Dołącz do czytelników
Brak wyników

Mam prawa i obowiązki takie same jak wszyscy!

Artykuły z czasopisma | 21 listopada 2017 | NR 29
614

Od 1 września 2017 r. wchodzi w życie nowe Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego. Pomimo wielu zmian w redakcyjnym układzie umiejętności, jakie powinno osiągnąć dziecko kończące wychowanie  przedszkolne, warunków realizacji zadań podstawy programowej oraz zmian samego celu wychowania przedszkolnego, wiele umiejętności, które osiągają dzieci nie uległo zmianie. Dziecko musi być uspołecznione, aktywne poznawczo, musi radzić sobie z emocjami i być sprawne we wszystkich sferach rozwoju, aby móc realizować edukację na kolejnym jej etapie.

W bieżącym numerze „Wychowania w przedszkolu” prezentujemy rozwijanie umiejętności 8. opisanej w III obszarze rozwoju dziecka, określonym jako „społeczny”, a dotyczącym respektowania praw i obowiązków swoich oraz innych osób, zwracając uwagę na ich indywidualne potrzeby. Wybór tej umiejętności stanowi odzwierciedlenie umiejętności 5. – wie, że wszyscy ludzie mają równe prawa, określonej w XV obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, poprzedniej podstawy programowej wychowania przedszkolnego, która stanowiła bazę do opracowywania propozycji scenariuszy w poprzednich edycjach tego miesięcznika.

POLECAMY

Rozwój umiejętności społecznych w grupie trzylatków.  Sytuacje edukacyjne prowadzące do respektowania praw i obowiązków swoich oraz innych osób.  

Temat zajęć: 

Nie zabieram cudzych rzeczy!

Cele:

Dziecko:
•     uświadamia sobie, że nie należy korzystać z cudzej własności bez uzyskania zgody jej właściciela,
•     uświadamia sobie zasadę nieotwierania i niepenetrowania cudzej szuflady,
•     odróżnia prawidłowe i nieprawidłowe zachowania

Metody:

•     oglądowe: oglądanie wystawki zabawek, zestawu ilustracji,
•     czynna: ćwiczenie grafomotoryczne, udział w zabawie ruchowej,
•     słowne: słuchanie opowiadania nauczycielki, udział w rozmowie kierowanej pytaniami nauczycieli

Środki i pomoce dydaktyczne: 

Zabawki przedszkolne i będące własnością dzieci, opowiadanie nauczycielki pt. Ja też chcę takie auto, opaski z emblematami różnych przedmiotów, zwierząt, zestawy ilustracji do zabawy dydaktycznej, karta pracy do ćwiczenia grafomotorycznego, kredki, tamburyn

Formy pracy:

grupowa

 

Dziecko trzyletnie, wchodzące w środowisko przedszkolne, musi opanować wiele zasad, które pozwolą mu na prawidłowe funkcjonowanie w nowej grupie społecznej. Nie wszystkie są proste do zaakceptowania przez malucha – zwłaszcza wówczas, gdy środowisko rodzinne nie przykładało do nich wagi i nie zwracało uwagi na zachowania, które są społecznie nieakceptowane. Egocentryzm trzylatka powoduje, że dziecko zawsze chce być na pierwszym miejscu, uzyskiwać to, co jest dla niego atrakcyjne bez liczenia się z innymi. Jest to kolejna bariera utrudniająca nabywanie określonych zachowań społecznych i respektowanie praw innych, nad którymi jeszcze górują własne potrzeby dziecka. Trudnym prawem do zaakceptowania przez trzyletnie dziecko jest poszanowanie cudzej własności. Natomiast nieprzestrzeganie go przez maluchy przysparza wiele problemowych sytuacji, które nauczyciel z dużą cierpliwością musi rozwiązywać, wdrażając tym samym do rozwijania rozumienia tego trudnego prawa.

Przebieg zajęć:

  • Oglądanie wystawki zabawek będących na wyposażeniu sali i przyniesionych przez dzieci.
  • Określenie, czyje to są zabawki: 

Te: klocki, samochody… są z naszej sali. One są dla nas do zabawy. To jest auto Krzysia, ten zajączek jest Ani itd. 
Dzieci przyniosły je z domu.

  • Rozmowa na temat: O czym należy pamiętać, gdy korzystamy z zabawek? Swobodne wypowiedzi dzieci dotyczące udostępniania sobie zabawek, oczekiwania na swoją kolej w korzystaniu z zabawki, niezabierania sobie nawzajem, odkładania ich na miejsce po skończonej zabawie itp.
  • Słuchanie opowiadania nauczycielki:

Olek dostał od wujka czerwone, małe autko. Poprosił rodziców o pozwolenie na zabranie nowej zabawki do przedszkola. Rodzice zgodzili się, przypominając, że jeśli zabierze samochód do przedszkola, musi bawić się nim także z innymi dziećmi. Olek zapewnił mamę i tatę, że będzie się bawił nie tylko sam, ale również z innymi dziećmi. Rano po wejściu do sali włożył zabawkę do swojej szafki, aby poczekała aż nadejdzie czas zabawy. Zauważył to Tomek i gdy Olek poszedł do łazienki myć ręce przed śniadaniem, szybko podbiegł do szuflady Olka i wyjął samochód. Bardzo mu się spodobało auto Olka. Poruszał kółkami, otworzył jedne drzwi, drugie i… włożył autko do swojej szuflady. Po śniadaniu, zabawach z panią przyszedł czas na zabawę zabawkami. Olek już zdążył powiedzieć Krzysiowi, że ma nowe autko. We dwóch podeszli do szuflady Olka. Otworzyli ją… 
– Ojej! Gdzie mój samochód? – głośno zawołał Olek. 
– Co się stało, Olku? – spytała pani.
– Przyniosłem rano autko od wujka i włożyłem do szuflady. Nie ma go! – zaczął już płakać Olek.
– Poczekaj, Olku. Na pewno gdzieś tu jest. 
Pani szuka, ale auta rzeczywiście nie ma w szufladzie.
– A może chciałeś przynieść, a nie przyniosłeś? – pyta pani.
– Przyniosłem, tu schowałem! – płacze coraz bardziej Olek.
– Dzieci, zajrzyjcie do swoich szuflad i sprawdźcie, czy może Olek przez pomyłkę nie włożył auta do innej szuflady.
Dzieci podchodzą, sprawdzają… Tylko Tomek siedzi na dywanie.
– Tomku, a ty? Sprawdź proszę – mówi pani.
– Nie mam – burczy Tomek.
– Chodź, sprawdzimy razem – mówi pani.
Podchodzą do szuflady Tomka, wysuwają ją… Jest!
– Jak to się stało? – pyta pani.
– Ja też chcę taki samochód. Nie mam takiego – woła 
Tomek.
– Musimy porozmawiać, Tomku – powiedziała pani.

  • Rozmowa na temat przebiegu rozmowy pani z Tomkiem. Uświadomienie dzieciom, że:

■    nie wolno zabierać cudzych rzeczy, nawet jeśli bardzo nam się podobają,
■    nie wolno zaglądać w miejsca, w których ktoś przechowuje swoje rzeczy. W przedszkolu takim miejscem jest szuflada każdego przedszkolaka, do której nie zagląda się bez pozwolenia dziecka, któremu została przydzielona, 
■    jeśli chcemy korzystać z cudzej rzeczy, pobawić się cudzą zabawką, należy najpierw zapytać właściciela.

  • Zabawa ruchowa orientacyjno-porządkowa: „Znajdź swoją parę”. Dzieci otrzymują opaski z emblematami różnych przedmiotów, zwierząt. Podczas akompaniamentu poruszają się swobodnie po sali. Na pauzę w muzyce odszukują kolegę (koleżankę) z opaską, która ma taki sam emblemat.
  • Zabawa dydaktyczna: „Co jest czyje? Co do czego pasuje?”. Nauczycielka rozwiesza na tablicy zestawienia trzech ilustracji. Zadaniem dzieci jest dopasowanie dwóch ilustracji powiązanych ze sobą, np.:

■    akwarium – rybki–talerz (akwarium jest dla rybek),
■    wazon – kwiatek–but (wazon jest dla kwiatka),
■    domy – ludzie–księżyc (domy są dla ludzi),
■    […].

  • Ćwiczenie grafomotoryczne typu: „Odszukaj właściwą ścieżkę” – „Czyj to domek?”.

Rozwój umiejętności społecznych w grupie czterolatków.  Sytuacje edukacyjne prowadzące do respektowania praw i obowiązków swoich oraz innych osób.  

Temat zajęć: 

 Nie wolno nikogo bić!

Cele:

Dziecko:
•     ma świadomość, że każdy ma prawo do wolności od przemocy fizycznej,
•     orientuje się do kogo zwrócić się o pomoc w razie odczuwania krzywdy,
•     odróżnia prawidłowe i nieprawidłowe zachowania,
•     nazywa emocje: strach, radość, smutek

Metody: 

•     oglądowe: oglądanie reprodukcji, oglądanie ilustracji przedstawiających zachowania dzieci,
•     czynna: naklejanie symboliki przy ilustracjach, udział w zabawie ruchowej ze śpiewem,
•     słowne: udział w rozmowie kierowanej pytaniami nauczycieli

Środki i pomoce dydaktyczne: 

Reprodukcje obrazów Giovanniego Bragolina (właściwie: Bruno Amadio) Płaczące dzieci, emotikony umocowane na patyczkach, ilustracje przedstawiające zachowania dzieci, emotikony do naklejenia, klej, pędzelki do kleju, puzzle „Wspólna zabawa dzieci”

Formy pracy:

grupowa

 

Obserwacja zachowań dzieci i dorosłych dostarcza wiedzy, że przemoc fizyczna wcale nie jest zjawiskiem marginalnym. Agresywne są dzieci bijące innych, agresywni są rodzice, którzy bijąc swoje dzieci, wyrządzają im krzywdę i pokazują negatywne wzorce rozwiązywania problemów przy użyciu siły. Przemoc fizyczna dotyczy nie tylko środowisk patologicznych. Również w tzw. normalnych rodzinach dzieci są świadkami i ofiarami przemocy, co potwierdzają działające w gminach zespoły interdyscyplinarne do spraw przemocy w rodzinie. Sytuacja małego, krzywdzonego dziecka jest o tyle trudna, że samo nie powie o tym czego doświadcza od swoich najbliższych. Stwarzanie sytuacji edukacyjnych zmierzających do uświadamiania dzieciom ich prawa do wolności od przemocy, możliwości uzyskiwania pomocy, gdy doświadczy złego traktowania, stanowi szansę, że w porę uchronimy malucha przed gorszym losem. Dzieci muszą także wiedzieć, że zasada „nie biję!” dotyczy wszystkich – także ich samych.

Przebieg zajęć:

  • Oglądanie portretów Bragolina – Płaczące dzieci.
  • Rozmowa kierowana pytaniami nauczyciela:

■    co czujecie, gdy patrzycie na te obrazy?
■    wybierzcie emotikon, który pokaże wasze uczucia,
■    jakie mogą być powody płaczu dziecka?
■    dlaczego nie wolno nikogo bić?
■    co powinno zrobić dziecko, gdy ktoś je uderzy, bije?
■    komu może powiedzieć, że dzieje mu się krzywda?

  • Uświadomienie dzieciom, że bicie jest zabronione, że każdy ma prawo do poszanowania jego nietykalności. Bicie innych jest zabronione prawem i grozi za nie kara. Dzieci mają prawo poinformować dorosłych o tym, że ktoś je bije, np. panią w przedszkolu. 
  • Zabawy ruchowe ze śpiewem: „Grozik”, „Poszło dziewczę po ziele”.
  • Układanie puzzli w zespole – „Wspólna zabawa dzieci”.
  • Etykietowanie zachowań dzieci przedstawionych na ilustracjach za pomocą emotikonów: prawidłowe – „uśmiech” (wspólne oglądanie książeczki, układanie budowli z klocków, itp.) nieprawidłowe – „smutek” (obsypywanie piaskiem w piaskownicy, wydzieranie zabawki itp). Naklejanie właściwych emotikonów przy ilustracjach. 
  • Dzielenie się spostrzeżeniami na temat wykonanej pracy.

Rozwój umiejętności społecznych w grupie pięciolatków.  Sytuacje edukacyjne prowadzące do respektowania praw i obowiązków swoich oraz innych osób.  

Temat zajęć:

 Co to znaczy być pępkiem świata? 

Cele:

Dziecko:
•     ma świadomość, że każde dziecko ma  prawo do zabawy, prywatności oraz do swojego zdania, 
•     ma świadomość różnorodności  świata potrzeb i oczekiwań innych ludzi, 
•     stosuje akceptowane społecznie formy odmowy, 
•     znosi odmowę, panując nad nieprzyjemną emocją nie traktując jej jako osobistej porażki,
•     ma świadomość znaczenia wyrażenia „pępek świata” 

Środki i pomoce dydaktyczne: 

Opowiadanie Doroty Suwalskiej pt. Królewicz (ze zbioru Bajkoterapia, czyli dla małych i dużych o tym, jak bajki mogą pomagać, Warszawa 2009), ilustracja królewicza, papierowa korona, materiały plastyczne do wykonania korony (kolorowy karton, nożyczki, klej, cekiny, koraliki, plastelina)

Formy pracy:

Zbiorowa, indywidualna jednolita, binarna

 

Na początku 5. r.ż. dzieci nadal charakteryzuje egocentryzm i subiektywizm – nie tylko w myśleniu, ale również w uczuciach i postępowaniu. W kontaktach z dorosłymi i innymi dziećmi nadal uwzględniają one własny punkt widzenia, osobiste korzyści, dążenia i pragnienia. Jednak pod koniec 5. r.ż. przedszkolaki stają się coraz bardziej uspołecznione. Dzięki rozwijającemu się procesowi decentracji coraz częściej kierują się społecznymi motywami, potrafią coraz lepiej współżyć i współdziałać ze sobą, uwzględniając cudzy punkt widzenia, potrzeby i prawa innych ludzi. Opierając się na tych społecznych skłonnościach pięciolatków, ich podatności na wpływ dorosłych, można kształtować ich życzliwą postawę wobec otoczenia, rozwijać zdolność do współodczuwania przeżyć innych osób, ucząc, by podporządkowywały swoje działania, licząc się z prawami dorosłych i rówieśników. Choć normy i zasady moralne nie są w tym wieku jeszcze zinterioryzowane, pięciolatek staje się coraz mniej uparty, coraz bardziej zdolny do unikania nieporozumień i konfliktów oraz powściągania agresywnych zachowań w celu osiągania osobistych korzyści. Dzięki tendencji do naśladownictwa i identyfikacji oraz kontroli społecznej ze strony nauczycieli uczy się określonych zachowań w stosunku do innych. W tym też okresie, dzięki wzrastającej samodzielności i zdolności do efektywnego działania, rozwija się u dzieci poczucie odpowiedzialności i obowiązkowości.

Przebieg zajęć:

  • „Królewicz” – nauczycielka wywiesza na tablicy obrazek przedstawiający królewicza i prosi dzieci, by zastanowiły się przez chwilę: czy przyjemnie byłoby nim być? Na czym polega jego życie? Czy zawsze warto być najważniejszym?
  • „Gdybym był królewiczem, to…” – dzieci, siedząc na obwodzie koła, nakładają kolejno koronę na głowę i kończą rozpoczęte zdanie.
  • „Bajka o królewiczu” – prowadząca prosi dzieci o zajęcie wygodnej pozycji i uważne wysłuchanie bajki D. Suwalskiej pt. Królewicz. Następnie, za pomocą pytań, kieruje rozmową na temat opowiadania: 

■    Jak wyglądało życie królewicza, zanim poszedł do przedszkola? 
■    Dlaczego Maciuś nie potrafił odnaleźć się w przedszkolu, dlaczego źle się tam czuł?
■    Jak starał się zwrócić na siebie uwagę dzieci? 

  • „Pępek świata”. Nauczycielka wyjaśnia znaczenia związku frazeologicznego (to ktoś, kto czuje się najważniejszy, kto lubi skupiać uwagę innych na sobie, komu wydaje się, że jego potrzeby są najważniejsze). Wspólne poszukiwanie odpowiedzi na pytanie: Do którego momentu Maciuś był pępkiem świata, a kiedy uświadomił sobie, że każdy ma prawo do swojego czasu i sam decyduje, jak go spędzi? 
  • „Korona dla królewicza”. Nauczycielka prosi, by dzieci dobrały się w pary. Każda para ma wykonać koronę (wycinanie z kartonu po śladzie, ozdabianie cekinami, koralikami na podkładzie z plasteliny). Zadaniem każdej pary jest podjęcie wspólnej decyzji odnośnie do koloru korony, liczby i rozmieszczenia ozdób. W razie nieporozumień partnerzy muszą osiągnąć kompromis.
  • „Zabawy parateatralne”. Jedna osoba z pary wkłada koronę i staje się królewiczem, z kolei druga osoba ma za zadanie spełniać jego życzenia, odgadywać pragnienia, a w następnej kolejności – odmawiać mu, opędzać się od niego. Następnie aktorzy wypowiadają się, co czuli, gdy stali się kimś najważniejszym. Czy łatwo było im znieść nadmierną uwagę? Co czuli, gdy nikt się nimi nie interesował? Kiedy łatwiej jest znieść odmowę?
  • Sformułowanie wniosków po zajęciach: Każdy pragnie być najważniejszym, ale nie zawsze jest to możliwe, zwłaszcza w grupie przedszkolnej. Trzeba liczyć się z potrzebami innych osób. Trzeba pamiętać, że każdy ma prawo do swojego czasu i sam decyduje, jak go spędzi. Trudno jest...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy