Dołącz do czytelników
Brak wyników

W rytmie kroków i podskoków

24 kwietnia 2020

NR 56 (Kwiecień 2020)

ŚWIĘTO WIOSNY

Wiosna otwiera nowe propozycje repertuarowe na zajęciach muzycznych. Ileż jest pięknych piosenek o topnieniu śniegu, przebudzeniu słońca, pojawieniu się pierwszych kwiatów, zmienności pogody. Jest w nich wiele radości, bo wiosną przychodzi nowe, świeże, lepsze. Wiosna tętni życiem. I podobnie żywe oraz wesołe powinno być jej muzyczne powitanie.

Dlatego dziś pragnę zachęcić Czytelników, by repertuar wiosennych zabaw ze śpiewem wzbogacić o piosenki i tańce bezpośrednio związane z wiosennymi obyczajami ludowymi: pożegnaniem zimy, powitaniem wiosny, nadejściem Świąt Wielkanocnych. 

POLECAMY

Marzanka i gaik

Topienie marzanny, wędrówka z gaikiem to zwyczaje ludowe związane z pożegnaniem, czy wręcz przegnaniem, zimy i witaniem wiosny. Marzanna według wierzeń symbolizowała boginię śmierci. Wraz z jej podpaleniem i utopieniem miał nastąpić kres zimy. Dzięki temu przyroda mogła obudzić się do życia, niosąc wszechobecną radość. W wiosennym korowodzie szły rozśpiewane dzieci, niosąc słomianą kukłę owiniętą płótnem, ozdobioną koralami. Piosenki o marzannie odnajdziemy w niezwykłym zbiorze polskich piosenek ludowych Od jesieni do lata – piosenka ludowa w szkole (J. Gorzechowska, M. Kaczurbina, L. Miklaszewski). Zebrany w książce materiał źródłowy opracowany jest zgodnie z kalendarzem pór roku. W części poświęconej wiośnie znajdziemy piosenki o marzannie, gaiku, koguciku, Wielkiejnocy i śmigusie-dyngusie. 
Piosenka o marzannie może być wykonywana w formie zabawy inscenizowanej, czyli takiej, w której staramy się zobrazować treści piosenki. Wybieramy wówczas jedno dziecko, które będzie nieść marzannę, reszta uczestników zabawy podąża za kukłą w korowodzie. Taką inscenizację możemy wykonać z dziećmi także na świeżym powietrzu, by odtworzyć ją jak najbardziej wiernie. Drugi wariant to zabawa taneczna. Dzielimy dzieci na dwie grupy, które tworzą dwa koła współśrodkowe. Dzieci grupy pierwszej trzymają w dłoniach wykonane przez siebie marzanny (np. z patyków od lodów i krepy), dzieci z grupy drugiej trzymają w dłoniach ozdobione gałązki:

Wynieśli już, wynieśli, Marzaneczkę ze wsi.
(dzieci z marzannami idą w kole i zatrzymują się)
Przynieśliśmy, przynieśli zielony gaj do wsi. 
(dzieci z gaikami idą w kierunku przeciwnym)
Latorośl, pięknie roś. 
(dzieci unoszą gaiki do góry)
Marzaneczce na żałość, 
(dzieci unoszą marzannę do góry)
A nam wszystkim na radość. 
(dzieci z obu kół zwracają się do siebie twarzami 
i zamieniają miejscami)

Pięknym zwyczajem ludowym był także gaik. Na powitanie wiosny – głównie – dziewczęta szły po wsi, od domu do domu, niosąc gałązki lub drzewko, ozdobione wstążkami, skorupkami jajek, świecidełkami. Niosąc gaik, śpiewały wesoło, winszowały szczęścia gospodarzom, a w podzięce otrzymywały od gospodyń jaja, ciasto, a nawet drobne monety. Do dziś zwyczaj ten jest kultywowany. Piosenki o gaiku cechuje bardzo ładna, śpiewna linia melodyczna oraz umiarkowane tempo spokojnego chodu. Te elementy zostaną wykorzystane w propozycji choreografii. Taniec wykonują jedynie dziewczęta. Wybrana dziewczynka stoi na środku z gaikiem, od którego odchodzą długie, kolorowe wstęgi. Pozostałe dzieci trzymają wstążki, stojąc na obwodzie koła. Każda zwrotka i refren piosenki wykonywane będą w ten sam sposób:

Gaiczek zielony, 
(wykonujemy 4 kroki do środka koła) 
Pięknie przystrojony 
(wykonujemy obrót pod wstążką)
W czerwone wstążeczki
 (wykonujemy 4 kroki na zewnątrz koła)
Przez śliczne dzieweczki. 
(wykonujemy obrót pod wstążką)
A ten gaik z lasu idzie, 
(idziemy dookoła gaiku 16 kroków w jednym kierunku)
Dziwują się wszyscy ludzie.
Idzie po lipowym moście, 
(idziemy dookoła gaiku 16 kroków w drugim kierunku)
Przypatrują mu się goście.

Propozycję bardzo pięknej, ale znacznie trudniejszej choreografii do piosenki znajdziemy także w książce Marii Wieman Tańce i zabawy ze śpiewem.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
A ten gaik z lasu idzie,
Dziwują się wszyscy ludzie.
Idzie po lipowym moście,
Przypatrują mu się goście.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
A ta zima ciężka była,
Co nam ziółka wymroziła,
Ale my się tak starały,
Żeśmy ziółek nazbierały.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki.
Na podwórzu gołębica,
Na polu śliczna pszenica,
Zieleni się, kwitnąć będzie,
Pan gospodarz chodzi wszędzie.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki
Niechże chodzi, niech obchodzi,
Patrzy, jak pszeniczka wschodzi,
Niech weźmie za nią talary,
By aż po ziemi taczały.

Gaiczek zielony,
Pięknie przystrojony
W czerwone wstążeczki
Przez śliczne dzieweczki 
Do tego domu wstępujemy,
Zdrowia, szczęścia winszujemy,
Zdrowia, szczęścia i wszystkiego,
Od Jezusa, od samego. 

Kogucik, kury, kurczątka

Zwyczajem wiosennym, wielkanocnym było także chodzenie z kurkiem dyngusowym, którego to ptaka młodzi chłopcy umieszczali w dwukołowym wózku, który zdobiono wstęgami i błyskotkami. Chłopcy chodzili po wsi, śpiewając i hałasując klekotkami, a że chodzenie z kurkiem odbywało się w lany poniedziałek, polewali także panny wodą. Zwyczaj miał więc charakter zalotny. Jeśli młodej dziewczynie spodobał się zalotnik, obdarowywała go zdobionym jajkiem, poza tym kurcarze (tak nazywano chłopców) otrzymywali od gospodarzy wielkanocne wiktuały. Piosenka, która opowiada o tym zwyczaju, nosi tytuł Wieziemy tu kogucika. Cechuje ją wesoły i pogodny charakter oraz charakterystyczne zawołanie „kukuryku” kończące każdą zwrotkę. Dzieci śpiewają ją chętnie. Zabawa do piosenki jest bardzo prosta. Spośród dzieci wybieramy jedno, które staje w środku kręgu z zamkniętymi oczami. Dzieci w kole wiązanym idą dookoła, a nauczyciel wskazuje, które dziecko ma zapiać „kukuryku”. Zadaniem wybranego wychowanka jest odgadnąć, kto z kolegów zapiał. Jeśli zagadka jest zbyt trudna, wskazuje jedynie kierunek dochodzenia dźwięku piejącego kogucika. W czasie zabawy ćwi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy