Dołącz do czytelników
Brak wyników

Cykl z ekspertem PWN

20 listopada 2017

NR 28 (Czerwiec 2017)

Bajkoterapia – skuteczna pomoc w łagodzeniu dziecięcych lęków

0 37

Baśnie, opowiadania i legendy towarzyszą ludzkości od zawsze, a szczególną rolę odgrywają zwłaszcza w życiu dzieci. Przekazywane z pokolenia na pokolenie, od wieków pozwalały najmłodszym zrozumieć otaczający ich świat, własne uczucia, relacje w rodzinie, dylematy i sprzeczności. Chociaż świat się zmienił, a naszą codzienność opanowała technika, wciąż jak dawniej jesteśmy tak samo podatni na działanie literatury.
 

Pierwsze przesłanki o leczniczym działaniu literatury pojawiły się już w 1272 r. w szpitalu Al-Mansur w Kairze, natomiast terapeutyczną wartość baśni odkrył na początku lat 80. XX w. Bruno Bettelheim, który w swojej książce opisał ich rolę i znaczenie. Jego zdaniem budują one zasoby osobiste, czyli wiedzę o samym sobie, swoich emocjach i własnej sprawczości, a tym samym pomagają radzić sobie z trudnościami życiowymi.

 

  • Bajki relaksacyjne – mają za zadanie uspokojenie dziecka, odprężenie go, zmniejszenie odczuwanego przez niego napięcia. Posługują się głównie wizualizacją, czyli umiejętnością tworzenia obrazów w głowie, a co za tym idzie – rozwijają wyobraźnię i wywołują określone stany emocjonalne. Są to zazwyczaj krótkie utwory, tworzone tak, aby zaangażować słuch (teraz słyszysz szum morza), wzrok (widzisz fale, które z wolna uderzają o brzeg) i czucie (czujesz teraz, jak twoje ciało się odpręża). Opisane w nich wydarzenia rozgrywają się w miejscach znanych dziecku, bezpiecznych i przyjaznych. Warto także stworzyć odpowiedni klimat do czytania ich najmłodszym: wygodne miejsce do siedzenia lub leżenia, cicha muzyka, czas na wyciszenie.
  • Bajki psychoedukacyjne – są tworzone, aby wprowadzić zmiany w zachowaniu dziecka poprzez poszerzenie repertuaru jego zachowań w konkretnych sytuacjach. Tego rodzaju utwory w bajkowej i magicznej rzeczywistości przedstawiają bliskie dziecku problemy. Ich bohater jest podobny do słuchacza. Przeżywa te same emocje, popełnia podobne błędy i uczy się, jak je naprawiać. Bajki pokazują sposób radzenia sobie z danym uczuciem, problemem czy zachowaniem. Nie narzucają jednak rozwiązań, są tylko propozycją. Brak w nich także pouczeń, moralizowania i dawania dobrych rad. Nie należy ich z dziećmi intepretować, ale można porozmawiać o uczuciach bohaterów lub zachęcić do namalowania rysunku. Bajki psychoedukacyjne tworzone są często dla konkretnego dziecka, aby pomóc mu przezwyciężyć konkretne trudności, np. brak osiągnięć szkolnych, obniżoną samoocenę, problem z zasypianiem. 
  • Bajki psychoterapeutyczne – są dłuższe i mają bardziej rozbudowaną fabułę. Ich zadaniem jest skompensowanie niezaspokojonych potrzeb dziecka i wsparcie go poprzez zrozumienie i akceptację bajkowych postaci oraz przekazanie wiedzy o sytuacjach lękotwórczych i sposobach radzenia sobie z nimi. Tego rodzaju bajki pomagają obniżyć lęk dziecka, jednak ten proces odbywa się w osobie słuchającej i to ona decyduje, czy przyswoić daną treść. Zatem niektóre bajki mogą być zbyt nudne (co oznacza, że nie odpowiadają obecnym potrzebom słuchacza), obojętne lub bardzo ważne. W trzecim przypadku słuchający często wraca do tych opowieści, prosi o ich powtarzanie. Jest to przejaw wewnętrznej pracy dziecka nad pokonaniem danego problemu i wskazówka, że należy podążać za jego potrzebami. W bajkach psychoterapeutycznych istotną rolę odgrywają symbole i metafory. Słuchacz utożsamia się z baśniowym bohaterem, jego uczuciami i troskami, przyswaja treści, które są dla niego istotne. Zbyt dosłowny tekst wzbudziłby w dziecku nadmierny lęk i bunt.

 

Obecnie trudno wyobrazić sobie pracę psychologów i pedagogów bez bajek terapeutycznych. Sięgają po nie także rodzice, którzy chcą pomóc dzieciom w pokonaniu ich lęków i zrozumieniu e...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy