Dołącz do czytelników
Brak wyników

W rytmie kroków i podskoków

7 kwietnia 2021

NR 65 (Kwiecień 2021)

W rytmie ćwierćnut i ósemek

46

Muzykę można zapisać i odczytać. Cały system notacji muzycznej ewoluował przez wieki i choć dostęp do zapisu nutowego piosenek dla dzieci, utworów muzycznych jest powszechny, niewiele osób potrafi choćby w podstawowym zakresie z niego korzystać. Zapoznanie z notacją muzyczną nie stanowi treści podstawy programowej wychowania przedszkolnego, warto jednak kształtować świadomość dzieci, że istnieje język muzyki i każdy dźwięk podobnie jak każde słowo można utrwalić. Nuta jako znak graficzny może towarzyszyć dzieciom w swobodnych ruchowych zabawach rytmicznych.

Ćwierćnuta to wartość muzyczna, która trwa jedną czwartą całej nuty. Równocześnie jest podstawową wartością rytmiczną, bo zazwyczaj do niej sprowadzamy czas trwania innych wartości rytmicznych. Długość fizyczna czasu jej trwania wyznaczona jest przez tempo utworu, jednak najłatwiej wyobrazić sobie, że trwa tyle, co jeden krok spokojnego marszu. Chodzimy więc ćwierćnutami, często, śpiewając piosenkę, klaszczemy w pulsie ćwierćnut. Warto więc, by tę wartość muzyczną, sposób jej zapisu poznały najstarsze przedszkolaki. Zabawy z ćwierćnutami, a także dwa razy szybszymi ósemkami będą tematem niniejszej propozycji zajęć praktycznych.

Cel zajęć:

POLECAMY

  • dziecko rozróżnia wartości rytmiczne – ćwierćnuty i ósemki,
  • dziecko realizuje rytmy złożone z ćwierćnut i ósemek,
  • dziecko odczytuje sposób zapisu poznanych wartości rytmicznych,
  • dziecko przelicza,
  • dziecko gra na instrumentach perkusyjnych i wykonuje prosty akompaniament,
  • dziecko odtwarza i tworzy nowe wzory rytmiczne – elementy kodowania,
  • dziecko potrafi pracować w grupie,
  • dziecko potrafi kreatywnie wykorzystać przedmioty codziennego użytku,
  • dziecko potrafi planować swój ruch w przestrzeni.

Do przeprowadzenia zajęć potrzebne będą:

  • nakrętki od napojów w dwóch kolorach (np. niebieski i różowy), na każdej nakrętce niebieskiej rysujemy markerem ćwierćnutę, natomiast na różowej – dwie ósemki,
  • papier,
  • farby,
  • instrumenty perkusyjne,
  • nagrania utworu Sleep, baby, sleep (Carl Orff, Music for children, nośnik: CD lub Spotify). 

Przebieg zajęć

  • Ćwiczenia wprowadzające.
    Prosimy dzieci o wysłuchanie dwóch rodzajów akompaniamentu: ćwierćnutowego oraz ósemkowego i wskazanie różnic. Dzieci z pewnością dostrzegą zmianę tempa. Wówczas ich zadaniem będzie klaskanie ćwierćnut o kolana i klaskanie ósemek w dłonie.
    Następnie prosimy dzieci, by przy akompaniamencie ćwierćnut chodziły parami, a przy akompaniamencie ósemek klaskały w ręce partnera. To ćwiczenie realizowane w przestrzeni ma na celu ćwiczenie motoryki dużej oraz planowanie ruchu. Akompaniament można wykonać na dwóch różnych instrumentach: bębenek – ćwierćnuty, trójkąt – ósemki.
    Podobnie zabawa może przebiegać na siedząco. Pary siedzą naprzeciw siebie. Wyciągają dłonie, tak jak przy grze w łapki, jedną dłonią gramy na dłoni kolegi, na naszej drugiej dłoni gra kolega. Przy akompaniamencie ćwierćnut używamy ciężaru całej dłoni, przy dźwięku ósemek delikatnie gramy opuszkami palców.
    W tej zabawie usprawniamy motorykę małą, a dodatkowo operujemy ciężarem ciała i pobudzamy sensorykę poprzez gest ciężki oraz delikatny – łaskoczący. 
  • Muzyczne kapsle.
    Do ćwiczenia potrzebne będą nakrętki w dwóch kolorach z narysowanymi przez nauczyciela nutami: ćwierćnutami i ósemkami (dwie pod jedną belką). Każda nakrętka zajmuje jedną miarę taktu. Połowie grupy rozdajemy po dwie ćwierćnuty, drugiej połowie po dwie nakrętki z ósemkami. Omawiamy z dziećmi wygląd nut, tłumaczymy, że nuty posiadają wypełniony środek oraz laseczkę skierowaną do góry. Ósemka dodatkowo posiada chorągiewkę, ale że w miejsce ćwierćnuty gramy dwie ósemki, to na naszej nakrętce dwie ósemki trzymają się za ręce i tak powstała belka.
     


Przy akompaniamencie dzieci grają na nakrętkach, uderzając nimi o siebie – należy je trzymać delikatnie w palcach. Analogicznie do ćwiczeń poprzednich gramy te wartości, które słyszymy. Po skończeniu zamieniamy grupy rolami, by w ćwiczeniu miały szansę wykonać obie wartości.

  • Nuty w ruchu.
    Realizujemy z dziećmi proste ćwiczenie ruchowe. Zachowujemy podział na dwie grupy. Naszym zadaniem jest chodzenie i granie równocześnie przy akompaniamencie poznanych wartości. Grupa ósemek będzie chodzić dwukrotnie szybciej niż grupa ćwierćnut. 
  • Doktor ósemka i doktor ćwierćnuta.
    Dzieci z ćwierćnutami i dzieci z ósemkami stają, tworząc parę. Zamieniają się w lekarzy – doktor ćwierćnuta i doktor ósemka będą się nawzajem badać muzycznym stetoskopem zgodnie z sugestią akompaniamentu. W rytmie muzyki na przemian ruchy wykonują doktor ćwierćnuta i doktor ósemka. Pamiętamy o zmianie ról. Po chwili zabawy prosimy przedszkolnych lekarzy, by słuchali akompaniamentu, bo zmiany rejestru poinformują lekarza, czy bada okolice głowy, uszu, rąk (rejestr wysoki), brzuch lub plecy (rejestr średni), czy nogi i stopy (rejestr niski). W trakcie ćwiczenia dzieci muszą zatem nie tylko rozpoznać rytmiczne wartości, ale też wykazać się umiejętnością różnicowania wysokości dźwięku.
  • Wzory rytmiczne i tataizacja.
    Do zabaw muzycznych, zgodnie z pomysłem Zoltana Kodálya, włączamy mowę, a zatem sylabizujemy wartości rytmiczne poprzez tataizację. Wówczas ćwierćnutę nazywamy „ta”, natomiast ósemkę – „ti”. 
  • Echo.
    Ćwiczenie przygotowawcze realizujemy, używając jedynie body percussion, czyli dźwięków wydobywanych z ciała. Nauczyciel stoi naprzeciw grupy i pokazuje sekwencję ruchów, dodając słowo „ta” do każdego z nich. Kolejno dotyka głowy, ramion, brzucha, kolan (ta, ta, ta, ta). Jeśli dotknie części ciała dwukrotnie w rytmie ósemek, mówi: ti, ti. Poniżej przykład wzorów do wykorzystania: 
     


Następnie analogiczne ćwiczenie wykonujemy, dotykając palcem wskazującym dłoni prawej kolejno czterech palców dłoni lewej (pomijamy kciuk). Nauczyciel pokazuje, a dzieci wykonują echo. Ważne, by zachować spokojny puls czteromiarowy. 
Poniżej znajdują się przykładowe rytmy:
 


Jeżeli to ćwiczenie nie sprawia dzie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy