Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

9 listopada 2017

NR 17 (Maj 2016)

Już niedługo będę czytać i pisać! Tak, tak!

0 265

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania.

Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko interesuje się czytaniem i pisaniem oraz jest gotowe do nauki czytania i pisania

Umiejętności niezbędnych w przygotowaniu do nauki czytania i pisania jest bardzo wiele. W ich wyliczaniu nie może zabraknąć koordynacji sensoryczno-motorycznej, szeroko rozumianej sprawności manualnej, która wiąże się z prawidłowym napięciem mięśniowym dłoni, zręcznością i płynnością ruchów. Ponadto nie wolno pominąć umiejętności spostrzegania kształtów i różnic między nimi, umiejętności ich odtwarzania, czyli analizy i syntezy wzrokowej. Nie może przy tym analiza i synteza wzrokowa nie współistnieć z analizą i syntezą słuchową. Rozróżnianie i nazywanie dźwięków mowy oraz analiza i synteza fonemowa to procesy, które są podstawą do prawidłowego nabywania przez dziecko umiejętności czytania i pisania. Żeby je rozwijać, można stosować różnorodne ćwiczenia wspomagające. Ale to dalszy ciąg ich nabywania. Na początku ważne jest, aby dziecko interesowało się słowem czytanym, chętnie sięgało po książki, chętnie i sprawnie posługiwało się np. kredką. To elementy nieodzowne w codziennej pracy i zabawie z przedszkolakami.                 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Dzieci 3-letnie, jeśli wyniosły takie nawyki z domu rodzinnego, zawsze chętnie uczestniczą w oglądaniu książeczek, słuchaniu bajeczek czytanych w przedszkolu. Nie mogą to być długie teksty z uwagi na krótki czas skupienia dziecka. Powinny być opatrzone obrazem, odbiór tekstu bowiem jest zdecydowanie lepszy, gdy wzbogaci się go odbiorem ilustracji. Zresztą zawsze dzieci domagają się pokazania obrazków, którymi są opatrzone książeczki dla najmłodszych. Niektóre maluchy interesują się kształtami liter. Chcą wiedzieć, jak się nazywają. Jeśli takie dzieci zdarzą się w grupie, to pokazujmy i nazywajmy litery. To znaczy, że jest to dla nich coś ciekawego. Równolegle z rozwijaniem zainteresowania czytaniem powinno toczyć się przygotowanie do pisania, w najprostszy możliwy sposób: poprzez rozwijanie zręczności i koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Rozwijanie umiejętności w praktyce – Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Nasze książki, książeczki…

Cele zajęć:
Dziecko:

  • interesuje się książką z obrazkami,
  • poszukuje kontaktu z książką za pośrednictwem dorosłych,
  • interesuje się literami, tekstami w książkach,
  • rozumie przyjętą symbolikę,
  • rozpoznaje takie same kształty,
  • aktywnie uczestniczy w rozmowach zespołowych

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ruchowej, segregowanie zbioru książek i czasopism dla dorosłych i dzieci,
  • oglądowe: oglądanie zbiorów bibliotecznych, oglądanie kształtów liter znajdujących się w alfabecie,
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie na określony temat, wypowiadanie się na określone tematy

Formy pracy: grupowa

Środki i pomoce dydaktyczne: zbiór książek dla dzieci, dorosłych, alfabet, pary kształtów wielkich liter, tamburyn

Przebieg zajęć:

  • Obejrzenie zgromadzonych książek, książeczek, czasopism.
  • Posegregowanie ich na prasę, książki dla dzieci, książki dla dorosłych. Ustalenie przyjętego kryterium podziału zbioru; skąd wiadomo, że to książki dla dorosłych, a inne dla dzieci?
  •  Wypowiadanie się dzieci na temat:

–    Czy lubisz oglądać książeczki?
–    Czy lubisz słuchać, jak ktoś czyta bajeczkę?
–    Dlaczego lubisz książki?

  • Wypowiedź nauczycielki na temat wartości książek – pokazują świat, którego nie widzimy, pozwalają „być” w innym świecie, pozwalają poznawać świat.
  • Wypowiadanie się dzieci na temat: Co jest konieczne, aby samemu czytać książeczki?
  • Pokaz alfabetu. Wyjaśnienie pojęcia „litera”.
  • Zabawa ruchowa orientacyjno-porządkowa: „Znajdź taki sam kształt litery!” Każde dziecko wybiera dowolny kształt litery z alfabetu; drugi, taki sam, nauczycielka umieszcza w dowolnym miejscu sali, dzieci poruszają się swobodnie po całej sali, w czasie, gdy nauczycielka wystukuje akompaniament na tamburynie; kiedy przestaje – odszukują taki sam kształt litery, jak ten wcześniej wybrany.
  • Wizyta w bibliotece przedszkolnej; założenie karty bibliotecznej; wybór książki do przeczytania przez nauczycielkę.
  • Uczestniczenie w słuchaniu treści wybranej książeczki.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka 

Poziom zainteresowania dziecka czteroletniego czytaniem i pisaniem jest zdecydowanie wyższy niż dziecka młodszego. Systematyczna stymulacja, tworzenie klimatu stałego kontaktu z książką to warunki, aby dziecko zainteresowało się czytaniem i pisaniem. Wiele zabaw usprawniających umiejętność słuchania i sferę manualną to niewątpliwie podstawa dobrego przygotowania do czytania i pisania.

Rozwijanie umiejętności w praktyce - Scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęć: Lubimy oglądać książeczki. Lubimy słuchać opowiadań

Cele zajęć:
Dziecko:

  • interesuje się książką z obrazkami,
  • poszukuje kontaktu z książką za pośrednictwem dorosłych,
  • interesuje się literami, tekstami w książkach,
  • dokonuje analizy sylabowej wyrazów,
  • nabywa umiejętność włączania się w odczytywanie tekstu obrazkowo-wyrazowego,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach

Metody:

  • czynne: wycieczka do księgarni, układanie rozsypanek obrazkowo-sylabowych, udział w zabawie ruchowej, plastycznej,
  • oglądowe: oglądanie zbiorów książek, oglądanie różnych alfabetów, kształtów liter znajdujących się w alfabecie,
  • słowne: słuchanie treści nowo zakupionej w księgarni książeczki, uczestniczenie w rozmowie na temat treści odczytanego opowiadania, uczestniczenie w rozmowie na temat określony, dzielenie słów na sylaby

Formy pracy: grupowa

Środki i pomoce dydaktyczne: nowo zakupiona książeczka, rozsypanki obrazkowo-sylabowe, tekst wyrazowo-obrazkowy, bębenek

Przebieg zajęć:

  • Wycieczka do księgarni. Oglądanie zasobów sklepu.
  • Zakup wybranej pozycji do „kącika książki”.

Po powrocie do przedszkola: 

  • Słuchanie treści nowo zakupionej książeczki.
  • Wypowiadanie się na temat jej treści.
  • Rozmowa na temat: Czym różni się książka dla dorosłych od książki dla dzieci?
  • Porównanie kilku pozycji.
  • Ustalenie, co jest niezbędne, aby było możliwe czytanie książek, gazet.
  • Oglądanie różnych rodzajów alfabetów, pism, w tym obrazkowych.
  • Zabawa przygotowująca do czytania: podział wyrazów na sylaby. Wykorzystanie rozsypanek obrazkowo-sylabowych. Dzieci dzielą podane przez nauczycielkę wyrazy na sylaby. Następnie zawieszają na tablicy rozsypanki obrazkowo-sylabowe, dokonując rozsunięcia rozsypanki na tyle części, ile jest sylab.
  • Zabawa orientacyjno-porządkowa: Biegnij! Zatrzymaj się i wykonaj tyle podskoków, ile sylab w podanym słowie!” Dzieci swobodnie poruszają się po całej sali przy akompaniamencie bębenka; na pauzę w akompaniamencie zatrzymują się, dzielą podane przez nauczycielkę słowo na sylaby i wykonują tyle podskoków, ile sylab w słowie.
  • Odczytywanie tekstu wyrazowo-obrazkowego; nauczycielka czyta wyrazy, a dzieci „obrazki”.
  • Zabawa plastyczna – rysowanie wybranej (np. ulubionej) postaci z książeczek dla dzieci.
  • Złożenie „książeczki” z ilustracji wykonanych przez przedszkolaki. Opatrzenie jej tytułem. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka i dziecka starszego

O ile w młodszych grupach wiekowych brana jest pod uwagę tzw. gotowość parcjalna do nauki czytania i pisania (istotny jest sam proces osiągania przez dzieci gotowości w zakresie umiejętności cząstkowych), o tyle w najstarszej grupie wiekowej gotowość należy rozumieć globalnie, a więc jako stan pełnej gotowości we wszystkich sferach składających się na jej szerokie pojęcie: psychomotorycznej (stanowiącej podstawę kształtowania się techniki czytania i pisania), słownikowo-pojęciowej (stanowiącej podstawę dla kształtowania się umiejętności czytania ze zrozumieniem i czytania krytyczno-twórczego) oraz gotowość emocjonalno-motywacyjną, nadrzędną w stosunku do dwóch pozostałych, będącą niezbędnym warunkiem prawidłowego kształtowania się gotowości psychomotorycznej i słownikowo-pojęciowej. Zatem, aby uznać najstarszego przedszkolaka za gotowego do podjęcia nauki czytania i pisania, powinien on interesować się czytaniem i pisaniem, wiedzieć, co to jest czytanie i pisanie, na czym polegają obie umiejętności, po co uczymy się czytania i pisania, czym się różni czytanie od np. opowiadania bajki. Powinien uświadamiać sobie różnice pomiędzy obrazkami a tekstem i innymi znakami występującymi w tekście (np. ozdobnikami). Ponadto powinien mieć świadomość, jak czyta się w jego języku (np. od strony lewej do prawej, od góry do dołu strony). Poza tym powinien posiadać bogate słownictwo 
i umieć rozmawiać swobodnie i poprawnie pod względem dźwiękowym na bliskie mu tematy i w różnych sytuacjach. I wreszcie powinien prawidłowo rozpoznawać różnice i podobieństwa w rozmaitych obrazkach, znakach graficznych, kształtach; kojarzyć znaki graficzne z ich odpowiednikami dźwiękowymi; prawidłowo odwzorowywać różnorodne znaki, szlaczki, kształty. Osiągnięcie przez dzieci kończące edukację przedszkolną odpowiedniego poziomu gotowości do nauki czytania i pisania jest możliwe dopiero wtedy, gdy mają prawidłową wymowę, określoną lateralizację, wysoką sprawność ręki dominującej (zarówno w zakresie szybkości jak i precyzji ruchów), prawidłowy poziom percepcji wzrokowej i słuchowej, właściwą koordynację wzrokowo-słuchowo-ruchową, zdolność do koncentracji uwagi przez dłuższy czas oraz odpowiednią pojemność pamięci świeżej, czyli te wszystkie właściwości psychologiczne, które s...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy