Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

9 stycznia 2019

NR 43 (Styczeń 2019)

Implementacja podstawy programowej

0 217

Wdrażanie podstawy programowej wychowania przedszkolnego to proces długofalowej pracy dyrektora przedszkola i nauczycieli. Nie zaczyna się i nie kończy jednym szkoleniem. Wprowadza do pracy przedszkola refleksję i dyskusję dotyczącą warsztatu pracy, jej dokumentowania oraz tworzy formy przekształcania stylu pracy przedszkola w kierunku realizacji potrzeb i oczekiwań poznawczych współczesnych dzieci.

Wdrażanie podstawy programowej jako koncepcji, na której opierać się powinna praca każdego przedszkola w Polsce, pozornie jest zadaniem łatwym. Oto autor programu wychowania przedszkolnego, uwzględniając koncepcję zawartą w podstawie programowej, tworzy nauczycielom tzw. program wychowania przedszkolnego, dyrektor placówki zatwierdza go do realizacji, a nauczyciele realizują. 
Dlaczego zatem w rzeczywistości praca niektórych nauczycieli odbiega znacznie od koncepcji zawartej w podstawie programowej, a dyrektorzy w ramach tzw. nadzoru pedagogicznego zarzucają nauczycieli dodatkową pracą, np. nakazując oznaczanie bieżącej pracy w dzienniku zajęć z odnośnikami numerycznymi do podstawy programowej? Dlaczego młodzi nauczyciele, pisząc scenariusze (konspekty) swoich zajęć, zamiast czynić to w sposób jak najbardziej prosty, przejrzysty i jednoznaczny, wypisują nieadekwatne do rzeczywistości zapisy, które swymi korzeniami sięgają wyłącznie dydaktyki ogólnej z czasów prof. W. Okonia? Dlaczego nikt z nadzoru pedagogicznego nie zauważa, iż dawno koncepcja przedszkola odbiegła od tradycyjnych wzorców i rozwinęła się zgodnie z nurtami współczesnej pedagogiki? Dlaczego wreszcie nauczyciele permanentnie się doszkalają na warsztatach i innych formach doskonalenia zawodowego, uczą się tzw. metod aktywizujących, ale zapis tego, co robią z dziećmi, wrzucają do sztywnej formuły trzech metod: czynnej, słownej, oglądowej, a także form: indywidualnej, grupowej, zbiorowej? 
Bardzo trudno jest wytłumaczyć to niepokojące zjawisko. Zapewne swój udział – i to duży – w zakorzenianiu źle rozumianej tradycji dydaktycznej mają tutaj wydawnictwa, które szybko przygotowując pakiety edukacyjne, nie zastanawiają się nad faktyczną funkcją podstawy programowej i zawartą w niej koncepcją; tworząc do pakietów poradniki metodyczne, kierują się obiegowymi, powszechnymi praktykami, a nie zasadami dydaktyki, istotą metodologiczną, specyfiką danej metody, którą nauczyciel pracuje, czy samą podstawą programową.

Rozumienie podstawy programowej

W podstawie programowej wychowania przedszkolnego skonstruowanej w 2008 roku na potrzeby reformy, w wyniku której dziecko sześcioletnie miało uczyć się w szkole, pierwsza jej część zawierająca tzw. cel ogólny była bardzo rozbudowana. Zawierała 10 celów ogólnych wychowania przedszkolnego. Cele te sformułowane były raczej jak zadania do realizacji, a nie rzeczywiste cele do osiągnięcia, natomiast zostały w tamtą podstawę programową wpisane jako cele wychowania przedszkolnego. Zatem każdy scenariusz (konspekt) zajęć w tamtych czasach w zakresie celu ogólnego mógł zawierać wybrane propozycje z dziesięciu podanych w podstawie programowej lub więcej, gdy autor programu takie cele ogólne przedstawił1.
Obecna podstawa programowa, której koncepcja oparta jest na holistycznej i konstruktywistycznej wizji rozwoju małego człowieka, zakłada jeden cel ogólny wychowania przedszkolnego – jest nim wsparcie całościowego rozwoju podczas wszelkich zajęć i form pracy z dzieckiem2.
To uproszczenie jest jednocześnie wskazówką dla nauczyciela, iż przedszkole to miejsce ogólnorozwojowych zajęć i propozycji pracy z dziećmi, a nie miejsce realizacji ambicji przedmiotowych osób dorosłych. Jeżeli cel ogólny jest jeden, to każdy zapis zajęć w postaci konspektu (scenariusza) zawierać powinien tylko jeden cel ogólny, adekwatnie do zapisów podstawy programowej, chyba że autor realizowanego w przedszkolu programu wychowania przedszkolnego ten jeden cel ogólny rozpisał inaczej, czego jednak nie zauważyłam w obecnych programach. 

Przykład3 
Konspekt zajęć – starsze przedszkolaki 
Temat: Mróz na szybie – zimowe czary
Cel: Wsparcie całościowego rozwoju dziecka na podstawie zabaw z tekstem literackim pt. Wróble i mróz A. Galicy
Zwróćmy zatem uwagę na własne zapisy w konspektach (scenariuszach) i nie wymyślajmy celów ogólnych, których nie ma, implementując jednocześnie obowiązującą podstawę programową. 
Z celu ogólnego wychowania przedszkolnego wynika kolejne uproszczenie zapisów w konspektach (scenariuszach). Jeżeli przedszkole to miejsce ogólnorozwojowych zajęć wspierających rozwój dziecka jednocześnie w fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym obszarze, to zajęcia mają formę zintegrowanej aktywności dzieci. W takiej zintegrowanej zabawie zawsze występują niejako automatycznie trzy formy pracy: zbiorowa, grupowa, indywidualna. Zatem nie trzeba w konspekcie (scenariuszu) wypisywać tychże form, bo jest to oczywiste, że zawsze one występują. W zajęciach zintegrowanych zawsze występują wszystkie formy pracy, uzależnione od potrzeb i oczekiwań dzieci, a także od ich kondycji psychofizycznej. Ten klasyczny zapis form pracy nie ma żadnego znaczenia dla przebiegu zajęć, a dotyczy tak naprawdę późniejszego etapu edukacji, na którym pojawia się kształcenie przedmiotowe. Jest to bardzo dziwne zjawisko, tym bardziej że zintegrowany charakter uczenia dzieci jest już w systemie polskiej edukacji wiele lat, nie wyłącznie w przedszkolu, także w klasach I–III. 
Może warto przy okazji kolejnej rady pedagogicznej porozmawiać o ewolucji zapisów w dokumentacji przedszkola w odniesien...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy