Dołącz do czytelników
Brak wyników

Arteterapia w przedszkolu

21 listopada 2017

NR 29 (Wrzesień 2017)

Sztuka jako terapia

0 394

Prekursorem i twórcą terminu „arteterapia” (art therapy) jest Adrian Hill. Po raz pierwszy zastosowano to pojęcie w literaturze anglojęzycznej w latach 40. XX wieku Arteterapia jest złożonym zjawiskiem, które w literaturze przedmiotu definiuje się w różnorodny sposób. Na przykład Wita Szulc traktuje ją jako działanie skierowane na człowieka i jego środowisko, podejmowane w celu przywrócenia, utrzymania lub wzmacniania zdrowia. Ma zmierzać do poprawy jakości życia, wykorzystując do osiągnięcia tego celu określone wytwory kultury, przede wszystkim sztuki (Szulc 2009). Arteterapię można podzielić na: muzykoterapię, choreoterapię, biblioterapię, filmoterapię, teatroterapię czy też arteterapię przez sztuki wizualne.
 

Arteterapia nie tylko sprawdza się w pracy z osobami z deficytami, ale także może służyć zdrowym (np. dzieciom przedszkolnym) do kształtowania pozytywnych zachowań i nawyków, rozwijając pozytywne emocje i wspierając pożądane i prorozwojowe cechy, np. odczuwanie radości, dumy z własnych zasobów (Sienkiewicz-Wilowska 2011).

Ćwiczenia arteterapeutyczne z okazji Międzynarodowego Dnia Kropki

W modelu opisywanym w psychologii pozytywnej zdrowie psychiczne to nie tylko brak zaburzeń psychicznych przy obecności pełnego dobrostanu fizycznego, psychicznego i społecznego człowieka, lecz także zwrócenie uwagi na lepsze wykorzystanie życia poprzez czerpanie z własnych zasobów, rozwijanie i doskonalenie się w poczuciu szczęścia (Gulla i Tucholska 2007). Celem prezentowanych ćwiczeń arteterapeutycznych przeznaczonych dla przedszkola jest wspieranie zdrowia psychicznego dziecka poprzez potraktowanie sztuki jako narzędzia do adekwatnego i lepszego poznania samego siebie, rozpoznawania swoich mocnych stron, nie zaprzeczając tym słabym, nazywania własnych emocji i korzystania z nich, dostrzegania własnych potrzeb i świata wartości, kształtowania odpowiednich relacji społecznych, szukania sposobów rozwiązywania trudności, nie zapominając również o budowaniu pozytywnych relacji w grupie.

Cele ćwiczeń

W tego typu zajęciach dziecko ma prawo:

  • dobrowolnie brać udział w zajęciach i ćwiczeniach,
  • odmawiać,
  • w swobodny sposób wyrażać emocje i potrzeby,
  • do ćwiczeń dostosowanych do swoich indywidualnych możliwości,
  • do braku rywalizacji, 
  • do przestrzegania zasady „tu i teraz”.

W postawie nauczyciela wobec dziecka ważne są: autentyzm wypowiedzi, zaangażowanie, akceptacja dziecka, wnikliwość obserwacji, wrażliwość, zdolność do autorefleksji, empatia, oddzielanie własnych poglądów od poglądów dziecka, elastyczność, otwartość, nastawienie na pozytywne słuchanie. Inne zasady, których nauczyciel powinien
przestrzegać, to: brak krytyki, oceny, obwiniania, doradzania, ignorowania, stawiania diagnozy, moralizowania, porównania zachowań dziecka z innymi, odwracania uwagi. Dodatkowo nauczyciela powinna cechować dojrzałość emocjonalna i stabilność psychiczna oraz wgląd w siebie. 

Zaprezentowane ćwiczenia można modyfikować i dobierać w zależności od potrzeb i możliwości dzieci. Inspiracją do skonstruowania i wyboru ćwiczeń była książka Petera Reynoldsa The Dot oraz Międzynarodowy Dzień Kropki, który obchodzony jest 15 września.

Scenariusz zajęć z okazji Międzynarodowego Dnia Kropki

Cele ogólne:

•     rozwijanie bycia uważnym na siebie i innych,
•     rozwijanie samoświadomości,
•     rozwijanie empatii,
•     rozwijanie refleksyjności,
•     rozwijanie koncentracji uwagi,
•     rozwijanie umiejętności współdziałania,
•     dostrzeganie swojego miejsca w grupie,
•     rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji,
•     wzmacnianie poczucia bycia ważnym i potrzebnym

Cele szczegółowe: 

•     rozwijanie umiejętności wyrażania emocji za pomocą ruchu,
•     rozwijanie świadomości ciała,
•     wyzwalanie ekspresji,
•     pokonywanie ograniczeń, nieśmiałości,
•     wyzwalanie pozytywnej energii,
•     dostrzeżenie poczucie sprawstwa,
•     dostrzeżenie poczucia kontroli

Pomoce: 

Kolorowe kropki wykonane ze sztywnej przezroczystej folii w kolorze: niebieskim, żółtym, czerwonym, fioletowym o średnicy nie mniejszej niż 20 cm (folie dostępne są w sklepach dla plastyków), ilustracje inspirowane książką P. Reynoldsa The Dot, kolorowe kropki różnej wielkości wykonane z folii i kolorowego papieru (kropek może być więcej niż dzieci), duży arkusz białego papieru, utwór muzyczny według pomysłu nauczyciela w pogodnym nastroju, szablon i kredki, rulon białego papieru (można nabyć w sklepach dla plastyków lub w sklepach i marketach budowlanych), olejne pastele

 

Przebieg zajęć:

  • Powitanie: wprowadzenie dzieci w tematykę zajęć z okazji Międzynarodowego Dnia Kropki.
  • Ćwiczenie 1: Kropka do kropki. Dzieci otrzymują do ręki kropkę wykonaną z kolorowej przezroczystej folii. 

Zadania stawiane dziecku: 

Przyjrzyj się uważnie swojej kropce: jaki ma kolor, kształt, fakturę? Jaka jest w dotyku? Kiedy już to wiesz, zacznij z nią eksperymentować poprzez doświadczenia. Zaobserwuj, jak to jest, gdy przybliżasz ją do swojej dłoni, oglądasz pod światło, kładziesz na podłodze, dywanie lub zupełnie gdzie indziej itp. Następnie podejdź do kogoś ze swojej grupy, przywitaj się z nim w miły sposób, utrzymując kontakt wzrokowy, np. słowami: „Miło cię widzieć; dobrze, że tu jesteś”. Zaproś tę osobę do wspólnej zabawy w eksperymentowanie z waszymi kropkami. Zastanówcie się, co możecie z nimi zrobić, np. co się stanie, gdy położycie jedną na drugą, oddalicie od siebie. Eksperymentujcie wspólnie przez moment. Następnie wymieńcie się uwagami i spostrzeżeniami. Co nowego udało się wam odkryć? Jak się czuliście we wspólnej zabawie w eksperymentowanie? Jak się czuliście w tym kontakcie? Co można jeszcze odkryć dzięki poszukiwaniom? Co odkryłeś sam? Jakie są wasze wspólne odkrycia?

Wspólne podsumowanie odkryć.

  • Ćwiczenie 2: Kropka odwagi.

Zadania stawiane dziecku:

Usiądź wygodnie na dywanie, na chwilę zamknij oczy, skup uwagę na oddechu i pomyśl, co ostatnio udało się tobie zrobić, mimo że było to dla ciebie trudne. Następnie, trzymając kropkę w dłoni, zacznijcie poruszać się po sali w swoim tempie. Teraz podejdź do kogoś, z kim chciałbyś się wymienić swoją kropką i opowiedzieć mu przez chwilę o swojej historii. Posłuchaj również czyjejś historii o jego sukcesie.

Podsumowanie ćwiczenia:
Każdy z nas ma odmienne nastawienie do swoich cech, które oczywiście zmieniają się nieustannie. Czasami jest tak, że z jakichś powodów wydaje nam się, że nasze umiejętności są stałe i nie da się tego zmienić. Tak było z bohaterką książki Petera Reynoldsa The Dot. W takich momentach myślimy: „Nie potrafię rysować”, „Nie potrafię jeździć na rowerze”, „Nie potrafię pływać”, „Nie potrafię huśtać się na huśtawce”, „Nie potrafię czytać”. To niezbyt dobre dla nas nastawienie, ponieważ blokuje nas i nie podejmujemy wielu działań: rysowania, malowania, jazdy na rowerze, huśtania itd., prawda? Dobrą rzeczą jest to, że nastawienie można zmieniać tak, aby poznać swój potencjał. Zamiast przyjmować coś za niezmienny fakt, można po prostu powoli się do tego przekonywać, traktując naukę jako dobrą zabawę. Ucząc się czegoś systematycznie, z zaangażowaniem i entuzjazmem, krok za krokiem, wkładając w to energię i wysiłek, w końcu możemy coś poznać, odkryć swoje talenty lub po prostu nabyć jakąś nową umiejętność. Każdy z was ma w sobie potencjał, który tylko czeka, aby go odkryć. Ale też każdy z was może się wielu nowych rzeczy nauczyć. Dlatego jestem ciekawa waszych historii podobnych do tych opisanych w książce, które doprowadziły was do waszych osiągnięć: Co to było? Co czuliście, gdy odnieśliście sukces? Jak udało się wam to zrobić? Jak wpłynęło to na wasze życie? Komu o tym powiedzieliście? Czego się dzięki temu nauczyliście? Jak czuł się każdy z was, gdy wysłuchał czyjejś historii o sukcesi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy