Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

9 października 2020

NR 59 (Październik 2020)

Umiejętności detektywistyczne
Klub Małego Detektywa

9

Bycie małym detektywem to nie taka prosta sprawa! Okazuje się, że w klubie jest więcej zleceń, niż ktokolwiek mógł na początku przypuszczać. Dzieci w przedszkolu co chwilę mierzą się z przeróżnymi, zagadkowymi sytuacjami. Zresztą nie tylko dzieci! W placówkach, do których jeździmy, usłyszeliśmy wiele intrygujących, ciekawych historii, z którymi początkujące Kluby Małego Detektywa musiały się zmierzyć.

Na drugim spotkaniu Klubu Małego Detektywa warto porozmawiać z dziećmi o kompetencjach i kwalifikacjach prawdziwego detektywa, czyli o tym, co powinien umieć i jakie powinien mieć cechy i zdolności. Warto podkreślić, że do każdego zawodu należy się odpowiednio przygotować, potrzebne jest ukierunkowane wykształcenie i należy szlifować niezbędny warsztat. 

POLECAMY

Zacznijmy od przykładów zaczerpniętych z innych zawodów. Na przykład kucharz powinien umieć… gotować! Tak, oczywiście. Malarz – malować, lekarz – leczyć ludzi, nauczyciel – nauczać, konstruktor – konstruować, mechanik – naprawiać auta itd. Zapytaj dzieci, one na pewno podadzą inne, świetne przykłady. 

Jednak czy przychodzimy na świat z tą wiedzą i mały, przyszły kucharz od razu wie, jak się gotuje? Oczywiście, że nie. Musi się tego nauczyć. Zanim pójdzie do odpowiedniej szkoły, uczy się gotowania w domu, sam chętnie poznaje różne przepisy i kiedy jest już dostatecznie duży, samodzielnie próbuje gotować. Poznaje różne smaki, uczy się odpowiednio przyprawiać dania, aby nie były zbyt lub za mało słone, poznaje różne maszyny w kuchni, które pomagają w gotowaniu, takie jak kuchenka, piecyk, mikser, garnki, patelnie, chochle, miski, itp. Jeżeli zapytasz o to dzieci, również podadzą wiele ważnych przykładów! 

Mały kucharz, kiedy jest już pewien, że chce być prawdziwym kucharzem, gotować dla innych ludzi i pracować np. w restauracji, idzie do odpowiedniej szkoły, gdzie inni kucharze uczą go nowych technik gotowania, np. pieczenia ciast, których do tej pory nie znał. Przez kolejne lata zdobywa wykształcenie i cały czas nowe doświadczenie, aby nareszcie móc rozpocząć swoją wymarzoną pracę. 

Przed przeprowadzeniem tych zajęć zorientuj się, kim dzieci chciałyby być w przyszłości, i przygotuj kolorowe plansze i przykłady ścieżki, która doprowadzi do takiego zawodu. Najczęściej słyszane przeze mnie przykłady to piłkarz, strażak, policjant, nauczycielka, fryzjerka, tancerka, lekarka, weterynarz. Do każdego z tych zawodów trzeba się odpowiednio przygotować i posiadać konkretne umiejętności. Jak to więc jest z zawodem detektywa? 

Już teraz, w przedszkolu, w Klubie Małego Detektywa dzieci mogą się przygotowywać do tej pracy. Nawet jeżeli nie planują wykonywać jej w przyszłości, zdolności, które powinien rozwijać młody Sherlock Holmes okażą się przydatne w wielu innych sferach życia. Dobrze jest wiedzieć, co robić, aby odnaleźć coś, co się zgubiło, lub rozwiązywać zagadki związane z codziennością. 

Co więc powinien rozwijać młody detektyw? Na pewno będzie to umiejętność obserwacji, logicznego myślenia, w tym myślenia przyczynowo-skutkowego, koncentracji i uważności. 

Rozwijanie umiejętności obserwowania należy do kluczowych umiejętności nie tylko przyszłego detektywa, lecz także każdego dziecka w wieku przedszkolnym. Od pierwszych dni życia dziecko obserwuje otaczający je świat i ludzi, i jest to podstawowa forma, poprzez którą się uczy, poznaje, rozumuje. W dorosłym życiu dzięki umiejętności obserwacji potrafimy podejmować trudne decyzje, np. w czasie prowadzenia samochodu lub podczas wakacji w miejscu, którego nie znamy. Wysoko rozwinięta umiejętność uważnej obserwacji sprzyja poczuciu bezpieczeństwa i pewności, że jesteśmy w stanie sobie poradzić w trudnych, nowych sytuacjach. Warto więc zatrzymać się na chwilę i patrzeć, a następnie wyciągać wnioski. Jest to podstawowa umiejętność każdego policjanta i detektywa. 

Klub Małego Detektywa jest również miejscem, w którym możemy szlifować umiejętności logicznego myślenia. Ćwiczeń i zabaw tej sfery nigdy dużo. Skąd się wzięła mokra plama na podłodze? Jeżeli będziemy uważnymi obserwatorami i zwrócimy uwagę na leżący, mokry kubek na biurku, szybko wyciągniemy wniosek. Jako dorośli używamy myślenia przyczynowo-skutkowego na zakupach (jeżeli w tym warzywniaku jest długa kolejka, zapewne można tam kupić jakiś produkt w atrakcyjnej cenie lub po prostu jest wart tej, która jest w innych sklepach), ale również w pracy, podczas ćwiczeń, na wycieczce czy chociażby śledząc historię czytanego przez nas kryminału.

Warto podkreślić, jak bardzo ta umiejętność przydaje się przy wychowywaniu dzieci! 

Koncentracja i uważność to umiejętności, które należy szczególnie ćwiczyć i wzmacniać z uwagi na rzeczywistość, w której żyjemy. Z każdej strony znajdujemy się pod ostrzałem przeróżnych bodźców. Hałas miasta, głośna muzyka, przesycone kolorami i błyskami bajki i gry, a nawet zabawki – wszystko to sprawia, że dziecko doznaje tzw. przebodźcowania. Jest to termin coraz częściej spotykany w literaturze fachowej i niestety jako zjawisko jest coraz częściej obserwowany zwłaszcza wśród dzieci zamieszkujące miasta. Między innymi odnajdujemy informacje o tym, że przebodźcowane dziecko nie może przyjąć więcej informacji, gdyż jego układ nerwowy jest przeciążony. Fizycznie nie jest w stanie niczego poznać, zrozumieć i nauczyć się. Nadmiar bodźców prowadzi również do narastającej frustracji, wzmożonego stresu i napięcia. Dziecko staje się nerwowe, niekiedy nawet agresywne lub wręcz odwrotnie, staje się osowiałe i zniechęcone. 

Ćwiczenie koncentracji i uważności (zamiennie używa się terminu mindfulness) jest tym, co nazywam na swoich zajęciach momentem ciszy. Podczas wykonywania zadań zaczerpniętych z technik mindfulness dzieci zamykają buzie i w skupieniu oddają się zabawie, która wymaga od nich obserwacji, niekiedy umiejętności logicznego myślenia i tak bardzo pożądanej przez nas koncentracji. Mały detektyw musi być uważny, aby żaden szczegół się przed nim nie ukrył! Poniżej przedstawiam zabawy, które będą rozwijały ww. umiejętności.

OBSERWACJA

Wymień trzy

To zabawa na rozgrzewkę. Dzieci dobrze znają salę, w której codziennie się spotykają w przedszkolu. Zasłoń dziecku oczy i poproś, aby wymieniło np. trzy rzeczy, które są zielone, lub imiona trójki dzieci, które siedzą w czasie posiłku z nim przy jednym stoliczku; trzy elementy na tablicy obok drzwi; trzy kolory samochodów, którymi się bawi. Po wymienieniu tych elementów odsłoń oczy i poproś o ich wskazanie. 

Na spacerze

Przydziel dzieciom zadania obserwacyjne w czasie spaceru. Na przykład poproś dzieci, aby zaobserwowały, gdzie znajduje się kosz na śmieci najbliżej przedszkola albo jakiego koloru była huśtawka. Możesz też poprosić, aby zapamiętały choć jedną osobę lub psa, które będą mijały na spacerze, a które później opiszą. Jest to ćwiczenie nie tylko na obserwację, lecz także na pamięć. 

Znajdź 5 różnic

Jest to wersja popularnej zabawy, którą można znaleźć w książeczkach z kolorowankami dla dzieci, jednak w tej wersji wykracza poza kartkę i kredki. Ustaw piątkę dzieci, jedno obok drugiego. Inne dziecko musi się im przyjrzeć, a następnie zamknąć oczy. Następnie wprowadź w pięciu przedszkolakach pięć różnic, np. jedno posadź, drugie niech założy apaszkę, trzecie nich podniesie dłonie, czwarte niech włoży kapelusz, a piąte niech otworzy buzię. Wybrane dziecko otwiera oczy i wymienia pięć różnic. 

LOGICZNE MYŚLENIE

Co się stało? 

Jeżeli to możliwe, podziel dzieci na grupy. Przygotuj w sali kilka zaaranżowanych sytuacji, które wskazywałyby na jakieś wydarzenie, np. dla pierwszej grupy otwórz okno, zdejmij jedną z plansz i połóż ją na podłogę. Co się stało? Umieść kilka nadmuchanych balonów niedaleko kaktusa, jeden z nich jest pęknięty. Co się stało? Połóż ubrudzoną szmatkę obok rozlanej na ławce farby. Co się stało? 

Czego brakuje?

Najbardziej popularnym ćwiczeniem z tego zakresu jest przedstawianie kilku ilustracji, które należy ułożyć w odpowiedniej kolejności, a które wskazywałyby, co po sobie następuje. Alternatywnie ułóż kilka ilustracji w odpowiedniej kolejności, ale odejmij jedną. Co się stało w międzyczasie? Czego brakuje? 

Co się zgubiło?

Przedstaw dzieciom sytuację, np. opowiadając ją, że ktoś chciał zrobić coś, ale nie może tego zrobić, bo coś się zgubiło. Na przykład Kasia chciała już wyjść do przedszkola, ale była na boso, a musiała już wkładać buty. Co się zgubiło? Czego zapomniała? Tata zrobił ciasto na naleśniki. Ma miskę z ciastem, rozgrzaną patelnię, ale nadal nie może ich zrobić. Co mu jest potrzebne? Pani w sklepie zapakowała pełen kosz zakupów, ale nie może za nie zapłacić. Czego nie wzięła z domu? Laura chciała wyjść z Ciapkiem na spacer. Jest już ubrana, ma nawet woreczki, ale Ciapek stoi w samej obroży. Co jest jeszcze potrzebne na spacer? 

KONCENTRACJA I UWAŻNOŚĆ

 

Koncentracja i uważność to umiejętności, które należy szczególnie ćwiczyć i wzmacniać z uwagi na rzeczywistość, w której żyjemy. 
Z każdej strony znajdujemy się pod ostrzałem przeróżnych bodźców.

 

Wydłużane oddechy

Do tego ćwiczenia warto najpierw zrobić kilka najprostszych ćwiczeń oddechowych. Kiedy dzieci nauczą się, jak kontrolować swój wdech i wydech, postaw dużą klepsydrę na środku pomieszczenia, np. taką trzydziesto- lub sześćdziesięciosekundową. Dzieci siedzą dookoła klepsydry i w czasie przesypywania lub przelewania zawartości robią coraz dłuższe wdechy i wydechy. Ćwiczenie to powoduje, że całkowicie skupiają się na klepsydrze i swoim oddechu. 

Co słyszę?

Dzieci kładą się na ziemi i zamykają oczy. Poprzez ćwiczenia oddechowe wprowadź je w stan wyciszenia i odprężenia i poproś kolejno o wsłuchanie się w to, co słyszą poza salą, np. na korytarzu lub za oknem. Nie mogą teraz o tym mówić! Mają tylko słuchać i myśleć, co wydaje takie odgłosy. Następnie nasłuchują tego, co dzieje się w pomieszczeniu. Na sam koniec próbują usłyszeć, czy jakieś dźwięki wydaje ich ciało: czy słyszą swój oddech, bicie serca, burczenie w brzuchu. Każde z tych ćwiczeń trwa tak długo, jaką umiejętność skupienia mają maluchy. Za pierwszym razem może to być nawet 15–30 sekund. Regularne ćwiczenie sprawi, że czas może się wydłużyć nawet do minuty lub dwóch. 

Malowanie po plecach

To zabawa stara jak świat, ale wymaga nie lada koncentracji. Przygotuj dla dzieci kartoniki z prostymi wzorami, które są znane dzieciom, tj. kwadrat, dom, słońce, kwiat, serce. Jedno z dzieci siedzi za plecami drugiego. Otrzymuje kartonik z wzorem i musi namalować go teraz na plecach kolegi przed sobą, który następnie musi odgadnąć, co zostało mu namalowane na plecach. Następuje zamiana i wymiana kartoników ze wzorami między maluchami. 

 

Bajka pt. 
Luśka i Piotruś na tropie zaginionych parówek

 

Od historii rozgrzanej sali po wakacjach Biuro Detektywistyczne „Tropik” przyjmowało coraz więcej zleceń. Bliźnięta Luśka i Piotruś, którzy byli założycielami i prywatnymi, małymi detektywami, co rusz natrafiały na jakieś zagadki, wymagające pilnego rozwiązania. Okazało się, że w Przedszkolu „Jagodowe Wzgórze” co chwilę dochodziło do spraw, a mali detektywi za każdym razem świetnie sobie z nimi radzili.
Jednego dnia ich koleżanka Oliwia nie mogła odnaleźć swojej ulubionej spineczki z tęczową kokardką. Innym razem pani Cieszka zastanawiała się, jak to możliwe, że w jej grupie jest osiemnaście maluchów, a dostała tylko siedemnaście rysunków. Zagadkowe było również nagłe zniknięcie wszystkich kwiatów i roślin w sali. Na szczęście za każdym razem, dzięki pilnej obserwacji i koncentracji, Luśka i Piotruś rozwiązywali zagadkowe sytuacje bez problemu.

W domu rodzeństwa również nie brakowało dziwnych, trudnych do wyjaśnienia zdarzeń, które wymagały interwencji Biura Detektywistycznego „Tropik”. Na przykład pewnego razu podczas wspólnych zabaw klockami lego ich starsza siostra Lucynka, która już od kilku lat chodziła do szkoły, nie mogła odnaleźć...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy