Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

20 lutego 2019

NR 44 (Luty 2019)

Jajko w roli głównej – idealny temat na wiosenny projekt badawczy

0 215

Jajko to jeden z najważniejszych symboli świąt wielkanocnych. Zwiastuje nowe życie, radość i nadzieję. Trudno wyobrazić sobie te radosne święta bez jego obecności na stole, w elementach dekoracyjnych, naczyniach ze słodyczami, w koszyczku zajączka. Nadchodzący wielkanocny czas jest zatem doskonałą okazją, żeby zwykłe jajko uczynić głównym bohaterem zajęć i przedstawić je dzieciom w całej okazałości wraz z licznymi krążącymi wokół niego tajemnicami.

Okazuje się, że taki mały codzienny produkt spożywczy może być bogatym źródłem inspiracji do podejmowania różnorodnych aktywności z dziećmi. Jajko nie tylko rozbudzi ciekawość poznawczą, wyobraźnię, kreatywność, lecz także będzie wyśmienitym materiałem do pracy badawczej, eksperymentowania, nietypowym przyborem do zajęć ruchowych, inspiracją do zabaw teatralnych, zajęć plastycznych, a także wiodącym tematem przedstawienia wielkanocnego dla rodziców. Wszystko to wymaga czasu na przygotowania, dlatego warto zacząć planować już z końcem lutego. Ze względu na dużą możliwość pogłębionej eksploracji oraz bliskość codziennemu doświadczaniu wybraliśmy do realizacji tematu metodę projektów badawczych. Przez trzy tygodnie wychowankowie w sposób samodzielny i spontaniczny zdobywali wiedzę i umiejętności, kształcili różnorodne dyspozycje, podejmowali próby radzenia sobie z napotykanymi trudnościami. Uczyli się logicznego myślenia, eksperymentowali, formułowali pytania, wyciągali wnioski. Starali się aktywnie włączyć do współpracy rodziców, planowali działania, wycieczki, zagospodarowywali przestrzeń edukacyjną. Naszą przygodę z projektem rozpoczęliśmy od stworzenia siatek wiedzy i pytań badawczych, a zakończyliśmy prezentacją w formie przedstawienia przygotowanego dla rodziców, połączonego z galerią wytworów prac dzieci, jajecznym poczęstunkiem i wręczeniem prezentu w formie samodzielnie wykonanej pisanki. 

I FAZA PROJEKTU – ROZPOCZĘCIE

Na początek sześciolatki zostały zaproszone do opowiedzenia własnych historii, których bohaterem było jajko. Poprosiłam o narysowanie ich osobistych doświadczeń związanych z tematem, a następnie opowiedzenie o nich w oparciu o wykonaną ilustrację graficzną. Osoby, które miały trudność z prawdziwą opowieścią, mogły wymyślić sobie swoją historię. Opowieści dzieci pozwoliły na zorientowanie się w zasobie wiedzy posiadanej przez wychowanków w zakresie tematu oraz stworzenie bazy do dalszego zdobywania lub pogłębiania wiadomości. 
Moje doświadczenia związane z jajkiem – opowieści dzieci: 
– Moja mama gotowała jajko i ono jej upadło. Tak się stało, bo za mocno rzuciła patelnią.
– Zobaczyłam z mamą gniazdo i pomyślałam, że ono jest opuszczone.
– Jajko upadło mi z szafki, gdy otworzyłem ją na chwilę. 
– Poszedłem z jajkiem na spacer do Piaseczna z Warszawy, tam je kupiłem.
– Prawie spaliłam jajecznicę, bo zagadałam się z tatą.
– Zamiast silnika, które napędzało motorówkę, było jajko, które miało moc.
– Zobaczyłam, jak jajko toczyło się po ulicy, ono się tak turlało, że wpadło do wody.
– Widziałam jajko w dziupli, w której mieszkał ptak. 
– Zobaczyłam jajko w gnieździe, które zostało opuszczone przez ptaka.
– Na balkonie gołębica zniosła jajko i przyleciała sroka i zabrała to jajko. 

Stworzenie siatki wiedzy
Następnie podsumowaliśmy to, co już wcześniej wiedzieliśmy o jajkach.

  1. Jajka mają twardą skorupkę.
  2. Jajka mają kruchą skorupkę.
  3. Jajko może się łatwo rozbić.
  4. Jajko może mieć różne kolory.
  5. Jajko może mieć różne kształty.
  6. Największe jajko to jajko strusie.
  7. Jajko ma w środku żółtko.
  8. Jajko ma w środku białko.
  9. Żółtko może być podwójne.
  10. Jajko może być na twardo albo na miękko.
  11. Jajko może być sadzone. 
  12. Nie wszystkie jajka są jadalne.
  13. Jajka maluje się na Wielkanoc.
  14. Zając chowa dzieciom jajka na Wielkanoc.

Stworzenie siatki pytań
W kolejnym etapie sformułowaliśmy pytania badawcze. Dzieci same decydowały, czego chciałyby się dowiedzieć o jajku. Początkowo nasza siatka prezentowała się jak poniżej, potem, w ramach rozbudzania ciekawości poznawczej, powiększała się o nowe pytania. 

  • Czy jajko pachnie?
  • Czy jajka mogą mieć różne kształty? Czy jajko się porusza? 
  • Czy żółtko zawsze jest żółte? Czy wszystkie jajka mają żółtko i białko? 
  • Czy można zrobić eksperymenty z jajkiem? Ile waży jajko strusia?
  • Czy wszystkie ptaki mają podobne pisklęta? Czy wszystkie ptaki znoszą jajka?
  • Czy tylko ptaki znoszą jaja? Co robi kurczak w jajku?
  • Jakie są potrawy z jajek?

Przygotowanie do realizacji projektu 

  • Tworzenie kącika projektowego. W sali wygospodarowaliśmy miejsce do gromadzenia przez dzieci i nauczycieli materiałów związanych z tematem, zaangażowaliśmy również rodziców w pomoc w jego zagospodarowaniu poprzez przygotowanie ulotki o naszych planowanych przedsięwzięciach. 
  • Wybór ekspertów. Czasami dzieci zgłaszają się same do roli ekspertów, wybierając sobie konkretne pytanie, na które chcą poszukać odpowiedzi. Czasami ekspert nie jest zaplanowany i nieoczekiwanie wypływa podczas zgłębiania tematu – warto po niego sięgnąć, szanując inicjatywę poznawczą samych wychowanków. Wybór ekspertów ze wskazaniem na siebie pomaga nauczycielowi w pogłębieniu obserwacji o dziecku. Często bowiem zdarza się, że dziecko zainspirowane tematem odkryje przed nami ukryte zdolności i umiejętności. 
  • Zaplanowanie zajęć w terenie. Należy wspólnie zastanowić się z dziećmi, jakie miejsca w najbliższym otoczeniu możemy odwiedzić, żeby poszerzyć aktywność badawczą. Dzieci wybrały przedszkolną kuchnię, pobliskie sklepy oraz gospodarstwo, w którym hoduje się kury. 
  • Zaplanowanie czasu na realizację tematu oraz wystąpienia ekspertów. Cała przygoda badawcza zawiera istotny element, jakim jest planowanie. To ważne dla dzieci, kiedy będą mogły przedstawić swoją prezentację, czekają na ten dzień, szykują pomoce, które niejednokrotnie są wykonane przez nie samodzielnie. Planujemy terminy wycieczek. 

II FAZA PROJEKTU – REALIZACJA

Badanie zgromadzonych rekwizytów przez eksperymentowanie
Poszukując odpowiedzi na postawione pytania, zorganizowaliśmy Dzień Wielkiego Eksperymentowania z jajkiem. Przygotowaliśmy stanowiska badawcze przy stolikach, wyposażyliśmy je w materiał badawczy przyniesiony przez dzieci oraz przybory potrzebne do badania, tak żeby każdy zespół jednocześnie mógł przeprowadzać eksperymenty i dzielić się na bieżąco swoimi spostrzeżeniami. 

EKSPERYMENT I: JAK ZBUDOWANE JEST JAJKO?
Jajko oglądaliśmy pod lupą, zrzucaliśmy je na różne podłoże (parkiet, terakotę w łazience, poduszkę, styropian), żeby sprawdzić twardość skorupki; ściskaliśmy je w woreczku foliowym, żeby sprawdzić, czy skorupka pęknie pod wpływem nacisku.
Nasze spostrzeżenia: Skorupka jest krucha, miękka w środku, ma folię w środku (to tak jakby druga skorupka jaja), w środku ma szorstką warstwę, na skorupce są napisy, w środku jajka widać kropki.

EKSPERYMENT II: CZY UDA SIĘ ZGNIEŚĆ JAJKO W DŁONI?
Mocno cisnęliśmy jajko w dłoni. Do wyboru mieliśmy całe jajka oraz te, które miały lekko nadtłuczoną skorupkę. 
Nasze spostrzeżenia: Kiedy ściskamy skorupkę w dłoni, to ona nie pęka. Jajko jest całe. To nie było takie proste. Uszkodzona skorupka pękła od razu.

EKSPERYMENT III: JAK ROZPOZNAĆ, KTÓRE JAJKO JEST SUROWE, A KTÓRE UGOTOWANE NA TWARDO?
Nasze spostrzeżenia: Obracaliśmy jajka na tacy. Jedno kręciło się szybciej, a drugie wolniej. Jajko gotowane obraca się szybciej.

EKSPERYMENT IV: CO STANIE SIĘ Z JAJKIEM ZANURZONYM W WODZIE, W SOLANCE, OCCIE I W BARWNIKU?
Przygotowaliśmy odpowiednie naczynia, roztwory i wizytówki na słoiki. Zostawiliśmy nasz eksperyment na kilka dni. 
Nasze spostrzeżenia: Jajko wrzucone do wody opada na dno.Jajko w solance unosi się na powierzchni wody.
Jajko zanurzone w occie traci swoją skorupkę, ocet rozpuszcza wapń, widać błonę pergaminową, jajko skacze jak piłeczka po powierzchni stołu, jajko się spieniło, ocet zrobił bąbelki, na powierzchni jest piana.
Barwnik zabarwił tylko skorupkę.

Praca w terenie
Zajęcia terenowe są ważnym elementem projektu, bowiem podczas nich aktywność badawcza zyskuje walor autentyzmu – nie tylko pozwala zdobyć wiedzę w ciekawy i bezpośredni sposób, lecz także wpływa na rozwijanie wielu cech osobowości dziecka: ośmielenie, samodzielność, odpowiedzialność. Przed wyjściem w teren szczegółowo ustaliliśmy zakres pytań, na który poszukiwaliśmy odpowiedzi. 
Wycieczka do pobliskich sklepów – pozwoliła nam zorientować się, w jakich warunkach przechowywane są jajka w sklepie, czy w każdym z nich jajko kosztuje tyle samo, ile można kupić jajek, czy wszędzie można kupić takie same. Nasz wybór padł na duży market oraz mały lokalny sklepik. 
Nasze spostrzeżenia:

  • W większym sklepie można kupić różne jajka: kurze, przepiórcze i z różnymi cyferkami: 2 i 3, ceny są niższe, dostawy są raz w tygodniu z jednego miejsca w czwartki, a z innego miejsca w poniedziałki.
  • W małym sklepie ceny są wyższe i tylko można kupić jeden rodzaj jajek z numerem 3, a dostawy są 3 razy w tygodniu.
  • Jajka są trzymane są w chłodni.

Wycieczka do gospodarstwa agroturystycznego – to bardzo inspirujące miejsce, w którym mogliśmy poobserwować różne gatunki ptaków gospodarskich, wzbogacić słownictwo o ich nazwy, dowiedzieć się, w jaki sposób znoszą jajka i czy one wszystkie są jadalne dla człowieka. 
Nasze spostrzeżenia:

  • Kury zielononóżki mają zielone nóżki.
  • Gołębnik jest na kurzej nóżce, żeby koty tam nie wchodziły.
  • Indyki kiedy się złoszczą, zmieniają kolor korali na czerwony.
  • Samiczki ptaków nie mają kolorowych piór, one wysiadują jajka i muszą je chronić, muszą być mało widoczne.
  • Puch gęsi jest w kurtkach zimowych.

Spotkania z ekspertami
Po serii eksperymentów przeprowadzonych w trakcie zajęć jeden z chłopców postanowił rozszerzyć nasze pole działania. Postanowił, że wraz z tatą, z którym często w domu bawi się w małego badacza, poszuka takich, które zaskoczą dzieci. W wybranym dniu sam przygotował sobie stanowisko eksperckie, przyniósł potrzebne materiały i w obecności dzieci przeprowadził wybrane eksperymenty z jajkiem. Podczas prezentacji dowiedzieliśmy się m.in. co to jest jajko Kolumba. 
Czasami może zdarzyć się tak, że jedne aktywności w logiczny sposób wypływają z innych lub je prowokują, zdobycie nowej wiedzy inspiruje dzieci do kolejnych poszukiwań, zadawania nowych pytań i działania badawczego. Główny temat może zmienić kierunek dziecięcych poszukiwań i sprowokować do pogłębiania wiedzy na inne tematy. 
Podczas naszej aktywności taka sytuacja miała miejsce niejednokrotnie. 
W czasie eksperymentów dzieci dopatrzyły się, że na skorupce jajka są pewne cyferki. Zrodziło się zatem nowe pytanie: 
Co oznaczają cyferki na jajkach?
Podczas eksperymentu z jajkiem zanurzonym w occie sformułowano kolejne pytanie: Gdzie podziała się skorupka?
Naszym ekspertem została Zuzia, która już następnego dnia przyniosła gotową odpowiedź: Ocet rozpuścił skorupkę jajka. 
Skorupka składa się z wapnia, a ocet zawiera kwas octowy, który rozpuścił skorupkę i jajko stało się elastyczne.
W czasie eksperymentu z solanką zastanawialiśmy się: Czy człowiek też się może unosić na wodzie?
Naszym ekspertem został Oskar i przygotował bardzo ciekawą prezentację w oparciu o serię zdjęć na temat Morza Martwego. 

10 ciekawostek o Morzu Martwym

  1. Przede wszystk...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy