Dołącz do czytelników
Brak wyników

W rytmie kroków i podskoków

24 kwietnia 2020

NR 56 (Kwiecień 2020)

ŚWIĘTO WIOSNY

Wiosna otwiera nowe propozycje repertuarowe na zajęciach muzycznych. Ileż jest pięknych piosenek o topnieniu śniegu, przebudzeniu słońca, pojawieniu się pierwszych kwiatów, zmienności pogody. Jest w nich wiele radości, bo wiosną przychodzi nowe, świeże, lepsze. Wiosna tętni życiem. I podobnie żywe oraz wesołe powinno być jej muzyczne powitanie.

Dlatego dziś pragnę zachęcić Czytelników, by repertuar wiosennych zabaw ze śpiewem wzbogacić o piosenki i tańce bezpośrednio związane z wiosennymi obyczajami ludowymi: pożegnaniem zimy, powitaniem wiosny, nadejściem Świąt Wielkanocnych. 

Marzanka i gaik

Topienie marzanny, wędrówka z gaikiem to zwyczaje ludowe związane z pożegnaniem, czy wręcz przegnaniem, zimy i witaniem wiosny. Marzanna według wierzeń symbolizowała boginię śmierci. Wraz z jej podpaleniem i utopieniem miał nastąpić kres zimy. Dzięki temu przyroda mogła obudzić się do życia, niosąc wszechobecną radość. W wiosennym korowodzie szły rozśpiewane dzieci, niosąc słomianą kukłę owiniętą płótnem, ozdobioną koralami. Piosenki o marzannie odnajdziemy w niezwykłym zbiorze polskich piosenek ludowych Od jesieni do lata – piosenka ludowa w szkole (J. Gorzechowska, M. Kaczurbina, L. Miklaszewski). Zebrany w książce materiał źródłowy opracowany jest zgodnie z kalendarzem pór roku. W części poświęconej wiośnie znajdziemy piosenki o marzannie, gaiku, koguciku, Wielkiejnocy i śmigusie-dyngusie. 
Piosenka o marzannie może być wykonywana w formie zabawy inscenizowanej, czyli takiej, w której staramy się zobrazować treści piosenki. Wybieramy wówczas jedno dziecko, które będzie nieść marzannę, reszta uczestników zabawy podąża za kukłą w korowodzie. Taką inscenizację możemy wykonać z dziećmi także na świeżym powietrzu, by odtworzyć ją jak najbardziej wiernie. Drugi wariant to zabawa taneczna. Dzielimy dzieci na dwie grupy, które tworzą dwa koła współśrodkowe. Dzieci grupy pierwszej trzymają w dłoniach wykonane przez siebie marzanny (np. z patyków od lodów i krepy), dzieci z grupy drugiej trzymają w dłoniach ozdobione gałązki:

Wynieśli już, wynieśli, Marzaneczkę ze wsi.
(dzieci z marzannami idą w kole i zatrzymują się)
Przynieśliśmy, przynieśli zielony gaj do wsi. 
(dzieci z gaikami idą w kierunku przeciwnym)
Latorośl, pięknie roś. 
(dzieci unoszą gaiki do góry)
Marzaneczce na żałość, 
(dzieci unoszą marzannę do góry)
A nam wszystkim na radość. 
(dzieci z obu kół zwracają się do siebie twarzami 
i zamieniają miejscami)

Pięknym zwyczajem ludowym był także gaik. Na powitanie wiosny – głównie – dziewczęta szły po wsi, od domu do domu, niosąc gałązki lub drzewko, ozdobione wstążkami, skorupkami jajek, świecidełkami. Niosąc gaik, śpiewały wesoło, winszowały szczęścia gospodarzom, a w podzięce otrzymywały od gospodyń jaja, ciasto, a nawet drobne monety. Do dziś zwyczaj ten jest kultywowany. Piosenki o gaiku cechuje bardzo ładna, śpiewna linia melodyczna oraz umiarkowane tempo spokojnego chodu. Te elementy zostaną wykorzystane w propozycji choreografii. Taniec wykonują jedynie dziewczęta. Wybrana dziewczynka stoi na środku z gaikiem, od którego odchodzą długie, kolorowe wstęgi. Pozostałe dzieci trzymają wstążki, stojąc na obwodzie koła. Każda zwrotka i refren piosenki wykonywane będą w ten sam sposób:

Gaiczek zielony, 
(wykonujemy 4 kroki do środka koła) 
Pięknie przystrojony 
(wykonujemy obrót pod wstążką)
W czerwone wstążeczki
 (wykonujemy 4 kroki na zewnątrz koła)
Przez śliczne dzieweczki. 
(wykonujemy obrót pod wstążką)
A ten gaik z lasu idzie, 
(idziemy dookoła gaiku 16 kroków w jednym kierunku)
Dziwują się wszyscy ludzie.
Idzie po lipowym moście, 
(idziemy dookoła gaiku 16 kroków w drugim kierunku)
Przypatrują mu się goście.

Propozycję bardzo pięknej, ale znacznie trudniejszej choreografii do piosenki znajdziemy także w książce Marii Wieman Tańce i zabawy ze śpiewem.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
A ten gaik z lasu idzie,
Dziwują się wszyscy ludzie.
Idzie po lipowym moście,
Przypatrują mu się goście.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
A ta zima ciężka była,
Co nam ziółka wymroziła,
Ale my się tak starały,
Żeśmy ziółek nazbierały.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
Na podwórzu gołębica,
Na polu śliczna pszenica,
Zieleni się, kwitnąć będzie,
Pan gospodarz chodzi wszędzie.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki
Niechże chodzi, niech obchodzi,
Patrzy, jak pszeniczka wschodzi,
Niech weźmie za nią talary,
By aż po ziemi taczały.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki 
Do tego domu wstępujemy,
Zdrowia, szczęścia winszujemy,
Zdrowia, szczęścia i wszystkiego,
Od Jezusa, od samego. 

Kogucik, kury, kurczątka

Zwyczajem wiosennym, wielkanocnym było także chodzenie z kurkiem dyngusowym, którego to ptaka młodzi chłopcy umieszczali w dwukołowym wózku, który zdobiono wstęgami i błyskotkami. Chłopcy chodzili po wsi, śpiewając i hałasując klekotkami, a że chodzenie z kurkiem odbywało się w lany ponie...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy