Dołącz do czytelników
Brak wyników

Praca z dzieckiem , Otwarty dostęp

9 stycznia 2019

NR 43 (Styczeń 2019)

Dziecko wysoko wrażliwe w przedszkolu

0 1161

Pojęcie „wysoko wrażliwe dziecko” (WWD) zostało wprowadzone przez psycholog Elaine Aron, która podczas swojej praktyki psychologicznej zaobserwowała wyróżniające się zachowania dzieci, odbiegające od dotychczasowych norm ujętych w znanych klasyfikacjach i teoriach.

Wysoko wrażliwe dziecko – czyli jakie?

Zagadnienie poruszające kwestie wysoko wrażliwych osób bardzo szybko zyskało rozgłos i zainteresowanie. Wcześniej podobny temat poruszała m.in. Janet Poland. Sama badaczka podkreśla znaczenie zainteresowania się tym zagadnieniem, zwracając uwagę na przyszłe konsekwencje. Obrazowo przedstawia to następująco: „To głównie wychowanie decyduje o tym, czy wrażliwość będzie zaletą, czy też źródłem lęku”. Zagadnienie WWD jest stosunkowo nowe i dlatego trudno jest podać rzetelne odniesienia do zweryfikowanych badań. To jednak, co zaciekawia w tej koncepcji, to wyraźnie odgraniczenie cech WWD od nieśmiałości. 
Dzieci, które według badaczki zaliczyć można do WWD, najczęściej: 

  • dłużej obserwują otoczenie i grupę rówieśniczą, zanim podejmą próbę nawiązania kontaktu;
  • są bardziej „wyczulone” na nastawienie, jakie prezentują względem nich inni;
  • szybciej oraz bardziej intensywnie reagują na sytuacje niż ich rówieśnicy, szybko wpadają w euforię lub doświadczają głębokiego smutku;
  • zwykle proces adaptacji do zmian przebiega u nich wolniej niż u rówieśników;
  • są bardziej podatne na silne, emocjonalne doznania, jak np. zranienia; chłopcy mogą reagować przesadną wstydliwością lub nieśmiałością w stosunku do swoich rówieśników, a dziewczynki częściej mogą reagować płaczem od swoich rówieśniczek; są także wyczulone na emocje innych, z łatwością odczytują nastroje oraz wszelkie emocjonalne znaczenie zawarte w komunikatach niewerbalnych (np. mimika, ton głosu);
  • znacznie lepiej funkcjonują w mniejszej grupie rówieśników oraz pośród osób, które już znają;
  • ich układ nerwowy jest szczególnie wrażliwy na bodźce;
  • ich wyczulenie na ból jest znacznie silniejsze;
  • przejawiają większą wrażliwość na tkaniny (np. metki przy ubraniu), zapachy i dźwięki;
  • mogą być bardziej podatne na występowanie alergii pokarmowych.

Pomimo tego, że zagadnienie WWD jest stosunkowo „młode” i trudno tutaj o jednoznaczną i merytoryczną interpretację, warto zwrócić uwagę na to, że sama obecność problemu sugeruje, jak ważne jest odpowiednie podejście do dzieci, które swoim zachowaniem demonstrują dużą wrażliwość.

Dziecko wrażliwe a rodzice

Rodzice dziecka przejawiającego cechę wysokiej wrażliwości zwykle stanowią dla niego najważniejsze, podstawowe źródło wsparcia i poczucia bezpieczeństwa. Oczywiście, można powiedzieć, że każde dziecko na etapie przedszkolnym jest związane ze swoimi opiekunami, niemniej w tym wypadku więź ta jest szczególnie silna. Można to zaobserwować przede wszystkim podczas treningu adaptacji dziecka w przedszkolu. Ten moment może być dla dziecka, jak i dla rodzica, szczególnie trudny, dlatego warto zagwarantować taki sposób, który będzie utrzymywał jak najwyższy poziom bezpieczeństwa i wspierał cały proces uczęszczania do placówki przedszkolnej. 

W jaki sposób wspierać dziecko wrażliwe w przedszkolu? 

Przede wszystkim warto zadbać o wykorzystanie wszelkich form i sposobów minimalizujących poczucie wrażliwości oraz lęku. Jednym z priorytetów pracy z dzieckiem jest opanowanie nowych sposobów radzenia sobie z emocjami. Wzbogacenie repertuaru zachowań, szczególnie w sytuacjach „trudnych” będzie dla dziecka szczególnie pomocne.

STUDIUM PRZYPADKU

Marek dołączył do przedszkolnej grupy we wrześniu. Jego proces aklimatyzacji w przedszkolu wydawał się poprawny, jednak nauczycielki zaniepokoiły się jego reakcjami na nieprzyjemne sytuacje. Reakcje chłopca były bardzo szybkie oraz intensywne. Często bywały niewspółmiernie wysokie w stosunku do działającego bodźca. Nauczycielki zaobserwowały, że w sytuacjach, w których Marek czuje się bezradny lub bezsilny (np. trudności w wykonaniu pracy plastycznej lub konieczność powtórzenia ćwiczenia), płacze lub zaczyna przejawiać zachowania agresywne. W domu podobne sytuacje także miały miejsce. Chłopiec jest dzieckiem bardzo emocjonalnym i szczególnie wrażliwym. W sytuacji gdy doświadcza trudnych sytuacji, wykorzystuje niekonstruktywny sposób radzenia sobie z rosnącym napięciem emocjonalnym. 

Aby poszerzyć repertuar sposobów radzenia sobie z emocjami u chłopca, warto zasięgnąć pomocy specjalisty, np. psychologa dziecięcego. Szczególnie istotna jest jednak wspólna praca rodziców/opiekunów i pedagogów. Każda sytuacja wychowawcza podopiecznego jest indywidualna i trzeba ją rozpatrywać także w indywidualnym kontekście, jednak można wyodrębnić kilka wskazówek dla nauczyciela pracującego w tego rodzaju sytuacjach, które mogą okazać się skuteczne. 

Wskazówki dla nauczyciela

  • Okazywanie zrozumienia i wsparcia, szczególnie w sytuacji kiedy Marek wybucha płaczem. W takich momentach warto zainicjować rozmowę ukierunkowaną na przypominanie i rozwijanie pożądanych reakcji.
  • Nie należy interpretować płaczu jako oznaki słabości, której należy się wstydzić i dążyć do jej eliminacji wszelkimi sposobami. Nie należy także stosować porównań (np. „Zobacz, w grupie starszaków nikt nie płacze”, „Popatrz, jak patrzą na ciebie inne dzieci”). W innym wypadku dziecko nie uczy się, jak zastępować płacz innym działaniem, a uczy się jedynie tłumić w sobie nieakceptowane emocje. 
  • Unikać nadawania etykiet i posługiwania się określeniami w rodzaju: „dziecko trudne”. Tego rodzaju określenia mogą mieć szkodliwy wpływ na dziecko nie tylko ze względu na to, że może ono utwierdzić się w pełnym przekonaniu, że t...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy