Dołącz do czytelników
Brak wyników

Podstawa programowa

9 listopada 2017

NR 15 (Marzec 2016)

Gdy dobrze popatrzę… wszystko zobaczę!

0 67

W bieżącym numerze prezentujemy kształcenie umiejętności opisanych w czternastym obszarze działalności edukacyjnej przedszkola, określonym w podstawie programowej wychowania przedszkolnego jako: kształtowanie gotowości do nauki czytania i pisania. Propozycja kształcenia umiejętności: dziecko potrafi uważnie patrzeć (organizuje pole spostrzeżeniowe), aby rozpoznać i zapamiętać to, co jest przedstawione na obrazkach.

Bardzo ważnym zadaniem związanym z przygotowaniem do nauki czytania i pisania jest doskonalenie percepcji wzrokowej, a w szczególności procesu analizy i syntezy wzrokowej i pamięci wzrokowej, u których podstaw leżą procesy spostrzegania wzrokowego. Dziecko w wieku przedszkolnym ujmuje zazwyczaj przedmioty i sytuacje jako całość. Patrząc na obrazek, odpowie bez zastanowienia, że widzi plażę i bawiące się dzieci, a zapytane o szczegóły, będzie wnikliwie oglądać poszczególne fragmenty obrazka, a więc dokona analizy. Dobrze wykształcone procesy analizy i syntezy wzrokowej nie tylko ułatwiają orientację w codziennym życiu, ale ułatwiają proces nabywania umiejętności czytania i pisania. Dostrzeganie i określanie różnic pomiędzy różnego rodzaju przedmiotami, obrazkami, symbolami graficznymi to najlepsza droga do wyodrębniania liter poprzez zauważenie bardzo niekiedy nieznacznych różnic między nimi. Proces spostrzegania i dokonywania analizy i syntezy wzrokowej jest rozwijany w różnorodnych sytuacjach życia przedszkolnego, takich jak codzienna zabawa, prace samoobsługowe, porządkowanie zabawek, segregowanie materiałów przyrodniczych, a nie tylko podczas zajęć dydaktycznych. Istotną rolę odgrywają tu też zabawy konstrukcyjne, układanki, mozaiki, układanie i konstruowanie dowolne oraz w przypadku dzieci starszych również według wzoru, z uwzględnieniem kompozycji asymetrycznej i abstrakcyjnej. Sprzyjają one nie tylko doskonaleniu percepcji wzrokowej, ale ćwiczą także pamięć wzrokową i zdolność do dostrzegania wzajemnych stosunków, jakie zachodzą pomiędzy poszczególnymi elementami. Zajęcia te ćwiczą także pamięć wzrokową i zdolność do dostrzegania wzajemnych stosunków, jakie zachodzą pomiędzy poszczególnymi elementami. Podobną rolę może odgrywać układanie obrazków z części, których liczba stopniowo powinna wzrastać, a treść obrazków od pojedynczych elementów coraz bardziej powinna się komplikować. Zbliżoną rolę ma oglądanie przez dzieci i porównywanie wszelkich ilustracji, historyjek obrazkowych, fotografii. Podczas oglądania, podobnie jak w procesie odczytywania tekstu, dziecko koncentruje uwagę nie tylko na obrazie czy elemencie aktualnie oglądanym, lecz powraca myślą do tego, co widziało uprzednio, porównuje widziany obraz z dotychczasowym doświadczeniem. Jednak organizując sytuacje dydaktyczne, należy pamiętać, by w określaniu różnic i podobieństw między przedmiotami przechodzić stopniowo od operacji na konkretnych przedmiotach do ich wyobrażeń w postaci rysunków (obrazów graficznych), a następnie do coraz bliższych abstrakcji – symboli. Pamiętać też trzeba, że rozwój spostrzegania kształtów graficznych jest uzależniony od stopnia ich skomplikowania.

Dostrzeganie i określanie różnic pomiędzy różnego rodzaju przedmiotami, obrazkami, symbolami graficznymi to najlepsza droga do wyodrębniania liter poprzez zauważenie niekiedy bardzo nieznacznych różnic między nimi. 

 

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności trzylatka

Spostrzeganie najmłodszego przedszkolaka ma charakter jeszcze nieukierunkowany. Związane jest to oczywiście z małą koncentracja uwagi i jej mimowolnym charakterem. Stąd konieczne jest prowadzenie różnych ćwiczeń, zabaw, które w pierwszej kolejności rozwijałyby organizację pola spostrzeżeniowego, tak aby dziecko potrafiło skupiać uwagę na obserwowanym przedmiocie, ilustracji, dostrzegać ich szczegóły, wskazywać różnice, jeśli zostaną wprowadzone.

Rozwijanie umiejętności w praktyce Scenariusz dla dzieci trzyletnich

Temat zajęć: Patrzę na świat… I staram się wszystko widzieć.

Cele zajęć:
Dziecko:

  • potrafi koncentrować uwagę na obserwowanych przedmiotach, zjawiskach, osobach, 
  • potrafi skupić wzrok na oglądaniu ilustracji,
  • dostrzega brak elementów wcześniej eksponowanych,
  • rozumie funkcję wzroku i innych zmysłów,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach

Metody:

  • czynne: udział w zabawie ze śpiewem, plastycznej, udział w zabawach rozwijających sensorykę,
  • oglądowe: oglądanie ilustracji, ćwiczenie spostrzegawczości, analizy i syntezy wzrokowej,
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie na określony temat, słuchanie wypowiedzi nauczycielki

Forma pracy: grupowa

Środki i pomoce dydaktyczne: worek z zabawkami, akcesoriami, np. pluszowy królik, wiklinowy koszyczek, metalowy samochód, klocek, opaska na oczy z tkaniny, ilustracja tematyczna Wiosenny obrazek skomponowana z ruchomych elementów; trawa, wiosenne kwiaty, ptaki, króliki, ptasie gniazda, arkusz kartonu z okienkami do przysłonięcia ilustracji, kontury ilustracji przebiśniegi (format A4), farby (żółta, zielona, brązowa), pędzle, pojemniki z wodą, ceraty, szmatki

Przebieg zajęć:

  • Nauczycielka poleca dzieciom, aby popatrzyły prosto w jej oczy i odpowiedziały po chwili „Jakie oczy ma Pani?” (nie chodzi w tym poleceniu o konkretne cechy, spostrzeżenia, tylko o skupienie wzroku na określonych elementach).
  • Rozmowa na temat funkcji oczu – „Do czego potrzebne są nam oczy?”.
  • Ćwiczenie rozwijające wrażenia sensoryczne – „Rozpoznaj zabawkę… po dotyku!”, „Rozpoznaj kolegę, który cię woła, po jego głosie!”. Dzieci uczestniczące w ćwiczeniu mają oczy zasłonięte opaską. Nauczycielka uświadamia maluchom, jak ważną rolę pełni wzrok, i wskazuje na rolę innych zmysłów wspomagających poznawanie i rozpoznawanie otoczenia.
  • Ćwiczenie rozwijające analizę i syntezę wzrokową: „Jaki rysunek częściowo ukrywa okienko?”. Nauczycielka wskazuje tablicę, na której jest umieszczona ilustracja zasłonięta kartonem z okienkami. Nauczycielka kolejno odkrywa okienka, w których są prezentowane fragmenty elementów ilustracji, np. przebiśniegi, ptasie gniazdo, słońce, królik, jaskółka… Dzieci próbują odgadnąć, co znajduje się w kolejno otwieranym okienku. Po odsłonięciu wszystkich okienek, nauczycielka odkrywa całość ilustracji.
  • Ćwiczenie rozwijające spostrzegawczość: „Czego brakuje na ilustracji?”. Dzieci oglądają całość ilustracji, wypowiadają się na temat tego, co przedstawia, następnie zasłaniają oczy. Nauczycielka zabiera jeden ruchomy element ilustracji, np. przebiśniegi, słońce itp. Dzieci po chwili odsłaniają oczy i odpowiadają, jaki element ilustracji został zabrany.
  • Zabawa ilustracyjna ze śpiewem poznanej piosenki Słonko.
  • Zabawa plastyczna: „Malujemy przebiśniegi”. Dzieci kolorują farbami ilustrację przebiśniegów.

Charakterystyka poziomu rozwoju umiejętności czterolatka

Spostrzeganie czterolatka poddawanego stymulacji poprzez organizowanie różnorodnych ćwiczeń i zabaw ma nieco bardziej usystematyzowany charakter niż dziecka trzyletniego. Niemniej jednak przedszkolak czteroletni wciąż charakteryzuje się uwagą mimowolną, globalnym spostrzeganiem otoczenia. Ukierunkowywanie „patrzenia” przez dziecko sprawi, że coraz lepiej i szybciej będzie dokonywało analizy i syntezy wzrokowej, a jego spostrzeganie będzie wykazywało dwubiegunowość – od globalnego do synkretycznego. To ostatnie niezwykle istotne w przygotowywaniu do nauki czytania i pisania, pozwalać będzie bowiem na dostrzeganie szczegółów w kształtach różnych elementów i znaków.


Rozwijanie umiejętności w praktyce 
Scenariusz dla dzieci czteroletnich

Temat zajęć: Coraz cieplej…

Cele zajęć:
Dziecko:

  • potrafi koncentrować uwagę na obserwowanych przedmiotach, zjawiskach, osobach, 
  • potrafi skupić wzrok na oglądaniu ilustracji, dostrzega różnice między ilustracjami, między prezentowanymi elementami,
  • doskonali spostrzegawczość; analizę i syntezę wzrokową,
  • poszerza wiedzę na temat pór roku,
  • dostrzega żart w zjawiskach, żart sytuacyjny; rozwija poczucie humoru,
  • uczestniczy w pracy w parze,
  • aktywnie uczestniczy w proponowanych zabawach

Metody:

  • czynne: segregowanie ilustracji przedstawiających pory roku, układanie puzzli o tematyce wiosennej, udział w zabawie ruchowej, plastycznej, układanie domina,
  • oglądowe: oglądanie ilustracji – pory roku, określanie różnic miedzy nimi, ćwiczenia spostrzegawczości, 
  • słowne: uczestniczenie w rozmowie na określony temat, słuchanie wypowiedzi nauczycielki, słuchanie piosenki o tematyce wiosennej

Formy pracy: grupowa, w parach

Środki i pomoce dydaktyczne: ilustracje przedstawiające pory roku, wielkoformatowe puzzle o tematyce wiosennej, ilustracja bazowa puzzli i ilustracja różniąca się kilkoma szczegółami, wiosenne domino, piosenka Wiosenny walczyk, ilustracje „wiosenne żarty”, arkusze papieru, pasmanteria, elementy nawiązujące do tematyki wiosennej, czas...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy