Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

1 września 2021

NR 68 (Wrzesień 2021)

Projekt „Odlatujące ptaki”

13

W nowym roku szkolnym zapraszam do eksploracji świata przyrody poprzez prowadzenie zajęć metodą projektów. Myślę, że nasze przedszkolaki z radością i ciekawością wejdą w działania związane z tematem, a poszukiwanie odpowiedzi na postawione pytania zachęci je do aktywności w różnych obszarach działań. W ogrodzie i na spacerach spędzamy dużo czasu. Jest to doskonała pora na dokonywanie obserwacji. A więc do dzieła – nasz tegoroczny cykl rozpoczynam tematem „Odlatujące ptaki”.

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • Wybór tematu „Odlatujące ptaki”. 

Zainspirowanie dzieci do obserwacji przelatujących ptaków zaowocowało rozbudzeniem ich ciekawości. Zaczęły pojawiać się pytania: Dokąd lecą ptaki?, Dlaczego odlatują?, Dlaczego są tak „ustawione”? Efektem wspólnych rozmów było podjęcie decyzji o rozpoczęciu projektu badawczego „Odlatujące ptaki”. 
Kolejnym krokiem było poinformowanie rodziców o podjętym działaniu edukacyjnym oraz wręczenie im wykonanych przez dzieci w formie rysunku zaproszeń do udziału w projekcie. 

POLECAMY

  • Rozbudzenie ciekawości. 

Nauczyciel czyta dzieciom opowiadania, wiersze dotyczące tematu projektu. Dzieci są zachęcane do rozmowy na temat wysłuchanych utworów, są również proszone o przynoszenie różnorodnych materiałów dotyczących tematu „Odlatujące ptaki”. 

  • Wędrówka tematyczna.

Nauczyciel zaprasza dzieci do dzielenia się swoimi wspomnieniami i wrażeniami z obserwacji przelatujących ptaków lub zaśpiewania piosenki o ptakach. Dzieci mogą również powiedzieć wiersz, przynieść ilustracje ptaków lub zatańczyć „ptasi taniec”. 
Po wysłuchaniu wszystkich wypowiedzi dzieci są proszone o wykonanie pracy plastycznej pt. „Odlatujące ptaki”.

Pomysł: przed przystąpieniem do pracy plastycznej proponuję przeprowadzenie zabawy ruchowej „Ptaki fruwają – ptaki w gniazdach”.

Zdj. 1. Bociany

 

  • Tworzenie siatki wiedzy: „Co już wiemy?”. 

Każdą informację na temat odlatujących ptaków przekazywaną przez dzieci nauczyciel zapisuje. Powstaje w ten sposób siatka wiedzy zawierająca informacje posiadane przez grupę na temat realizowanego projektu. Dzieci są zachęcane do przynoszenia ilustracji, zdjęć lub książek, w których znajdują się informacje na temat odlatujących ptaków. 
Do zapisanych w siatce wiedzy informacji dołączamy wszystkie prace plastyczne dzieci. 

  • Tworzenie siatki pytań: „Czego chcemy się dowiedzieć?”. 

W siatce znajdą się pytania, na które będziemy poszukiwać odpowiedzi. Pytania te będą wyznacznikiem naszych działań i pozwolą nam np. na ułożenie planu wypraw terenowych lub wycieczki oraz innego typu aktywności. 

Zdj. 2. Żurawie lecące tzw. kluczem
  • Kącik projektowy. 

To miejsce, w którym znajduje się ekspozycja materiałów związanych z tematem projektu. Znajdą się tu zarówno kolorowanki, książki, maskotki ptaki, jak i karteczki informacyjne o zbliżających się wydarzeniach dotyczących projektu. Karteczki te dzieci zabierają do domu, aby przypomnieć rodzicom o przygotowaniach do zbliżającego się wydarzenia (wizyty eksperta, wyjścia w teren, wycieczki itp.). 

Dobrze jest pamiętać o odpowiednim rozplanowaniu kącika, aby ułatwić dzieciom odszukanie w nim interesujących je materiałów oraz położenie w odpowiednim miejscu przyniesionego przez nie eksponatu. Zachęcając dzieci do wzbogacania zasobów kącika, rozbudzamy w nich ciekawość, chęć do działania i nawiązywania współpracy z kolegami w poszukiwaniu odpowiedzi na zadane uprzednio pytania. Aby nasz kącik był w sali zauważalny, proponuję nadać mu nazwę, np. „Odlatujące ptaki”, „Ptasie wyprawy za morza” itp. 

Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenie siatki tematycznej. 

Siatka tematyczna zawiera informacje o wiadomościach już przez dzieci posiadanych, a także pytania i zagadnienia, na które będziemy poszukiwać odpowiedzi. Umieścimy tu także propozycje zadań do wykonania w przedszkolu oraz w domu. 

  • Nasi eksperci. 

Ekspert to osoba ważna i potrafiąca udzielić nam specjalistycznej odpowiedzi na postawione pytania. Ekspertem może być ktoś z rodziny naszych przedszkolaków posiadający wiedzę na temat realizowanego projektu. Może to być przewodnik w pawilonie dla ptaków w zoo, a także pani w bibliotece, która zaproszona do nas w roli eksperta przygotuje odpowiednie materiały zawierające odpowiedzi na nasze pytania (w związku z pandemią COVID-19 eksperci odpowiedzi mogą nagrać i przesłać do nauczyciela). 

Pamiętajmy, aby mieć przygotowane pytania do eksperta, gdy pojedziemy na wycieczkę. Zachęcajmy również dzieci do zadawania ekspertowi pytań dodatkowych i wyjaśniania pojawiających się zagadnień, które dzieci interesują. 

Zdj. 3. Żurawie
  • Wyprawa w teren. 

W związku z tematyką projektu wyprawa w teren będzie bardzo interesująca. Mamy tu okazję do dłuższego obserwowania przelotów ptaków. Możemy fotografować i nagrywać ptasie formacje podczas lotu. Wyposażeni w kompas możemy określić, w jakim kierunku lecą ptaki. Ze starszymi przedszkolakami możemy poszukać na mapie, w jakie miejsca prawdopodobnie lecą ptaki.

  • Szkic z natury. 

Dzieci mogą go wykonać podczas wyprawy w teren lub odwołując się do dokonanych obserwacji, oglądając nagrany przez nauczyciela film lub zrobione zdjęcia. Dzieci szkicują ołówkiem ptaki lub wybrane elementy środowiska przyrodniczego. 

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe i tym samym motywując je do dalszej aktywności.

Zdj. 4. Czapla siwa 

 

  • Przykłady pytań, eksperyment i zadania badawcze
    • „Dlaczego ptaki odlatują jesienią?” – pytanie zadamy ekspertowi; odpowiedzi poszukamy także w literaturze. 
    • „Jak nazywają się ptaki odlatujące z Polski na zimę?” – o pytanie do eksperta, odpowiedzi będziemy szukać także w literaturze.
    •  „Skąd ptaki wiedzą, dokąd lecieć, gdy są nad morzem?” – odpowiedzi poszukamy w literaturze, zapytamy eksperta, dzieci mogą poszukać odpowiedzi razem z rodzicami.
    • „Czy wszystkie ptaki lecą do Afryki?” – na to pytanie odpowie nam ekspert.
    • „Co ptaki jedzą najchętniej?” – zadanie do wykonania w domu z rodzicami. 
    • „Czy ptak ma kości?” – obejrzymy film edukacyjny, który wyjaśni nam to zagadnienie. 
    • „Ptasi klucz” – eksperyment z wodą. 

Odkręcamy kran z wodą i pod jego strumień podkładamy palec. Woda rozdzieliła się na dwa strumyczki przypominające odwróconą literkę V. Drugą ręką dotykamy poszczególnych strumyków wody. Tak formują się ptasie klucze. Woda, spadając na palec, powoduje nacisk, a pod palcem oraz w rozciętych strumykach wody nacisku już nie ma lub jest on dużo mniejszy. Ptaki wykorzystują to podczas swoich wędrówek – potrzebują wtedy dużo mniej energii na podróżowanie.

  • „Ciężar ma znaczenie” – zadanie badawcze nr 1. 

Nalejcie do kubeczka wodę. Teraz wyciągnijcie przed siebie wyprostowaną rękę tak, aby kubek był na wysokości oczu. Trzymajcie tak kubek, licząc do dziesięciu. To nie jest trudne, ale zróbcie to samo, licząc do stu. Teraz wszystko wygląda inaczej. Mięśnie bez trudu unoszą ciężary na chwilę, ale jeśli są napięte przez cały czas, to się męczą. 

  • „Ciężar ma znaczenie” – zadanie badawcze nr 2. 

Załóżcie pusty plecak i pochodźcie z nim przez pięć minut. Nic niezwykłego się nie dzieje i prawdopodobnie nie jesteście zmęczeni. Teraz włóżcie do plecaka butelkę z wodą i dwa jabłka i pochodźcie z nim przez pięć minut. Czujecie różnicę? Ciężar w plecaku sprawia, że odczuwacie zmęczenie i chcielibyście już go zdjąć. 

W trakcie działań metodą projektu równocześnie realizujemy zagadnienia wynikające z miesięcznego planu pracy.

Zdj. 5. Jaskółki

Proponowane przykłady działań

  • Rozwój mowy. 

Swobodne budowanie dłuższych wypowiedzi, próby układania własnych historyjek na temat ptaków odlatujących, wyszukiwanie rymów: fruwają – machają, wiaterek – cukierek, chmura – góra, dzioby – ozdoby itp. 
Wzbogacanie słownika czynnego: klucz żurawi, ornitolog, prądy powietrzne, szybowanie, gniazdowanie. 
Dzieci zapamiętują tekst wiersza i potrafią go odtworzyć. 
Ćwiczenia w dokonywaniu analizy i syntezy sylabowej. 
Rozwiązywanie zagadek i samodzielne ich układanie. 
W czasie prowadzenia obserwacji, ćwiczeń i zadań badawczych dzieci zadają pytania i podejmują próby formułowania wniosków. 
Udzielanie odpowiedzi przez dzieci na temat treści oglądanych wspólnie filmów edukacyjnych, książek i albumów o ptakach. 
Swobodne wypowiedzi dzieci na temat poszukiwań materiałów do projektu. 

  • Pojęcia matematyczne. 

Posługiwanie się liczebnikami głównymi i porządkowymi, segregowanie i przeliczanie zebranego przez dziecko materiału przyrodniczego: liści, patyczków, kasztanów, kamyków itp. 
Odtwarzanie układu przedmiotów oraz tworzenie własnych propozycji układów. 
Klasyfikowanie przedmiotów lub materiału przyrodniczego według podanych przez nauczyciela cech, np. koloru, wielkości, kształtu. 
Przeliczanie elementów zbioru podczas swobodnej działalności zabawowej. 
Poznawanie, stosowanie i utrwalanie pojęć dotyczących następstw czasu (wczoraj, dziś, jutro) oraz nazw dni tygodnia i pór roku. 
Utrwalanie kierunku: w prawo, w lewo, w górę, w dół podczas układania lub rysowania schematu lotu ptaków.

  • Ruch i muzyka. 

Poznawanie i śpiewanie piosenek adekwatnych do pory roku lub realizowanego tematu projektu, tworzenie własnych układów tanecznych, ruchowych zagadek pantomimicznych, aktywne uczestniczenie w zabawach muzyczno-ruchowych, muzykowanie z użyciem instrumentów perkusyjnych, reagowanie ruchem na zmiany tempa, dynamiki i wysokości dźwięku. 
Poznanie polskiego tańca narodowego lub ludowego i odpowiednich kroków tanecznych. 
Tworzenie improwizacji ruchowej do muzyki z wykorzystaniem np. folii malarskiej. 

Zdj. 6. Kukułka
  • Działalność plastyczna. 

Malowanie np. na sztalugach na dużych arkuszach papieru na temat „Odlatujące ptaki”, inspirowane muzyką relaksacyjną, w której rozbrzmiewają głosy ptaków. 
Posługiwanie się różnego rodzaju masami plastycznymi, np. masą papierową, masą solną, gliną itp., i lepienie przez dzieci sylwety dowolnie wybranego ptaka. 
Wykonanie ołówkiem szkicu z natury podczas wyprawy terenowej. 
Wykonanie czapek/masek symbolizujących danego ptaka i wykorzystywanie ich w zabawach muzyczno-ruchowych. 
Wykonywanie prac plastycznych techniką collage’u z użyciem tkanin, folii, sizalu, waty, bibuł, wełny – ćwiczenie motoryki małej (regulacja napięcia mięśniowego) oraz doskonalenie umiejętności rwania papieru, posługiwania się nożyczkami i klejem.
Nabywanie nowych doświadczeń plastycznych poprzez malowanie na nietypowych płaszczyznach, jakimi są: płótno, tektura falista, drobnoziarnisty papier ścierny, folia malarska lub folia bąbelkowa. 

  • Środowisko przyrodnicze. 

Systematyczne dokonywanie obserwacji przyrody i codzienne uaktualnianie kalendarza pogody. 
Podejmowanie działalności badawczej związanej z tematem projektu. 
Wzbogacanie zasobów kącika przyrody i kącika projektowego. Zadbajmy, aby ekspert przesłał do przedszkola materiały dotyczące projektu (w zależności od sytuacji związanej z COVID-19). 
Zorganizujmy spotkanie online z ekspertem. 
Wykonujmy dużo zdjęć w terenie – być może przydadzą się nam w końcowej fazie projektu. Zdjęcia będą również pełnić funkcję edukacyjną, zwłaszcza gdy zwrócimy dzieciom uwagę (podczas spacerów lub wyprawy w teren) na wysokość drzew, a następnie podkreślimy, jak wysoko nad drzewami przelatują ptaki. 

Zdj. 7. Skowronek

Pamiętajmy o aktualizowaniu siatki tematycznej. Bardzo ważne jest personalizowanie umieszczanych na niej prac i podkreślanie w ten sposób zaangażowania dzieci w realizację projektu. Jest to dla nich doskonała motywacja i aktywizuje je to do dalszego działania.

II etap projektu – opis

II etap realizacji projektu jest czasem aktywnej działalności dzieci. W jego trakcie mogą pojawić się nowe pytania lub zagadnienia do zbadania – dopiszmy je także do siatki...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy