Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wywiad miesiąca

7 czerwca 2018

NR 23 (Styczeń 2017)

Seksualność w procesie wychowania dziecka

0 86

Wywiad z seksuologiem, pedagogiem, doradcą rodzinnym prof. Zbigniewem Izdebskim o rozwoju płciowym dzieci, problemach z edukacją seksualną w przedszkolach oraz trudnych zagadnieniach związanych ze stosowaniem przemocy seksualnej wobec dzieci.

Czy w ogóle możemy mówić o wychowaniu seksualnym wśród dzieci w wieku przedszkolnym?

Wychowanie to pewien proces, a płciowość i seksualność każdego człowieka nie jest odizolowana od codziennego życia. Dorastając, dzieci również dostrzegają różnice między dziewczynkami i chłopcami, cechy różniące kobiety i mężczyzn, a także odmienne role społeczne, jakie zostały im przypisane. Te spostrzeżenia to ważny element wychowania, w którym znaczące miejsce powinna stanowić seksualność dziecka. Nie oznacza to, iż należy w tym celu stwarzać w przedszkolu specjalne zajęcia dotyczące wychowania seksualnego, zagadnienia te powinny umiejętnie towarzyszyć procesowi edukacji dzieci. Dlatego już w przedszkolu należy eliminować pewne przyjęte społecznie stereotypy, które krzywdzą innych ludzi. Zdarza się, że dla dzieci w wieku przedszkolnym nauczyciel jest nie tylko autorytetem, ale również powiernikiem, któremu zwierzają się z problemów.

Jak zatem powinna wyglądać edukacja seksualna w przedszkolu? 

W zależności od wieku i rozwoju dziecka mogą pojawiać się różne formy zainteresowania związanego z byciem dziewczynką czy też chłopcem. Nauczyciel powinien na to reagować i dostrzegać to, co się dzieje w danej grupie dzieci. Może być tak, że w kilku grupach nic specjalnego w zakresie zainteresowania własnym ciałem nie będzie się działo, jednak może się również zdarzyć jedno lub kilkoro dzieci, które będą wykazywały inne zachowania na tle rówieśników. Najczęściej dzieci wynoszą pewne zachowania z domu rodzinnego, w zależności od uwarunkowań kulturowych i światopoglądu rodziców. Większość zachowań dziecka jest przenoszonych ze środowiska rodzinnego na grunt przedszkolny. Często takim wydarzeniem jest np.: ciąża matki lub pojawienie się rodzeństwa. Z kolei nauczyciel wychowania przedszkolnego jest ważnym słuchaczem i obserwatorem i powinien zdawać sobie sprawę z tego, iż w rozwoju dziecka ma do czynienia również 
z jego rozwojem psychoseksualnym. Nie jest to łatwe zadanie, gdyż temat seksualności człowieka jest złożony, a w Polsce niejednokrotnie zdarza się, iż jest pomijany w całym procesie kształcenia nauczycieli. Nie wszystkie uczelnie pedagogiczne poruszają kwestię seksualności. Nawet na zajęciach z zakresu psychologii rozwojowej seksualność człowieka jest często niedostrzegana. To sprawia, że nauczyciele nie są przygotowani do pełnienia roli edukatora w tym zakresie. Niestety nauczyciele przedszkolni pewnych rzeczy nie dostrzegają lub nie mają wiedzy na temat interpretowania niektórych zachowań. Bardzo ważny jest również stopień wrażliwości nauczyciela.

W jaki sposób nauczyciele powinni reagować na nietypowe sytuacje w życiu dzieci?

Często zdarza się również, że nauczyciele są postawieni przed trudnymi zadaniami, wynikającymi z danej sytuacji życiowej dziecka. Znane są przypadki, kiedy kobiety, które mają wiele konfliktów z partnerem, nastawiają swoje córki negatywnie do mężczyzn. Własne złe doświadczenia przekazują dziecku, kształtując w nim negatywne postawy. Matka krzywdzi dziecko, wzbudzając w nim poczucie nienawiści do płci przeciwnej. Nieraz w niezwykle trudnej sytuacji postawieni są również wychowawcy dziecka, którego rodzice się rozwodzą. Szczególnie wtedy, gdy stawiają oni w złym świetle siebie nawzajem, oczerniając jedno drugiego. Bywa, że podczas rozwodów mają też miejsce sytuacje, w których matka zarzuca ojcu stosowanie przemocy seksualnej wobec dziecka, pomimo że do niczego takiego nie dochodziło. Matki podają to jako jedną z przyczyn rozwodu. Wobec tego, podczas sprawy rozwodowej dzieci są o kwestie seksualne pytane, mimo że nic takiego sobie nie przypominają. Dorosłym łatwo jest manipulować małym dzieckiem. Zdarza się, że w tym wszystkim dzieci są bardzo instrumentalnie traktowane i dlatego należy je nauczyć, jak interpretować pewne zjawiska. Między innymi tłumaczyć, czym jest „zły dotyk”. Szczególnie, że dzieci obdarzają nauczycieli dużym zaufaniem i dzielą się z nimi wieloma problemami, na które wychowawcy przedszkolni powinni należycie reagować. W trudnych sytuacjach, które spotykają dziecko, nauczyciel powinien przy współpracy z rodzicami pomóc dziecku wszystko sobie poukładać i właściwie podejść do zaistniałych w jego życiu problemów.

Jak wychowywać dzieci w świecie, w którym seksualność to z jednej strony temat tabu w wielu rodzinach, a z drugiej główny temat rozerotyzowanych mediów?

Pretekstem do rozpoczęcia przez dziecko rozmów o rozwoju anatomicznym oraz o seksualności mogą być obrazy, które na co dzień dostrzega w otaczającym je świecie. Ciekawy świata młody człowiek nie może wręcz nie zauważyć nasyconych erotyzmem treści dostarczanych przez prasę, plakaty i telewizję. Wobec tego trudno w codziennej pracy z dziećmi nie poruszać również tej sfery rzeczywistości, szczególnie w obliczu dziecięcej dociekliwości. Dyskusja ta powinna najpierw rozwijać się między nauczycielami a rodzicami dzieci, aby nie pojawiały się uwagi, że to właśnie nauczyciele dokonują erotyzacji dzieci poprzez wprowadzanie takowej tematyki. Często bowiem zdarza się, że nauczyciele nie podejmują określonych tematów nie dlatego, że nie mają wiedzy, ale dlatego, że wolą przemilczeć pewne sprawy, aby nie mieć kłopotów. Wychowawcy często obawiają się, że mogą być przez rodziców bądź zwierzchników źle zrozumiani i przez to narażeni na negatywne reakcje. A zatem, rodzice i nauczyciele powinni we wspomnianym zakresie współpracować. Ważne jest, aby rodzice wskazali dziecku, że nie żyje ono w próżni, nie jest odizolowane od rzeczywistości, od otaczających je mediów. Istotne jest, aby następował proces socjalizacji seksualnej, polegający na właściwej interpretacji postrzeganych przez dzieci obrazów. Zależnie od źródła przekazywane są dzieciom różnorakie informacje, chociażby o tym skąd się pojawiły na świecie czy rolach społecznych mężczyzn i kobiet. Okres dzieciństwa to okres, w którym rozpoczyna się już proces przygotowania dziewczynek i chłopców do ich późniejszych ról społecznych. Nie chodzi przy tym o utrwalanie pewnych stereotypów dotyczących płci, ale o wskazanie znaczących w tym temacie kwestii. 

Które kwestie należy w takim razie poruszać z dziećmi?

Naturalne powinno być dla dziecka, że mama przytula się do taty, a mąż całuje żonę jako przejaw okazywania sobie miłości. Ważne jest, aby wskazać dziecku, że między rodzicami jest inny rodzaj miłości niż między mamą i tatą a dzieckiem, co nie oznacza, że dziecko jest mniej kochane. Że potrzebują czasu tylko dla siebie, by sobie tę czułość okazać. Dziecko powinno wiedzieć, jak ważne jest okazywanie sobie uczuć i jak przejawy okazywania różnych emocji odczytywać. 

No właśnie, dzieci w przedszkolu również się zakochują...

Dzieci bardzo często darzą sympatią swoich rówieśników, nazywając to uczucie miłością, stanem zakochania. Nie należy tych przejawów sympatii umniejszać, ale rozmawiać o nich z dzieckiem, gdyż niejednokrotnie pewne zmiany zachowań dziecka mają związek z jego dziecięcym zauroczeniem. Jest to naturalny rodzaj treningu miłości potrzebny w dojrzałym wieku. Naturalna jest też sytuacja, w której d...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy