Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Świat przyrody

16 marca 2020

NR 55 (Marzec 2020)

Woda w przyrodzie – scenariusz projektu

179

W oczekiwaniu na wiosnę natura jak zwykle odkrywa przed nami swoją różnorodność i zachęca do działań i poszukiwań. Może jeszcze otula nas śnieg, a może zaczęły się już roztopy? O poranku trawa, krzewy i drzewa pokryte są szronem, bywają także dni deszczowe na przemian z dniami pełnymi słońca. W ogrodzie i na spacerach spędzać możemy coraz więcej czasu. Mamy więc doskonałą porę na dokonywanie obserwacji, wypraw i badań. Powoli przemija zima i nadchodzi wiosna, ale bez substancji absolutnie niezbędnej w naszym środowisku nie moglibyśmy cieszyć się tą fantastyczną przemiennością pór roku.

Woda – to ona właśnie odgrywa główną rolę w naszym projekcie badawczym w tym miesiącu. Wszechobecność wody i jej ogólna dostępność są dla nas faktem tak oczywistym, że istotne jest podkreślenie znaczenia wody w naszej codzienności i uświadomienie sobie, jak bardzo racjonalnie powinniśmy z niej korzystać. Zachęcając dzieci do zabaw, badań i szeroko pojętej aktywności poznawczej, rozbudzajmy w naszych wychowankach troskę o planetę poprzez poszanowanie wody, tej niezbędnej do życia substancji.

Scenariusz projektu „Woda w przyrodzie” (propozycja)

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • „Woda w przyrodzie” – w słoneczny dzień, ciesząc się urokami zimy podczas pobytu w ogrodzie, dzieci zauważyły, że z gałęzi drzew kapie woda. Jest przecież zimno, ziemia jest zamarznięta i w dużej części ogrodu pokryta śniegiem. Spostrzeżenia dzieci rozbudziły ich ciekawość skierowaną na temat „woda”. 
  • Dzieci poproszone zostały o przyniesienie następnego dnia dowolnych materiałów związanych z wodą. Po obejrzeniu i omówieniu zdjęć, ilustracji oraz książki poruszającej temat znaczenia wody w naszym życiu, dzieci stwierdziły, że woda jest tak bardzo interesującą substancją, że chciałyby dowiedzieć się o niej jak najwięcej. Ponieważ woda niezbędna jest do życia ludziom, zwierzętom oraz roślinom, nasz temat badawczy otrzymał nazwę „Woda w przyrodzie”.
  • Zgodnie z zasadami postępowania w sytuacji rozpoczęcia projektu, poinformowaliśmy o tym fakcie rodziców, zapraszając wszystkich do udziału i wspieraniu naszych działań badawczo-poznawczych. 
  • Wędrówka tematyczna – dzieci zainspirowane stale przynoszonymi materiałami na temat „Woda w przyrodzie” bardzo chętnie wypowiadają się na temat swoich wspomnień i doświadczeń związanych z wodą:
    –    „Ja byłem z rodzicami nad morzem w Chorwacji, a tata mówił mi, że ta woda jest bardzo słona i dlatego łatwo się w niej pływa”.
    –    „Moja babcia ma dom nad rzeczką, taką małą, bo woda jest tylko za kolana i jest bardzo zimna, bo to jest w górach, ale ta woda nie jest słona”.
    –    „W jeziorach też woda nie jest słona, tylko w morzu taka jest i w oceanie”.
    –    „O wodę trzeba dbać i nie wolno jej zanieczyszczać, bo woda jest każdemu potrzebna”.
    –    „A na świecie żyją ludzie, którzy mają cały czas za mało wody i dowożą im wodę w specjalnych beczkach, widziałem w programie telewizyjnym”.
    –    „Najgorzej jest, jak fabryki wypuszczają takie brudne ścieki do rzeki, ryby nie mogą w niej żyć i rośliny też, widziałem taki program”. 

Zaproszenie dzieci do wykonania pracy plastycznej farbami akwarelowymi na temat „Woda”.

  • Tworzenie siatki wiedzy – „Co już wiemy?” – wszystkie posiadane przez dzieci wiadomości na temat wody zapisywane są na powstającej „siatce wiedzy”. Informacje mogą być przekazywane w dowolnej, najbardziej odpowiadającej dziecku formie. Mogą to być np. „taniec wody”, piosenka, wiersz lub praca plastyczna (jedno z dzieci przyniosło nam ulepioną z gliny i pomalowaną na niebiesko kroplę wody wielkości dłoni dziecka). 
    To wiemy o wodzie:
    –    Bez wody nie mogą żyć człowiek, zwierzęta i rośliny.
    –    W morzach i oceanach woda jest słona.
    –    W rzekach i jeziorach jest woda słodka.
    –    Kiedy topi się śnieg i lód, to powstaje woda.
    –    Zanieczyszczona rzeka niszczy życie w wodzie.
    –    Wodę trzeba oszczędzać.
    –    Brudną wodę można oczyszczać.
    –    Zamarznięta woda to lód.
    –    Kiedy jest za dużo wody, to może być powódź.
    –    Niektóre rzeczy w wodzie utoną, a inne nie.
    –    Woda może być w kranie, w rzece i w morzu, może padać jak deszcz.

Do siatki wiedzy dołączamy prace plastyczne wykonane przez dzieci na temat „Woda”.

  • Tworzenie siatki pytań – „Czego chcemy się dowiedzieć?” – w siatce tej znajdują się pytania, na które poszukiwać będziemy odpowiedzi w trakcie realizacji projektu. Przykładowe pytania dzieci, które wskażą nam szczegółowy obszar zainteresowania oraz kierunek prowadzenia działań i doświadczeń badawczych:
    –    Dlaczego woda jest bardzo potrzebna w codziennym życiu człowiekowi?
    –    Do czego rośliny i zwierzęta potrzebują wody?
    –    Co to znaczy, że woda krąży w przyrodzie?
    –    Czy z każdej chmury pada deszcz?
    –    Jak możemy oszczędzać wodę?
    –    Co to jest oczyszczalnia ścieków?
    –    Dlaczego w słonej wodzie łatwiej się pływa?
    –    Co to znaczy: woda mineralna?
    –    Czy woda może być niebezpieczna?
    –    Jak woda z rzeki płynie w naszym kranie?
     
  • Kącik projektowy – w miejscu przeznaczonym na kącik umieszczamy zgromadzone przedmioty związane z realizowanym tematem projektu. „Woda w przyrodzie” to temat bardzo obszerny i od pierwszego dnia daje się zauważyć wzrastającą ilość materiałów przynoszonych przez dzieci. Warto być przygotowanym na taką sytuację i zostawić nieco miejsca wokół kącika, aby – tak jak w naszym przypadku – dostawić jeszcze jeden mały stolik. Odnośnie do nazwy kącika, dzieci stwierdziły, że będziemy szukać odpowiedzi na pytania dotyczące wody w przyrodzie, więc niech nazwa kącika brzmi tak samo jak nasz projekt – „Woda w przyrodzie”. Umieszczając przedmioty w kąciku, dzieci podzieliły je na odpowiednie grupy: książki, zdjęcia, maskotki i przestrzenne prace plastyczne, kolorowanki, leki, miarki do pojemności wody. Dzieci ustawiły również w kąciku pudełeczko na wizytówki informacyjne dla rodziców o nadchodzących wydarzeniach związanych z projektem.

Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenie siatki tematycznej – siatka ta zawiera informacje już przez dzieci posiadane, pytania, na które odpowiedzi będą poszukiwały, znajdą się w niej także pytania do ekspertów, zadania do wykonania z rodzicami w domu, doświadczenia i eksperymenty oraz zadania do wykonania w trakcie wypraw terenowych.
  • Wizyty ekspertów – rozmawiając z dziećmi, ustalamy, kto mógłby pomóc nam w pogłębieniu naszej wiedzy na temat wody. Zastanawiamy się, jakich ekspertów zaprosić do sali, aby wyjaśnili nam interesujące nas zagadnienia. Tata jednej z dziewczynek pracujący w sklepie AGD zapowiedział nam swoją wizytę i wyjaśnienie zasad działania pralki oraz zmywarki. Zaprosiliśmy do wystąpienia w roli eksperta przedszkolnego pana konserwatora, który podczas swojej wizyty zapozna dzieci z zasadą działania spłuczki oraz wyjaśni, dlaczego umywalka może się „zatkać”, i zademonstruje, jak odkręca się i montuje kolanko odpływu po umywalką. Możemy także zaplanować wizytę pracownika Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji.
  • Wycieczki i wyprawy terenowe – terminy planowanych wycieczek proponuję ustalać jak najszybciej po wyborze tematu projektu. Jeżeli jest to możliwe, można zaplanować wyjazd do Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej, do oczyszczalni ścieków lub wspomnianego Miejskiego Zakładu Wodociągów i Kanalizacji. Zapiszmy wszystkie pytania do ekspertów przed ich wizytą, a jeżeli jakieś pytania nasuną się nam podczas wizyty, zadajmy je. Ośmielajmy dzieci do zadawania pytań ekspertom, każdy ma przecież swoje spostrzeżenia. Podczas prowadzonych działań projektowych pamiętajmy o wyprawach w teren. Możemy pobierać próbki wody z kałuży, śnieg lub kawałki topniejącego na ziemi lub trawie lodu. W ogrodzie przedszkolnym możemy ustawić w różnych punktach pojemniki do mierzenia ilości opadów deszczu. W trakcie wyprawy w teren dzieci mogą w warunkach naturalnych wykonać szkic ołówkiem, np. kawałki lodu na trawie, zamarznięta kałuża, drzewo, rzeka, po której płyną kry itp. Zróbmy też dużo zdjęć z naszych działań, wszystko umieścimy później na siatce tematycznej.
  • Przykłady ćwiczeń badawczych:
    –    „Poznajemy wodę” – doskonałą formą „zapoznania z wodą” są zabawy z wykorzystaniem różnorodnych przedmiotów: lejki, słomki (papierowe), gąbki, kubki jednorazowe, miski, małe butelki plastikowe, ściereczki, ręczniczki małe, pipety. Dzieci przelewają wodę w misce do butelki za pomocą kubka, lejąc wodę przez lejek, nasączają i wyciskają wodę z gąbki, ściereczki, ręcznika. Porównują ilość wody nalanej do butelki przez lejek z ilością wody wyciśniętej do butelki z gąbki lub ręcznika. Dmuchają w wodzie przez słomki, przenoszą wodę, posługując się pipetą, napełniając np. małą miseczkę. 
    –    Zabawa tropiąca „Poszukujemy wody” – wykonajmy na większym arkuszu papieru uproszczony schemat przedszkolnych pomieszczeń (zaznaczamy tylko nazwy pomieszczeń: korytarz, szatnia, sala gr. I, II, kuchnia itp.). Udajemy się z dziećmi na poszukiwanie pomieszczeń, w których może być dostęp do wody, i zaznaczamy to miejsce ustalonym wcześniej symbolem, np. dziecko rysuje trzy niebieskie krople wody (element kodowania informacji). W ten sposób zaznaczamy wszystkie miejsca w przedszkolu, w których jest dostęp do wody, oraz – jeżeli jest taka możliwość (w przypadku naszego przedszkola tak jest) – krany do poboru wody na zewnątrz budynku, którą podlewane są trawnik, łąka i ogród. Dzieci poznają sposób narysowania przedszkola w postaci schematu i odczytują położenie poszczególnych pomieszczeń (istotne jest zaznaczenie punktu wyjścia naszej wyprawy i kierunku jej przebiegu).
    –    „Filtrowanie wody” – dużą butelkę PET przecinamy w 2/3 jej wysokości i odwracamy – powstał nam duży lejek. Poprośmy pana konserwatora, aby z listewek wykonał nam podpórkę utrzymującą odwróconą butelkę. Pod odwróconą butelką umieśćmy miseczkę, do której będzie spływała przefiltrowana woda, a w butelce może znaleźć się: filtr do kawy, ziemia, wata, kawałki gazet, ostróżki z temperowanych kredek, fragmenty firanek, brudna woda z kałuży przyniesiona z wyprawy czy śnieg i lód. Możemy też przygotować celowo zabrudzoną wodę, np. z czarną farbą. Wlewamy wodę i pozostawiamy nasz filtr, dzieci z pewnością będą podchodziły i obserwowały, co się dzieje. Następny etap to wyciągnięcie wniosków z naszego badania. 
    –    Ćwiczenia do wykonania w domu z rodzicami (przykłady):
    •    Postarajcie się położyć plastelinę na wodzie tak, aby się na niej unosiła. Zróbcie zdjęcie i napiszcie, co robiliście. 
    •    Wybierzcie 5 dowolnych przedmiotów i sprawdźcie, które z nich utoną, a które utrzymają się na powierzchni wody. Zróbcie zdjęcie i opiszcie swoje doświadczenia.
    •    Narysuj i opowiedz nam o przedmiotach, które znajdują się w Twoim domu i wpływają na oszczędzanie wody.

Po każdym eksperymencie, obserwacji aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając informacje, rysunki, zdjęcia z wykonanych działań. Pamiętajmy o personalizowaniu prac, aby podkreślić zaangażowanie dzieci i motywować je do dalszej aktywności poznawczej. 

Realizując tematykę projektu badawczego, istotne jest równoległe realizowanie zagadnień wynikających z miesięcznego planu pracy. 

Proponowane przykłady działań
Rozwój mowy:
wypowiadanie się dzieci na temat wody i rozwiązywanie zagadek tematycznie z nią związanych, słuchanie czytanych opowiadań i wierszy oraz udzielanie odpowiedzi na pytania dotyczące ich treści. Wzbogacanie słownika czynnego: wodociąg, kanalizacja, oczyszczalnia ścieków, uzdatnianie wody, hydraulik itp. Układanie historyjek obrazkowych, opowiadanie o wędrówce wody z rzeki do kranu. Podczas prowadzenia obserwacji, ćwiczeń i badań zadawanie pytań, podejmowanie prób formułowania wniosków. Opowiadanie o miejscach, w których może znajdować się woda. Co możemy zrobić, aby oszczędzać wodę? – podawanie przykładów. Wyjaśnianie, dlaczego należy oszczędzać wodę. Wspólne oglądanie filmów edukacyjnych o wodzie i wypowiadanie się na temat ich treści. Uczestniczenie w zabawach logopedycznych. Poprawne stosowanie w mowie rzeczowników w liczbie mnogiej w dopełniaczu: rzeka – rzek; morze – mórz; rura – rur.

Pojęcia matematyczne: liczenie liczby odnalezionych ujęć wody w przedszkolu i na jego terenie podczas zabawy tropiącej; porównywanie ilości wody w różnych naczyniach podczas wykonywania ćwiczen...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy