Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

20 listopada 2017

NR 28 (Czerwiec 2017)

Jestem Polakiem!

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności, opisanej w piętnastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonej w podstawie programowej wychowania przedszkolnego, jako: Wychowanie rodzinne, obywatelskie i patriotyczne. Propozycja kształcenia umiejętności: 4) wie, jakiej jest narodowości, że mieszka w Polsce, a stolicą Polski jest Warszawa.

Choć współczesne czasy cechuje globalizacja przejawiająca się m.in. powszechnym przepływem popularnej kultury, np. mody, muzyki, kuchni, ponad granicami państw, przepływem ludzi przez granice (imigracja), ogólnoświatowym przepływem kapitału czy wreszcie przepływem wszelkiego rodzaju informacji w cyberprzestrzeni, to w tej ogólnej tendencji błędem jest marginalizacja znaczenia narodu, państwa, regionu czy lokalnej okolicy. Z całą pewnością musimy działać i myśleć globalnie i tego też uczyć najmłodsze pokolenia. Równie ważne jest jednak edukowanie przedszkolaków z myślą o społeczności lokalnej, regionie i wreszcie – narodzie. Choć wiek przedszkolny jest zaliczany w literaturze psychologicznej i socjologicznej do tak zwanej fazy przedświatopoglądowej, a myślenie w tym okresie cechuje przewaga wyobraźni nad myśleniem logicznym zaś w działaniach, emocjach i wartościowaniu dominuje egoizm i hedonizm, to zdolność dziecka w tym wieku do identyfikowania się może stać się bazą do budzenia tożsamości narodowej i uczuć patriotycznych. 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Rozwijanie postaw patriotycznych, uświadamianie pochodzenia, narodowości jest trudnym tematem do realizacji w przypadku dzieci trzyletnich. Przedszkolaki w tym wieku poznają i nabywają umiejętności w orientowaniu się w jego najbliższym otoczeniu: rodzinie, środowisku przedszkolnym, jeśli są jego członkami. Natomiast rozumienie, że są Polakami, że mieszkają w ojczyźnie, która nazywa się Polską ze stolicą w Warszawie może stanowić abstrakt nie w pełni dla nich zrozumiały, dlatego kształcenie tych umiejętności należy rozpocząć np. od mowy, którą się posługują i którą rozumieją.

Rozwijanie umiejętności w praktyce 
Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Mówię po polsku

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • rozumie, że mówimy po polsku, że jesteśmy Polakami,
  • słucha recytacji utworów literackich,
  • rozumie pojęcie „godło”, potrafi je rozpoznać wśród innych znaków, tablic znajdujących się na budynkach użyteczności publicznej.

Metody:

  • oglądowe: oglądanie godła w pomieszczeniach przedszkola, na budynkach użyteczności publicznej, 
  • słowne: słuchanie recytacji utworu literackiego, uczestniczenie w rozmowie zespołowej, poszerzanie słownictwa o pojecie „ godło”, „ język polski”.

Środki i pomoce dydaktyczne: wiersz Władysława Bełzy Katechizm polskiego dziecka, odtwarzacz CD, nagrania utworów z dziecięcego repertuaru w j. angielskim, francuskim, polskim, polskie godło. 

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Słuchanie nagrań muzycznych – utworów z dziecięcego repertuaru w wersji angielskiej i francuskiej,
  • Ustalenie przyczyny nierozumienia o czym śpiewają dzieci – „bo śpiewają w innym języku”,
  • Słuchanie utworu z polskiego repertuaru dziecięcego,
  • Rozmowa na temat treści piosenki:

–    o czym śpiewały dzieci?
–    dlaczego teraz wiemy o czym śpiewały dzieci? – („bo śpiewały w takim języku, w jakim my mówimy”),
–    kto wie, w jakim języku my mówimy? – („mówimy po polsku”).
–    czy ja mówię po polsku? A Jaś? A Ania?

  • Nauczycielka podsumowuje: „Mówimy po polsku, bo jesteśmy Polakami. Rozumiemy, gdy ktoś mówi po polsku tak, jak my”,
  • Słuchanie recytacji utworu W. Bełzy Katechizm polskiego dziecka,
  • Pokaz godła polskiego – znaku każdego Polaka,
  • Spacer po przedszkolu – odszukanie godła w holu, w kancelarii przedszkola,
  • Wyjście na spacer ulicami miasta w pobliżu przedszkola – zwrócenie uwagi na godła umieszczone na budynkach użyteczności publicznej.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka

Rozszerzanie zakresu pojęć, słownictwa w kontekście kształtowania postaw patriotycznych jest łatwiejsze w przypadku dzieci czteroletnich, które uczęszczają do przedszkola kolejny rok. Krąg wiedzy, doświadczeń czterolatka pozwala na poruszanie elementarnej tematyki wychodzącej poza krąg najbliższych środowisk, w których dziecko funkcjonuje na co dzień. Dziecko w tym wieku rozumie już niektóre pojęcia dotyczące własnej narodowości, interesuje się niekiedy fragmentami historii swojego narodu. Jednak ten zakres wiedzy trudno jest przekazać dzieciom z uwagi na niski poziom rozumowania przyczynowo-skutkowego w aspekcie wydarzeń historycznych. Nie oznacza to, że należy czekać na bardziej dogodny okres, kiedy dziecko będzie w pełni gotowe do poznania wydarzeń historycznych. Pewne elementy są możliwe do zrealizowania w pracy z grupą dzieci czteroletnich. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce 
Scenariusz dla dzieci czteroletnich 

Temat zajęć: Jestem Polakiem. Polska moją ojczyzną

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • rozumie, że jesteśmy Polakami,
  • zna nazwę swojego kraju,
  • zna pojęcia: „ojczyzna”, „ godło”,
  • poznaje dzieła batalistyczne prezentujące fragmenty historii Polski,
  • słucha recytacji utworów literackich,
  • uczestniczy w proponowanych zadaniach.

Metody:

  • oglądowe: oglądanie godła obecnego i przykładów zmieniającego się godła, obrazów przedstawiających polskie sceny bitewne,
  • czynna: udział w zabawie o charakterze plastycznym,
  • słowne: słuchanie recytacji utworu literackiego, uczestniczenie w rozmowie zespołowej, poszerzanie słownictwa o pojęcia: „godło”, „ojczyzna”, słuchanie utworu muzycznego nawiązującego do realizowanej tematyki.

Środki i pomoce dydaktyczne: wiersz Władysława Bełzy Katechizm polskiego dziecka, obrazy przedstawiające sceny batalistyczne w historii Polski, np. Bitwa pod Grunwaldem Jana Matejki, Panorama Racławicka Jana Styki i Wojciecha Kossaka, godła polskie (np. obecne, sprzed 1989 r., z czasów dynastii Piastów), odtwarzacz CD, nagranie zespołu 
T. Love pt. „Wychowanie”, sylwety orła białego, czerwony karton, klej, pędzelki, kredki. 

Formy pracy: grupowa

Przebieg zajęć:

  • Przypomnienie treści utworu Bełzy Katechizm polskiego dziecka,
  • Rozmowa na temat poszczególnych fragmentów utworu:

–    kim jesteśmy?
–    co jest znakiem każdego Polaka? (orzeł biały)
–    jak nazywamy ten znak? (godło) 
–    jak nazywa się nasz kraj? (Polska)
–    co to znaczy, że nasz kraj był „zdobyty krwią i blizną”? (trzeba było walczyć, żeby była wolnym krajem).

  • Pokaz przykładów godła polskiego zmieniającego się na przestrzeni dziejów,
  • Pokaz obrazów przedstawiających sceny batalistyczne, np. Bitwa pod Grunwaldem J. Matejki,
  • Słuchanie utworu zespołu T. Love Wychowanie,
  • Naklejanie sylwety orła białego na podkład z kartonu w kolorze czerwonym. Kolorowanie fragmentów sylwety – pazurów, dzioba, korony,
  • Oglądanie wystawy prac.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności pięciolatka

Dzieci pięcioletnie są skłonne do wartościowania świata w wymiarze dobra i zła – identyfikują się z pozytywnymi bohaterami utworów fantastycznych. Ogromny rozwój wyobraźni i potrzeba aktywności twórczej sprawiają, że w ich działaniach i wypowiedziach mieszają się wątki baśniowe z tym, co realne. W kształtowaniu tożsamości narodowej i poczucia dumy z przynależności do narodu polskiego warto wykorzystać te elementy wiedzy o ojczyźnie, które są barwne i fantastyczne. To w baśniach, legendach i podaniach ludowych kryje się siła, która zwiąże ich uczucia z ojczyzną bardziej niż racjonalne jej poznawanie. W treściach bajek ukryte są nieprzemijające idee patriotyzmu. 

Rozwijanie umiejętności w praktyce
Scenariusz dla dzieci pięcioletnich

Temat zajęć: Autobusem czerwonym po naszej stolicy

Cele zajęć: 
Dziecko:

  • wie, że stolicą Polski jest Warszawa,
  • rozumie znaczenie pojęcia „stolica”,
  • rozpoznaje herb stolicy,
  • poznaje baśniowy wątek powstania Warszawy,
  • rozpoznaje wybrane pomniki i zabytki stolicy umiejscowione wzdłuż Traktu Królewskiego,
  • utrwala informacje o barwach narodowych,
  • potrafi umiejscowić Warszawę na mapie Polski,
  • doskonali słuch fonemowy poprzez wybrzmiewanie kolejnych głosek w wyrazach,
  • aktywnie słucha muzyki poważnej reagując ruchem na zmiany dynamiki i tempa,
  • wzbogaca słownictwo bierne i czynne,
  • doskonali spostrzegawczość wzrokową.

Metody:

  • czynne: metoda aktywnego słuchania muzyki Batii Strauss; zabawa orientacyjno-porządkowe „Wycieczka autokarowa po stolicy” oraz „Spacer Krakowskim Przedmieściem”; kolorowanie wybranego obrazka przedstawiającego charakterystyczne miejsce w Warszawie; wykonanie albumu Trakt Królewski w stolicy,
  • słowne: słuchanie legendy Wandy Chotomskiej Wars i Sawa; rozmowa kierowana na temat legendy; wysłuchanie wiersza Chotomskiej Preludium deszczowe; słuchanie ciekawostek na temat zabytkowych miejsc w Warszawie,
  • oglądowe: pokaz slajdów wybranych miejsc i pomników w stolicy; składanie obrazków z części; oglądanie zdjęć i pocztówek z Warszawy.

Formy pracy: praca zbiorowa, indywidualna

Środki i pomoce dydaktyczne: prezentacja multimedialna przedstawiająca wybrane zabytki i pomniki stolicy umiejscowione wzdłuż lub w pobliżu Traktu Królewskiego: Plac Zamkowy, Krakowskie Przedmieście, Nowy Świat, Aleje Ujazdowskie, Łazienki Królewskie i Wilanów; duża ilustracja pomnika syrenki na Rynku Starego Miasta oraz pomnika Fryderyka Chopina; duży diagram do krzyżówki z hasłem „stolica” oraz markery czarny i czerwony; nagranie MP3 piosenki Autobus czerwony (słowa: Kazimierz Winkler, muzyka: Władysław Szpilman); nagranie CD Preludium Des-dur, op. 28 zwanego „deszczowym” Fryderyka Chopina; krążki do ćwiczeń lub koła wycięte z tektury o średnicy ok. 30 cm; wiersz W. Chotomskiej Preludium deszczowe 
(z książki Muzyka Pana Chopina); obrazki do pokolorowania i widokówki przedstawiające charakterystyczne miejsca w stolicy; etykiety z nazwami najważniejszych miejsc wzdłuż Traktu Królewskiego; klej, kartki z bloku technicznego.

Przebieg zajęć:

  • „Autobus czerwony” – nauczycielka zaprasza dzieci, by ustawiły się parami i przy dźwiękach piosenki zaprasza je na wycieczkę autokarową po sali, w której rozmieścił ilustracje przedstawiające wybrane miejsca w Warszawie. Następnie informuje dzieci, że dowiedzą się co będą zwiedzać, gdy rozwiążą wspólnie krzyżówkę. 
  • „Stolica” – wspólne przy tablicy rozwiązanie krzyżówki z hasłem: dzieci rozwiązują zagadki słowne podane przez prowadzącą, który wpisuje je do diagramu po głoskowej analizie wykonanej przez wychowanków:

            

1.     Jak się nazywa nasza ojczyzna?
2.     Kto zwiedza różne miasta i kraje?
3.     Jak się nazywa obywatel Polski?
4.     Polska jest biało-czerwona. 
5.     Jak się nazywa królowa polskich rzek, w której mieszkała warszawska syrenka?
6.     Co warszawska syrenka trzyma w dłoni oprócz tarczy, by bronić mieszkańców grodu nad Wisłą?
7.     Ojczyzna inaczej to…

  • „Co to jest stolica?” – nauczycielka przypomina dzieciom, że stolica to główne miasto w każdym państwie. W nim mieści się siedziba rządu, w nim urzęduje głowa państwa oraz znajdują się najważniejsze instytucje państwowe. Dzieci przypominają, że stolicą Polski jest Warszawa.
  • „Spacer po Rynku Starego Miasta” – oglądanie barwnych kamieniczek na ilustracji i krótki odpoczynek pod pomnikiem syrenki. Nauczycielka przypomina dzieciom, że drugi pomnik Warszawskiej Syrenki znajduje się na Powiślu, a następnie zachęca je do wysłuchania legendy W. Chotomskiej Wars i Sawa. Rozmowa podczas której dzieci przypominają sobie, kim była Panna Wodna, która pomogła księciu, jak wyglądała i dlaczego stała się symbolem Warszawy. Dzieci starają się porównać legendę o powstaniu grodu nad Wisłą z baśnią Ewy Szelburg-Zarembiny Warszawa, stolica Polski, zaś prowadząca informuje dzieci, że Warszawa najpierw była osadą rybacką, potem dzięki swojemu położeniu nad traktem wodnym stała się znaczącym grodem mazowieckim i stolicą Księstwa Mazowieckiego, a kto ją uczynił stolicą całej Polski dowiedzą się, gdy udadzą się na dalszą wycieczkę.
  • „Na Placu Zamkowym” – dzieci przechodzą ze starówki na Plac Zamkowy, skąd oglądają na slajdach panoramę na Wisłę, Stadion Narodowy, Zamek Królewski i zatrzymują się, by podziwiać Kolumnę Zygmunta III Wazy – króla Polski, który przeniósł stolicę z Krakowa do Warszawy, która wcześniej, dzięki swojemu dogodnemu położeniu w centrum Państwa Polskiego, była miejscem zwoływania sejmu. Nauczycielka wskazuje stolicę na mapie kraju, aby unaocznić dzieciom jej centralne położenie. Następnie informuje dzieci, że od Zamku Królewskiego i Placu Zamkowego zaczyna się słynny Trakt Królewski, którym kolejni królowie Polski przemierzali do swoich rezydencji w stolicy.
  • „Na Krakowskim Przedmieściu” – pokaz slajdów najważniejszych miejsc i pomników na najsłynniejszym warszawskim deptaku: Pałac Prezydencki wraz z pomnikiem księcia Józefa Poniatowskiego – wielkiego patrioty, mieszczący się nieopodal Plac Piłsudskiego wraz z Grobem Nieznanego Żołnierza – miejsce najważniejszych uroczystości państwowych z udziałem głowy państwa. Dalej kościół św. Krzyża, gdzie w filary świątyni wbudowano urnę z sercem wielkiego kompozytora polskiego F. Chopina. 
  • „Nowy Świat” – mieści się tu wiele modnych sklepów, kawiarni, klubów oraz pomnik Mikołaja Kopernika światowej sławy astronoma. Na ulicy Nowy Świat, przy dźwiękach piosenki Autobus czerwony dzieci wsiadają do autobusu udają się Aleją Ujazdowską na dalszą wycieczkę Traktem Królewskim, oglądając po drodze z okien autobusu gmachy ambasad innych państw, Ogród Botaniczny, Zamek Ujazdowski (pokaz slajdów).
  • „Łazienki Królewskie” – oglądanie slajdów z jednego z najpiękniejszych w Europie zespołów pałacowo-ogrodowych. Nazwa „Łazienki” wywodzi się od łaźni przebudowanych na pałac. Dzieci podziwiają ogrody, Pałac na Wyspie, Teatr na Wyspie, Pomarańczarnię, Pałac Myśliwski.
  • „Pod pomnikiem Fryderyka Chopina – wybitnego polskiego kompozytora” – nauczycielka prezentuje dzieciom wiersz W. Chotomskiej Preludium deszczowe.
  • „Preludium deszczowe” – aktywne słuchanie Preludium Des-dur, op. 28 F. Chopina. Każde dziecko otrzymuje krążek (może być wycięty z tektury) i w takt muzyki Chopina spaceruje po Parku Łazienkowskim, trzymając krążek nad głową jak parasol. Następnie uczestnicy siadają pod zdjęciem pomnika kompozytora i rytmicznie, ale delikatnie uderzają w krążek palcami, potem zaś kładą krążek na podłodze i uderzają weń pięścią. Wreszcie wstają i dalej spacerują trzymając parasol nad głową. Strząsają z niego wodę, siadają i naśladują delikatne kapanie deszczu uderzając w krążek palcami.
  • „Spacer po Zespole Parkowo-Pałacowym w Wilanowie” – nauczycielka zaprasza dzieci na przejażdżkę autobusem przy dźwiękach nagrania piosenki Autobus czerwony do innego pięknego parku i pałacu – w Wilanowie, czyli do letniej rezydencji królewskiej Jana III Sobieskiego.
  • „Album Trakt Królewski w Warszawie” – porządkowanie i nazywanie widokówek i zdjęć z charakter...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy