Dołącz do czytelników
Brak wyników

Poznawanie Polski

8 czerwca 2021

NR 67 (Czerwiec 2021)

Poznaj Polskę, przedszkolaku!
Województwa warmińsko-mazurskie i podlaskie

10

Mazury – cud natury

Województwo warmińsko-mazurskie to niezwykle popularny i bardzo chętnie odwiedzany przez turystów region naszego kraju. Wielkie Jeziora Mazurskie, wspaniałe zabytki, liczne letnie kurorty i lasy, urokliwe miasteczka oraz Gołdap, jedyne w województwie uzdrowisko, to tylko namiastka atrakcji tej części Polski. 

POLECAMY

Położenie na mapie Polski

Województwo warmińsko-mazurskie jest położone w północno-wschodniej Polsce i od północy graniczy z Rosją. Na obszarze Polski sąsiadującymi województwami są: podlaskie, mazowieckie, kujawsko-pomorskie i pomorskie. Stolicą województwa jest Olsztyn. 

Olsztyn i inne wspaniałe miasta

Największym miastem Warmii i Mazur jest Olsztyn. Pięknych miast w regionie jest naprawdę bardzo wiele, wymienię te najbardziej znane: Elbląg, Ostróda, Ełk, Iława, Szczytno, Giżycko, Mrągowo, Pisz, Kętrzyn, Działdowo, Bartoszyce, Lidzbark Warmiński, Braniewo, Nidzica, Nowe Miasto Lubawskie, Olecko, Węgorzewo, Gołdap.

Olsztyn – jest jednym z najpiękniej położonych miast w Polsce. Otoczony jest jeziorami i lasami, przepływa tędy rzeka Łyna, z której latem chętnie korzystają miłośnicy kajakarstwa. W Olsztynie znajdują się liczne szlaki piesze i trasy rowerowe. Oto niektóre atrakcje Olsztyna:

  • olsztyńska Starówka – jej centralnym miejscem jest Rynek otoczony zabytkowymi kamieniczkami oraz stojący na środku Stary Ratusz,
  • Wysoka Brama – znajduje się na Starym Mieście; to popularna wizytówka miasta, chętnie oglądana i fotografowana przez turystów,
  • Zamek Kapituły Warmińskiej – gotycki zamek stojący nad Łyną, mieści się tu Muzeum Warmii i Mazur. Zamek leży na Szlaku Zamków Gotyckich,
  • Planetarium – znana atrakcja miasta, odbywają się tu seanse naukowe i edukacyjne,
  • pomnik Kopernika – rzeźba Mikołaja Kopernika przedstawia siedzącego na ławeczce astronoma, który patrzy w górę, jakby obserwował niebo.

Frombork – „klejnot Warmii”, to miasteczko nad brzegiem Zalewu Wiślanego, które było miejscem pracy najsłynniejszego astronoma Mikołaja Kopernika. Wiele atrakcji turystycznych miasta wiąże się właśnie z postacią Kopernika. Oto ciekawe miejsca tego miasta: Planetarium i Obserwatorium, Port, Wieża Wodna, Muzeum Historii Medycyny, Szlak Pana Samochodzika, Wzgórze Katedralne.

Giżycko – jeden z głównych portów na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. To letnia stolica Warmii i Mazur. Miasto otacza siedem jezior, z których największymi są Niegocin i Kisajno. Atrakcje architektoniczne Giżycka to: Twierdza Boyen, most obrotowy, zamek krzyżacki, Wieża Ciśnień. Pobytem w Giżycku zachwycony będzie każdy, kto lubi żeglować, wędkować, plażować i zwiedzać.

Lidzbark Warmiński – miasto i jego malownicze okolice są położone w jednym z najpiękniejszych zakątków Polski. Miasto powstało w XIV w. i szybko stało się stolicą Warmii. Wśród zachowanych do dziś zabytków wymienić należy Wysoką Bramę oraz piękny Zamek Biskupów Warmińskich, który jest jednym z elementów Szlaku Zamków Gotyckich.

Most obrotowy w Giżycku

Gołdap – miasto o najczystszym w Polsce powietrzu oraz jedyne w województwie uzdrowisko. Znajdują się tu Mazurskie Tężnie Solankowe, wydobywane są tu także wody lecznicze i mineralne. 

Elbląg – jedno z najstarszych miast w Polsce. Starówka elbląska jest systematycznie odbudowywana, szczególnie ładnie prezentuje się deptak (ul. Stary Rynek) z pięknie odnowionymi kamieniczkami. Deptak kończy się pod zabytkową Bramą Targową.

Oto niektóre atrakcje Elbląga:

  • Rodzinny Park Rozrywki „Nowa Holandia” – doskonałe miejsce na rodzinny wypoczynek, które łączy w sobie cele edukacyjne oraz rekreacyjne. Na terenie parku oprócz obszarów zielonych znajduje się ścieżka edukacyjna, replika osady wikingów i wiele innych atrakcji, 
  • Park Bażantarnia – zabytkowy park leśny, a ukształtowanie terenu przypomina krajobraz górski. Wyznaczone są tu także szlaki turystyczne.

Miejsca ciekawe i niezwykłe

Na piękno całego województwa składa się niezwykle urozmaicony krajobraz, prawdziwa obfitość jezior i lasów, a także cenne zabytki architektury. To tu znajdują się największe jeziora Polski: Śniardwy i Mamry. Wiele jezior jest połączonych kanałami, co sprawia, że powstały tu ciekawe szlaki żeglugowe. Najciekawszy pod względem technicznym jest Kanał Ostródzko-Elbląski. Na obszarze Warmii i Mazur znajduje się także wiele pięknych zamków. Oto atrakcje Krainy Tysiąca Jezior:

  • Zamek Ryn, Zamek Karnity, Zamek w Olsztynku, Zamek Reszel, Zamek w Ostródzie, Zamek w Kętrzynie, Zamek Szymbark, Zamek w Szczytnie, Zamek w Nidzicy;
  • Park Etnograficzny, czyli Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku;
  • Kanał Elbląski – jest najdłuższym kanałem żeglownym w kraju. To jedyny szlak na świecie, po którym statki nie tylko płyną po wodzie, ale też jadą lądem na wózkach; 
  • Mazurolandia, czyli Mazurski Park Atrakcji w Gierłoży koło Kętrzyna – jest czynny cały rok i oferuje różnorodne atrakcje edukacyjne i rekreacyjne;
  • rejsy statkiem po trawie w Buczyńcu – wyjątkowa atrakcja pływania po trawie podczas pokonywania różnicy poziomów wody przy wykorzystaniu pochylni;
  • Grodzisko Galindia – znajduje się niedaleko Mikołajek. To tajemnicza kraina plemienia Galindów. Wizyta w tym parku rozrywki jest jak podróż w czasie;
  • spływy kajakowe Drwęcą i Krutynią – szlaki są łatwe i mało uciążliwe, oznakowane. Na trasie szlaku Drwęcą można spotkać wiele miejsc doskonale nadających się na kąpiele;
  • Indiańska Wioska w Spytkowie koło Giżycka – to plenerowe Muzeum Indian;
  • Park Dzikich Zwierząt w Kadzidłowie – znajduje się w Puszczy Piskiej. Można tu zobaczyć łosie, jelenie, sarny, wilki oraz bobry;
  • Rezerwat Borki – w Ośrodku Hodowli Żubrów w Wolisku można odwiedzić pokazową zagrodę żubrów z pomostem widokowym (byłam, widziałam, wrażenia niezapomniane); 
  • Żegluga Mazurska – w sezonie od czerwca do września po szlaku Wielkich Jezior Mazurskich codziennie pływają statki wycieczkowe. Rejsy mogą być krótsze lub dłuższe, są organizowane także na mniejszych stateczkach. 

Warmia i Mazury – piękno przyrody

Przyroda to wielki skarb Warmii i Mazur, obszary najpiękniejsze i najcenniejsze pod względem przyrodniczym stały się parkami krajobrazowymi. 

  • Mazurski Park Krajobrazowy – w obrębie parku znalazły się jeziora, takie jak Śniardwy, Bełdany, Jezioro Mikołajskie, Zdrużno i część rzeki Krutyni oraz północna część Puszczy Piskiej. Niezwykła jest duża różnorodność gatunków ptaków: bielik, rybołów, orlik krzykliwy, puchacz, bocian czarny oraz wiele innych. W parku wytyczono liczne ścieżki turystyczne i szlaki edukacyjne.
  • Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego – występuje tu unikatowa flora i fauna. W granicach parku znajdują się trzy rezerwaty przyrody, które powstały w celu ochrony kormoranów, ptaków wodno-błotnych i zespołów torfowiskowych. Na terenie parku działa Ośrodek Okresowej Rehabilitacji Zwierząt Chronionych w Jerzwałdzie, który pomaga rannym i chorym dzikim zwierzętom.
  • Park Krajobrazowy Puszczy Rominckiej – lasy tego regionu są nazywane polską tajgą, przypominają bowiem lasy dzikiej północy. Występuje tu wiele rzadkich i chronionych gatunków roślin oraz zwierząt, np. wilki, rysie, jelenie i nietoperze. Nad wodami można spotkać bobry, wydry i łosie oraz różne gatunki ptaków. W parku wytyczono dwa główne szlaki turystyczne oraz wiele ścieżek edukacyjnych. 
  • Puszcza Borecka – kompleks leśny położony na wschód od jeziora Mamry, a jej historia sięga czasów Jaćwingów i Galindów. W Puszczy Boreckiej żyją zarówno małe drapieżniki: lisy, jenoty, borsuki, kuny leśne, tchórze i piżmaki, jak i drapieżniki większe takie jak wilki i rysie. Można tu też spotkać łosie, jelenie i dziki. W Wolisku znajduje się Ośrodek Hodowli Żubrów (z platformą widokową), skąd od maja do września można podglądać żubry podczas karmienia. 
  • Park Krajobrazowy Wzgórz Dylewskich – najwyższym wzniesieniem jest Góra Dylewska (wysokość 312 m n.p.m.). Można tu spotkać muflony – dzikie owce. W parku rosną np. cisy pospolite i storczyki plamiste objęte ścisłą ochroną. Znajdują się tu także dwie ścieżki przyrodnicze: Góra Dylewska i Uroczysko Napromek.
  • Park Krajobrazowy Wysoczyzny Elbląskiej – rośnie tu wiele roślin charakterystycznych dla terenów górskich, co stanowi ciekawostkę. Nad wodami krystalicznie czystych potoków można spotkać zimorodki. Występują tu także orliki krzykliwe i bieliki.
  • Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy – swoją powierzchnią obejmuje trzy województwa. Rosną tu rzadkie gatunki roślin, a na obszarze parku jest siedem rezerwatów przyrody. Park przyciąga turystów walorami nie tylko przyrodniczymi, ale także krajobrazowymi.
  • Brodnicki Park Krajobrazowy – szczególną uwagę należy zwrócić na dużą różnorodność gatunków ptaków. Jedne z najczystszych wód stwarzają idealne warunki do życia rzadkim gatunkom płazów i gadów, ale trzeba uważać na żmiję zygzakowatą.
  • Welski Park Krajobrazowy – cechą parku jest bogactwo flory i fauny oraz jego różnorodność krajobrazowa. Wytyczono tu szlaki do wędrówek pieszych, trasy rowerowe oraz szlak kajakowy rzeką Wel.

Legendy

Wśród baśni i legend tego regionu proponuję zapoznać dzieci z następującymi pozycjami literackimi: Czarownica znad Bełdan i Król Sielaw. Autorką legend warmińskich była mieszkająca w Lidzbarku Warmińskim Irena Kwinto (obecnie w domu, w którym mieszkała, znajduje się przedszkole). Oto niektóre tytuły legend I. Kwinto: Legenda o Łynie, Dar królowej róż, Pierścień orlicy, Legenda o Jeziorze Wielochowskim.

Białystok – Pałac Branickich

Kultura ludowa Warmii i Mazur

Tańce ludowe

Na Mazurach tańczono zamaszyście i z przytupem. Były to tańce zbliżone do oberków i mazurów. Do tańca przygrywała kapela najczęściej składająca się ze skrzypiec, klarnetu, basu i bębenka. Tańczono i bawiono się w każdą niedzielę. Jednym z najpopularniejszych tańców na Mazurach był polonez oraz zajączek – kozak mazurski. Baba to taniec znany zarówno na Warmii, jak i na Mazurach. Tańczy się go ciężko i niezbyt szybko, a krokom tanecznym towarzyszy przesadne kiwanie się z boku na bok. 

Strój ludowy odświętny

Mężczyzna lub chłopiec był ubrany w białą koszulę, czerwoną kamizelkę i białe spodnie wpuszczone w długie czarne buty, a na głowie miał słomkowy kapelusz. Na Warmii mężczyźni mieli niebieskie sukmany.

Kobieta lub dziewczyna była ubrana w ozdobną białą bluzkę, suto marszczoną spódnicę i kamizelkę w takim samym kolorze jak spódnica. Kobiety na nogach miały czarne sznurowane buty do połowy łydki, na głowach ozdobne czepce, natomiast na spódnicach fartuchy.

Potrawy regionalne Warmii i Mazur

Kuchnia Warmii i Mazur jest bardzo różnorodna, swoje wpływy czerpała z kuchni litewskiej, niemieckiej i oczywiście polskiej. Bogactwo smaków jest ogromne, a produktami bazowymi są: ryby, mięso, ziemniaki, kasze, jajka, mąka. Oto przykłady kilku wyjątkowych potraw tego regionu. Dzyndzałki – pierogi z regionalnym farszem, najczęściej jest to mięso lub kasza ze skwarkami na boczku lub farsz rybny. Zupa warmińska – bardzo treściwa potrawa, z kwasem z kiszonej kapusty, suszonymi grzybami oraz pulpetami z mięsa lub białej kiełbasy. Farszynki mazurskie – smaczne i pożywne danie przygotowane z ugotowanych ziemniaków, z których robione jest ciasto nadziewane farszem z mięsa i jajek; uformowane farszynki się smaży. Plińce – bardzo smaczne placki ziemniaczane przekładane boczkiem z odrobiną twarogu. Fefernuszki – małe, twarde ciasteczka słodzone sokiem z buraków, niestety coraz rzadziej można je kupić w mazurskich sklepach. Ostatnią potrawą regionalną, którą przedstawiam, jest pyszna zapiekana babka ziemniaczana z mięsem i skwarkami. 

W tak smakowity sposób zakończyliśmy poznawanie Warmii i Mazur i nie pozostaje mi nic innego, jak zachęcić wszystkich do poznania tej części Polski. To województwo obfitujące w niezwykłe miejsca, wspaniałe zabytki, piękną przyrodę z urokliwymi krajobrazami oraz mnóstwem idealnych miejsc, w których możemy wypoczywać. 

Warmia i mazury zapraszają!

Podlaskie – bogactwo różnorodności

Podlaskie to bardzo malowniczo położony region, w otoczeniu rzek, jezior i lasów. Możemy tu podziwiać wspaniałe krajobrazy, pełne uroku miejscowości, a także cudownie odpoczywać z dala od gwaru i pośpiechu codzienności. Na obszarze województwa znajdują się aż cztery parki narodowe.

Położenie na mapie Polski

Województwo podlaskie jest położone w północno-wschodniej części kraju. Od wschodu graniczy z Białorusią, od północnego-wschodu z Litwą, a po stronie Polski z trzema województwami: warmińsko-mazurskim, mazowieckim i lubelskim. Stolicą województwa jest Białystok.

Białystok i inne wspaniałe miasta

Stolicą i największym miastem regionu jest Białystok, ale Podlasie to wiele naprawdę pięknych i interesujących miast. Wśród najbardziej znanych należy wymienić: Augustów, Drohiczyn, Grajewo, Hajnówkę, Knyszyn, Kolno, Łomżę, Rajgród, Sejny, Supraśl, Suchowolę, Suwałki, Tykocin, Zambrów. 

Białystok – piękna stolica Podlasia. Sąsiedztwo Litwy, Białorusi, a także Rosji sprawiło, że od bardzo dawna żyli tu ludzie reprezentujący różne wyznania i narodowości. Oto wspaniałe miejsca Białegostoku i okolic:

  • Pałac Branickich – piękny i najcenniejszy zabytek miasta, bywa nazywany Wersalem Północy,
  • Rynek Kościuszki – główny plac miasta, najważniejszym o...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy