Jak rozwijać KSE w przedszkolu w dobie AI?

Wobliczu ekspansji generatywnej sztucznej inteligencji edukacja przedszkolna staje przed koniecznością przedefiniowania swoich priorytetów. Technologie oparte na dużych modelach językowych nie są już kolejnym wsparciem dydaktycznym, lecz silnikiem nowej epoki, zmieniającym sposób uczenia się, komunikacji i rozwiązywania problemów. Metaforycznie rzecz ujmując, rozwój AI w edukacji przypomina rejs nowoczesnym statkiem po nieznanych wodach: technologia zapewnia prędkość, skalę i personalizację, jednak to kompetencje społeczno-emocjonalne pełnią funkcję mapy i kompasu. Bez nich łatwo zboczyć z kursu i uderzyć w rafy dehumanizacji.

Doświadczenia pandemii COVID-19 w sposób bezwzględny obnażyły tę zależność. Dla polskiego systemu oświaty był to skok na głęboką wodę – zdecydowana większość nauczycieli nie miała wcześniejszego doświadczenia w pracy zdalnej, a nauczanie online stało się dla wielu pierwszym takim doświadczeniem w życiu. Izolacja społeczna pokazała jasno: bez relacji, poczucia bezpieczeństwa i emocjonalnego zakorzenienia proces uczenia się zaczyna się rozpadać. Kompetencje miękkie okazały się nie „dodatkiem wychowawczym”, lecz instrukcją przetrwania, także dla najmłodszych dzieci.

Inteligencja emocjonalna w przedszkolu

Fundamentem tego obszaru jest inteligencja emocjonalna rozumiana jako zestaw rozwijalnych zdolności. John D. Mayer i Peter Salovey zaproponowali model zdolnościowy obejmujący cztery główne umiejętności: trafne postrzeganie i wyrażanie emocji własnych oraz innych osób, wykorzystywanie emocji do wspierania procesów myślenia i rozwiązywania problemów, rozumienie dynamiki emocji oraz ich przyczyn, a także świadomą regulację stanów emocjonalnych w sposób sprzyjający rozwojowi poznawczemu i społecznemu.

Z perspektywy przedszkola ma to konsekwencje fundamentalne. Dziecko nie „uczy się emocji” w oderwaniu od codzienności. Uczy się ich w zabawie, konflikcie o zabawkę, czekaniu na swoją kolej, przeżywaniu porażki i radości sukcesu. To właśnie dlatego rozwój KSE w przedszkolu nie może opierać się na intuicji ani doraźnych działaniach. Wymaga świadomie zaprojektowanego procesu uczenia się społeczno-emocjonalnego (SEL), osadzonego w relacjach, rytmie dnia i kulturze placówki.

Wpływ AI na kompetencje emocjonalne 

W dobie AI pytanie nie brzmi więc: czy przedszkole powinno reagować na zmiany technologiczne, ale: czy zbudujemy u dzieci tak silne fundamenty emocjonalne i społeczne, aby w przysz...