Dołącz do czytelników
Brak wyników

Origami a rozwój dziecka

9 kwietnia 2019

NR 46 (Kwiecień 2019)

Matematyczne składanki. Origami jako narzędzie zabaw dydaktycznych w przedszkolu

0 131

Sztuka składania papieru to nie wyłącznie zbiór modeli, figurek, postaci, które dzieci tworzą, bo eksplorują dany krąg tematyczny w przedszkolu. Składanie jest czynnością potrzebną do bardzo wielu samodzielnych działań, których wynikiem wcale nie musi stać się model origami.

Struktura geometryczna składanej kartki, kwadratu, prostokąta, koła, trójkąta służyć może także do wielu ciekawych zabaw rozwojowych, w sposób szczególny angażując dziecko do aktywności matematycznej. Składanie płaszczyzny origami to naznaczenie miejsc wklęsłych i wypukłych, które dzielą powierzchnię kartki na różne mniejsze pola – figury. Ich czytanie, wyodrębnianie, klasyfikacja, kolorowanie, rozróżnianie, wycinanie to ciąg aktywności matematycznych dzieci bardzo przez nie lubianych, które zwykle nadają zabawie badawczy charakter związany z własnym innowacyjnym działaniem, prowadzącym do utworzenia niepowtarzalnych dzieł. Szczególnie w pierwszych fazach składania, gdy sprawność rąk i wyobraźnia nie pozwalają jeszcze na wydobycie możliwości złożenia bardziej wyrafinowanego modelu, zabawa z pozaginaną płaszczyzną i geometrycznymi formami w niej wpisanymi jest niezwykle emocjonująca. Dziecko otrzymuje bowiem przekaz od nauczyciela, że złożył prawidłowo papier, aby wykorzystać go do dalszego działania o innym charakterze. Wszystkie czynności dziecko odczuwa jako potrzebne, a sens działania przekłada się na wielką radość z odkrywania nowych form. 
Już w grupie trzylatków sposób zabawy ze składanką – którą składa się i rozkłada, aby ją wyciąć – stwarza wiele realnych możliwości usprawniania manualnego dzieci i angażowania do aktywności matematycznej. Sytuacje edukacyjne, w których biorą udział najmłodsze przedszkolaki, dają pełne duże poczucie sprawstwa, a potem sukcesu. 

Składam, rozkładam i przecinam 

Koło to płaszczyzna bardzo odpowiednia do pracy z dziećmi najmłodszymi. Dzieci lubią kółka i kółeczka, przypominają im koła od samochodu, kierownicę i inne przedmioty okrągłe z ich otoczenia. Kółko zgięte prawie na połowę i przecięte w miejscu zgięcia to mała łódka i jednocześnie rogal księżyca w nocy nad morzem. Gdy dzieci przecinają koło na dwie części, a nauczyciel opowiada, nadając znaczenia tym częściom, dzieci bardzo, i to bardzo, słuchają tychże opowieści, także z wielką przyjemnością wykonują swoje pierwsze papierowe obrazki. Po wykonaniu takiego obrazka nauczyciel komentując sposób jego wykonania, zwraca uwagę dzieciom na czynności, które wykonały. Składanie, rozkładanie i przecinanie spowodowały bowiem odkrycie modelu łódki i księżyca. Naznaczenie ważności przedstawionych czynności jest o tyle istotne, iż można je powtórzyć w kolejnym dniu. Wracając do nich, można zapytać dzieci: A co może powstać dzisiaj, gdy złożymy, rozłożymy, a potem przetniemy aż dwa kółka?. Dzieci zachęcone pytaniem zaczynają poszukiwać rozwiązań.

Warto wspomnieć, iż pytanie skierowane do dzieci rozpoczyna jakoby małe eksperymentowanie. Niektóre dzieci będą układać przecięte kółka w dowolny sposób i szukać docelowego kształtu, inne przylepią, aby dorysować pewne elementy. Niektóre dzieci będą dumne z samego przecięcia i przylepienia tak powstałych form. Każdy sposób na poszukanie i odkrycie czegoś jest cenny. Zabawa w poszukiwanie obrazka i nadanie mu znaczenia motywuje dzieci do pracy. Proces powstawania obrazków jest niezwykle cenny jako zbiór naturalnych sytuacji matematycznych. Od aspektów matematycznych aż się roi. Dzieci porównują kolory, wielkości, przeliczają, rozmieszczają obiekty na papierowej planszy, rozmawiają, a także nauczyciel włączając się do zabawy, prosi dzieci o wypowiedzi, nadając odpowiednimi pytaniami sens matematyczny rozmowie. 
 

Rys. 1. Obrazek trzylatka. Moja łódka i morze – model orgiami płaskie z koła

 

Rys. 2. Łódka z żaglem

 

Rys. 3. Kwiatki

 


Kwadraty przecięte na pół

Dla nieco starszych przedszkolaków po wielu doświadczeniach w składaniu kół i zabaw konstrukcyjnych nowym ciekawym wyzwaniem jest zmiana płaszczyzny do składania. Koło wielokrotnie składane na pół to mała igraszka. Kwadrat to doświadczenie nowe i trudniejsze. Kwadratowa kartka papieru składa się, owszem, na pół, ale na dwa sposoby. Każdy z tych sposobów jest trudny na początku, a dzieci mają duży problem przede wszystkim z dokładnością, co same demonstrują, komentując: „Złożyłem nie całkiem na pół. Złożyłem, ale chyba prawie…” itd. 
 

Rys. 4. Przykład zabawy konstrukcyjnej z formami powstałymi po przecinaniu kwadratów

 

Te śmieszne wypowiedzi są logiczne, wciągają nauczyciela do rozmowy. Co można zatem skonstruować z kwadratów złożonych na pół i przeciętych w miejscu zgięcia? Jakie figury powstają? Znów składanie jest przyczyną sprawczą, iż dzieci przetną płaszczyznę i odkryją zależności tkwiące między formami. Same korzystając z różnych kolorów kartek, wymieniają się przeciętymi elementami, tworząc, komponując znów, np. dwa trójkąty w kwadrat, ciesząc się, że jest teraz dwukolorowy. Powstają mozaiki, domki, daszki, małe, duże, drzewka, choinki, a wszystko prowadzi znów do rozmów z pytaniami: Ile? Po ile? Jaki to kształt? itd. Dobrze, gdy nauczyciel wspomaga działania dzieci i zachwyca się każdym odkryciem. Urozmaicenie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy