niej biblioterapii. Już w starożytności na bibliotece aleksandryjskiej zapisano: „Lekarstwo na umysł”, zaś w 1272 r. w kairskim szpitalu wykorzystywano czytanie Koranu jako formę terapii. W XVIII w. włączono teksty religijne do programów leczenia psychicznie chorych pacjentów, a już w 1802 r. zalecano czytanie książek świeckich. Sama Szeherezada czytała sułtanowi baśnie, aby wyleczyć go z depresji. Spotkanie z tekstem czytelniczym ma za zadanie pomóc w rozwiązywaniu osobistych problemów, udziela psychicznego wsparcia, może być środkiem do realizacji potrzeb i rodzajem oparcia w dążeniu do poczucia bezpieczeństwa. 

Bajkoterapia jest skierowana do dzieci w wieku przedszkolnym oraz wczesnoszkolnym i polega na prezentowaniu im utworów o charakterze terapeutycznym. Za twórczynię metody bajkoterapii uważa się Doris Brett, psychologa klinicznego z Australii. W 1988 r. opublikowała zbiór bajek pt. Opowiadania (dla) Ani. Szczególny rodzaj opowiadania. Bohaterką historyjek jest Ania, która zmaga się z przeżyciami podobnymi do problemów i emocji doświadczanych przez córkę autorki, Samanthę. Wszystkie historie mają dobre zakończenie i ich zadaniem jest pomoc w niwelowaniu dziecięcych lęków. Rola bajkoterapii wykracza daleko poza charakterystykę typową dla biblioterapii, gdyż jest skierowana do najmłodszych.

ZADANIA BAJKI TERAPEUTYCZNEJ:
• redukuje stany niepokoju,
• zwalcza negatywne emocje,
• motywuje do działania,
• pomaga w samodzielnym i twórczym radzeniu
sobie w świecie,
• rozwija wyobraźnię i kreatywność,
• wspiera w budowaniu zasobów osobistych,
• pomaga w procesie dorastania i rozumienia siebie,
• jest bramą do dziecięcych fantazji, emocji i przeżyć,
• wychowuje i edukuje,
• oddziałuje w sposób relaksacyjny i odprężający,
• rozbudowuje świat wartości,
• rozbudza zainteresowania czytelnicze,
• daje wsparcie przez akceptację,
• rozbudowuje zasób słownictwa.

Słowo „terapia” jako człon pojęcia „bajkoterapia” jest związane z leczeniem, a co za tym idzie – wymaga najpierw postawienia diagnozy określonego zaburzenia, później zaplanowania całej terapii i jej realizacji zmierzającej do osiągnięcia zdrowia pacjenta. Z pedagogicznego punktu widzenia postrzega się tę metodę jako opartą na procesie edukacyjnym, która ma pomóc w radzeniu sobie z trudną sytuacją, a zmiany w dziecku dotyczą zachowania i uczuć. Główne jej zadanie koncentruje się na wzmocnieniu i wzbogacaniu zasobów osobistych.

Zasoby osobiste tworzą się na fundamencie poprzednich doświadczeń, które kształtuje się poprzez relację ze środowiskiem. Możemy je nabyć poprzez doświadczenia, a także dzięki procesowi naśladownictwa i identyfikacji. Bajka terapeutyczna odgrywa tutaj specjalną rolę, gdyż może kompensować braki środowiska dziecka, w którym ono wzrasta, i rozwijać jego zasoby osobiste poprzez doświadczanie historii bohaterów i przeżywanie ich w świecie wyobraźni. Stają się one wiedzą, umiejętnościami, pozytywnym doświadczeniem – wszystkim tym, co składa się na osobowość, a co pomaga skutecznie radzić sobie z przeciwnościami. Bajka w bajkoterapii to każdy utwór literacki, taki jak baśń, bajka czy opowiadanie.

Rola bajki terapeutycznej


Warto sięgać po bajkę terapeutyczną doraźnie, kiedy dostrzegamy w grupie sytuację, która może być dla dziecka lub grupy problematyczna, np. kiedy któreś z dzieci jest niepełnosprawne lub zapada na jakąś chorobę, kiedy któreś z dzieci spodziewa się rodzeństwa, kiedy kogoś czeka pierwszy lot samolotem i się tego obawia, kiedy dziecko zaczyna przejawiać strach np. przed końmi, a zbliża się wycieczka do gospodarstwa agroturystycznego. Wykorzystując bajkę terapeutyczną, udzielamy wsparcia nie tylko dziecku, które boryka się z problemem, lecz także całej grupie, która buduje w sobie umiejętności niezbędne do zrozumienia i wsparcia. 

Bajkę terapeutyczną możemy wykorzystać również jako wsparcie rozwoju emocjonalnego, np. bajkę o gniewie przy okazji jakiejś awantury w grupie dzieci, bajkę o zazdrości, kiedy jedno z dzieci przynosi oryginalną zabawkę do przedszkola, bajkę o nudzie, przyjaźni, miłości, tęsknocie itp.

Kiedy warto sięgnąć po bajkę? 


Warto wykorzystać to narzędzie jako wsparcie w relaksacji i odprężeniu całej grupy. Wyciszenie dzieci bywa niekiedy nie lada wyzwaniem, a pierwsze podjęte próby mogą okazać się frustrujące. Współczesnym dzieciom niełatwo przychodzi wejście w stan spokoju, dlatego spróbujmy wykorzystać bajkę terapeutyczną jako technikę małych kroków, czyli krótkich opowieści.  Pierwsze relaksacje w grupie dzieci rozpoczynam od 30-sekundowych cykli łagodnej opowieści w akompaniamencie spokojnej muzyki. Później stopniowo wydłużam czas odprężenia, dochodząc do kilkuminutowej wprawy, chwaląc maluchy i podkreślając, że relaks to dla nich najtrudniejsze zadanie i coraz lepiej sobie z nim radzą. 
 

TEMAT: Spotkanie z bajką „Panda Takai”


W domu Amelki i Kazika spokojnie mijały wakacje. Razem z rodzicami wyjeżdżali na różne fantastyczne wycieczki.

Dzieci, jak myślicie, dokąd wybrała się rodzina Amelki i Kazika? (Zachęcaj dzieci do zaangażowania się we wspólne tworzenie tła historii, tak aby świat przedstawiony w bajce stawał im się bliższy). 

Byli nad morzem, nad jeziorem, zwiedzali muzea, spacerowali po pięknych uliczkach i po leśnych szlakach. Niestety, to, co miłe, szybko się kończy. Zbliżała się jesień, a wraz z nią Kazik wyczekiwał powrotu do przedszkola, za którym bardzo przepadał. Dawno nie widział swoich koleżanek i kolegów i trochę się za nimi… (Zrób pauzę i zobacz, czy dzieci będą umiały nazwać tęsknotę) …stęsknił. W tym roku również Amelka miała dołączyć do grupy maluchów, jej pierwszy dzień w przedszkolu zbliżał się wielkimi krokami. Rodzice i Kazik mówili, że nie ma się czym martwić, bo w przedszkolu są bardzo miłe panie, które będą się nią i innymi dziećmi opiekować, jest tam dużo zabawek, plac zabaw, wesołe panie kucharki, które przygotowują pyszne posiłki, i wiele ciekawych atrakcji, takich jak…? (Może dzieci w przedszkolu już wiedzą, jakie atrakcje można znaleźć w Waszym przedszkolu? Może to jest sala z małpim gajem i basenem z kulkami, może zajęcia taneczne, plastyczne, basen, tenis, karate, muzyka etniczna?). Tata Amelki zabrał ją nawet na zakupy i razem wybrali śliczną sukienkę, a razem z mamą wybrały najpiękniejsze spinki do włosów do wybranej przez Amelkę fryzury na ten ważny dzień.

Mimo wszystko Amelka trochę się niepokoiła. Miała chmurną minę, niewiele mówiła przy posiłkach i jakoś broiła w domu mniej niż zwykle. Nawet zabawy z Kazikiem nie były tak ciekawe. Nic tylko to przedszkole. Jak tam będzie? Czy dzieci będą miłe? Czy się nie zgubi? Jak długo będzie musiała czekać, aż tata i mama zabiorą ją do domu? Czy te panie na pewno będą fajne? Amelka cały czas się… (Może dzieci powiedzą) …martwiła i była… smutna. W wieczór przed tym ważnym dniem starszy brat Kazik rozmyślał, jak rozweselić Amelkę, gdyż wszystkie dotychczasowe opowieści o superprzedszkolu w ogóle nie pomagały. Leżał w łóżku, myśląc o swoim ulubionym koledze z grupy Michale i ich wspólnych zabawach klockami (Może dzieci same wymyślą, w co najbardziej lubili bawić się Kazik i Michał?), aż w końcu usnął.

We śnie spotkał dużego, sympatycznego, czarno-białego niedźwiadka. Wiecie dzieci, jak nazywa się taki niedźwiadek? Tak, to była właśnie panda! Panda siedziała spokojnie wśród bambusów i zajadała się ich liśćmi. O dziwo, Kazik w ogóle nie zmartwił się na widok pandy. Dookoła było bardzo spokojnie, zielono, słonecznie i odniósł wrażenie, że jest gdzieś wysoko w górach. Panda spojrzała przyjaźnie na Kazika i powiedziała leniwie:

– Witaj, Kaziku! Cieszę się, że mogę cię poznać. Jestem panda Taka...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy