Dołącz do czytelników
Brak wyników

Otwarty dostęp , Poznawanie Polski

19 maja 2021

NR 66 (Maj 2021)

Poznaj Polskę, przedszkolaku!
Województwo pomorskie i kujawsko-pomorskie

30

Pomorskie życia pełne

Pomorskie to region kurortów i uzdrowisk nad Morzem Bałtyckim, zabytków, którym przewodzi zamek krzyżacki w Malborku, atrakcji przyrodniczych z parkami narodowymi (Bory Tucholskie i Słowiński Park Narodowy) oraz piękną stolicą województwa w Gdańsku. Tu możemy odkrywać miejsca związane z Bursztynowym Szlakiem, spotkać się z duchami w twierdzy krzyżackiej w Gniewie, poplażować na Półwyspie Helskim lub wyruszyć na trasę rowerową wzdłuż Bałtyku.

POLECAMY

Położenie na mapie Polski

Województwo pomorskie położone jest w północnej części Polski i graniczy od północy z Morzem Bałtyckim, od północnego wschodu (poprzez Mierzeję Wiślaną) z Rosją, a jego sąsiadami po stronie polskiej są cztery województwa:
warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie, zachodnio-pomorskie oraz wielkopolskie. Stolicą województwa jest Gdańsk, który z Gdynią i Sopotem tworzy Trójmiasto.

Gdańsk i inne wspaniałe miasta

Miasta województwa pomorskiego są naprawdę bardzo interesujące i piękne. Oprócz malowniczego położenia w każdym z nich znajdziemy niezwykłą historię z nutą tajemniczości. Wymienię niektóre z miast województwa, a nieliczne zaprezentuję bliżej. Oto najbardziej znane wszystkim miasta województwa pomorskiego: Gdańsk, Gdynia, Sopot, Malbork, Hel, Puck, Lębork, Łeba, Ustka, Kartuzy, Chojnice, Kwidzyn, Słupsk, Władysławowo, Bytów, Pelplin, Wejherowo, Sztum, Krynica Morska, Tczew, Jastarnia. 

Gdańsk – zachwyca nas swoją architekturą i panującą w mieście atmosferą. Gdańsk od zawsze budził podziw gości ze względu na swoje bogactwo. To miasto chętnie odwiedzane przez turystów z Polski, a także z całej Europy. Gdańsk to jedno z najpiękniejszych miast w naszym kraju. Trudno je opisać, trzeba tu przyjechać i móc podziwiać Gdańsk na własne oczy. Jest to także jedno z najbardziej zielonych miast w Polsce. 

Fot. 1. Gdańsk – fontanna Neptuna

Oto charakterystyczne atrakcje Gdańska:

  • Długi Targ i ul. Długa – najpiękniejsze ulice miasta tworzące Trakt Królewski,
  • Żuraw w Gdańsku – charakterystyczna budowla stanowiąca symbol miasta,
  • bazylika Mariacka – największa ceglana świątynia gotycka w Europie,
  • katedra oliwska – najdłuższa świątynia w Polsce ze wspaniałymi organami z XVIII w.,
  • latarnia morska – jedna z najpiękniejszych na polskim wybrzeżu Bałtyku,
  • zoo – pięknie położony ogród w Gdańsku-Oliwie,
  • Muzeum Bursztynu,
  • Twierdza Wisłoujście w Gdańsku – wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO.
Fot. 2. Malbork nad rzeką Nogat – największy średniowieczny murowany zamek

Malbork – malowniczo położone miasto nad rzeką Nogat. Miasto zyskało sławę dzięki potężnej twierdzy krzyżackiej. Oto ciekawe miejsca w mieście:

  • zamek w Malborku – przepiękny i olbrzymi zamek muzeum,
  • Ratusz Staromiejski – średniowieczna siedziba władz miasta,
  • Brama Garncarska – fragment systemu obronnego miasta z XIV w.,
  • dworzec kolejowy – ciekawa budowla z czerwonej cegły.

Atrakcje Malborka to także:

  • Dino Park – pierwszy na Pomorzu park ruchomych dinozaurów,
  • rejsy statkiem i kąpielisko miejskie,
  • park linowy Jumpy Park,
  • imprezy plenerowe, np. „Oblężenie Malborka”.

Hel – znany kurort położony na samej północy naszego kraju, na zachwycającej Mierzei Helskiej. Położenie Helu jest wyjątkowe. Z trzech stron otaczają go wody Bałtyku. Mierzeja Helska jest bardzo ciekawa pod względem przyrodniczym i krajobrazowym. Oto atrakcje Helu: 

  • fokarium – jedyne w Polsce fokarium z fokami szarymi, celem jest odtworzenie kolonii tego gatunku,
  • latarnia morska na Helu – udostępniona dla turystów od maja do września,
  • Muzeum Rybołówstwa,
  • Muzeum Obrony Wybrzeża – fortyfikacje,
  • deptak – ul. Wiejska – z ciekawymi, urokliwymi domam,
  • port rybacki – port i przystań, stąd wyruszają statki,
  • Helska Kolejka Wąskotorowa,
  • Nadmorski Park Krajobrazowy – na jego obszarze można zobaczyć wszystkie rodzaje wybrzeża morskiego występującego w Polsce.
Fot. 3. Miasto Hel i port

Słupsk – ciekawe historyczne miasto na Pomorzu Środkowym, 18 km od Bałtyku. Interesujące miejsca w Słupsku:

  • Zamek Książąt Pomorskich oraz Młyn Zamkowy,
  • ratusz – jeden z najpiękniejszych na Pomorzu,
  • w okolicach miasta znajduje się Park Krajobrazowy „Dolina Słupi”, Wydma Orzechowska, Szlak Elektrowni Wodnych oraz Dolina Charlotty, gdzie znajduje się wiele atrakcji dla dzieci.

Sopot – bardzo popularny kurort nad Zatoką Gdańską, który wraz z Gdynią i Gdańskiem wchodzi w skład Trójmiasta. Oto atrakcje Sopotu:

  • główny deptak w mieście, tzw. Monciak – kolorowy, z zabytkowymi kamieniczkami, kawiarniami i pamiątkami. Stoi tu Krzywy Dom, jeden z symboli miasta,
  • drewniane molo w Sopocie – najdłuższe molo w Polsce i Europie, ma ponad 500 m. Zbudowane na początku XIX w., jest symbolem miasta, bardzo chętnie odwiedzanym przez turystów, 
  • Opera Leśna – znany amfiteatr, w którym odbywają się imprezy kulturalne oraz Sopot Festival,
  • piękne plaże.

Krynica Morska – urocze miasteczko leżące na skrawku Mierzei Wiślanej, wśród lasów. Z uwagi na swoisty mikroklimat, czyste powietrze nasycone jodem, szerokie plaże i wysokie wzniesienia wydmowe miasto jest chętnie odwiedzane przez turystów. Dodatkowo wody Zalewu Wiślanego obfitują w ryby, co jest niewątpliwą zaletą w aspekcie kulinarnym. Jest to także doskonałe miejsce dla amatorów sportów wodnych.

Miejsca ciekawe i niezwykłe

Województwo pomorskie zaprasza nas nie tylko na wypoczynek na pięknych nadbałtyckich plażach. Znajdziemy w tym rejonie Polski idealne warunki do: obserwacji ptaków, rodzinnego wędkowania, odkrywania szlaków do uprawiania turystyki pieszej, trasy rowerowe, biegowe, szlaki kajakowe oraz wspaniałe tereny zielone. Oto miejsca, które można zaprezentować dzieciom, przybliżając im Pomorze:

  • Kaszubski Park Etnograficzny we Wdzydzach Kiszewskich - to najstarszy skansen w Polsce i prawdziwie magiczne miejsce na Kaszubach, położone nad Jeziorem Wdzydzkim, niedaleko wieży widokowej,
  • Szlak Zamków Gotyckich na Pomorzu – zamek krzyżacki w Bytowie, zamek krzyżacki w Malborku, zamek krzyżacki w Sztumie, zamek kapituły pomezańskiej w Kwidzynie, zamek krzyżacki w Gniewie, zamek krzyżacki w Człuchowie,
  • planetarium i obserwatorium we Fromborku,
  • Muzeum Kaszubskie w Kartuzach – prezentowane są tu wystawy tematyczne, np. garncarstwo, rybołówstwo, sztuka ludowa, a na dziedzińcu można zobaczyć maszyny i sprzęt używany w gospodarstwie,
  • Centrum Edukacji i Promocji Regionu w Szymbarku – ośrodek przybliża nam kulturę i historię Kaszub. Znajduje się tu m.in. Dom do Góry Nogami, Dom Trapera, Chata Kaszubska, Najdłuższa Deska Świata oraz kolorowy Kaszubski Świat Bajek,
  • Wieżyca – najwyższe wzniesienie na Kaszubach (328 m n.p.m.) i wznosi się na terenie Kaszubskiego Parku Krajobrazowego. Na szczycie Wieżycy postawiono ponad 30-metrową wieżę widokową, z której rozpościera się piękny widok na Wzgórza Szymbarskie,
  • kolejka linowa na Kamienną Górę w Gdyni – wagonik jedzie niecałe 2 min, a ze wzniesienia rozciąga się wspaniały widok na miasto i na morze,
  • Kaszubski Park Miniatur w Stryszej Budzie – można tu zobaczyć miniatury najciekawszych obiektów z Kaszub, z Polski oraz ze świata. Na dzieci czeka tu np. Kraina Bajek, Minizoo i Gabinet Śmiechu,
  • Centrum Nauki „Experyment” w Gdyni – nowoczesny ośrodek edukacyjny rozpowszechniający naukę i łączący ją z zabawą,
  • rejsy galeonem w Gdańsku – wspaniała atrakcja dla dzieci i nie tylko, której towarzyszą opowieści przewodnika i muzyka.

Pomorze oferuje nam tak wiele atrakcji, iż nie sposób wymienić ich wszystkich. Wybór jest naprawdę ogromny. Przedstawiłam tylko przykłady takich miejsc.

Pomorze – piękno przyrody

Na obszarze województwa pomorskiego znajdują się dwa parki narodowe: Słowiński Park Narodowy i Park Narodowy Bory Tucholskie. Bogactwo przyrodnicze i krajobrazowe regionu to również: Wdzydzki Park Krajobrazowy, Park Krajobrazowy Dolina Słupi, Trójmiejski Park Krajobrazowy, Nadmorski Park Krajobrazowy, Rezerwat Kępa Redłowska w Gdyni, Rezerwat Kąty Rybackie, Rezerwat Buki Mierzei Wiślanej, Natura 2000 Zatoka Pucka i Półwysep Helski, Obszar Natura 2000 Twierdza Wisłoujście w Gdańsku, Wydma Łącka, Wydma Czołpińska, Arboretum Wirty. 

Słowiński Park Narodowy – na obszarze parku wyznaczono 15 rezerwatów. To miejsce wszystkich zachwyca, a ruchome wydmy, tworząc fantastyczny krajobraz, sprawiają, że czujemy się tu jak na pustyni. Na terenie parku znajduje się wiele ekosystemów wodnych, do największych należą jeziora Łebsko i Gardno. Największe rzeki to Łeba, Łupawa i Pustynka. 
Park Narodowy Bory Tucholskie – zdecydowanie największy obszar parku zajmują lasy, mniej natomiast wody, bagna, torfowiska i łąki. W parku natrafimy na malownicze jeziora, 
np. Ostrowite, Zielone, Jeleń, Bełczak. Park stanowi bogactwo roślinności chronionej, stwierdzono tu także obecność ok. 300 gatunków grzybów, spośród których grzyby jadalne to kurki, borowiki, maślaki, gąski, rydze, podgrzybki i koźlarze.

Legendy

Kontynuując wędrówkę szlakiem legend, prezentując Pomorze, mogę zaproponować następujące utwory dla dzieci:

  • O tym, jak diabeł kościół budował, Skarby Rowokołu, Stworzenie Kaszub, O mądrym rybaku i głupim diable oraz Legenda o usteckiej syrence. Pamiętajmy o uprzednim zapoznaniu się z treścią legendy i o wyjaśnieniu dzieciom ewentualnych niezrozumiałych zwrotów.

Kultura ludowa Pomorza

Kaszubski strój ludowy to czepce, koszule, kamizelki i buty z cholewami świadczące o zajmowanej pozycji społecznej. Zgodnie z tradycją, Kaszubi nosili strój odświętny tylko podczas uroczystości kościelnych i rodzinnych oraz świąt, natomiast w dni powszednie noszony był ubiór codzienny. Strój męski to duże baranie czapki, tzw. kapuzy, które latem zastępował kapelusz słomkowy. Sukmany w kolorze granatowym, które niestety w codziennych obowiązkach były niewygodne i mężczyźni zamieniali je na kamizelki i lniane koszule. Cały strój uzupełniały parciane spodnie. Najważniejszym elementem stroju były buty – czarne, skórzane, z długimi cholewkami. Strój kobiecy to przede wszystkim czepce zdobione haftem kaszubskim, szerokie i marszczone spódnice oraz lniane koszule z długim rękawem, na które zakładano gorsety. Cały strój dopełniały fartuchy jedwabne od święta, a płócienne na co dzień. Kaszubki dla ozdoby nosiły korale z bursztynu, nogi osłaniały pończochami i butami z kokardkami. 

Kaszubska mowa – można się spotkać ze stwierdzeniami, iż język kaszubski jest starszy od języka polskiego. Wiele wyrazów słowiańskich w języku polskim zanikło, ale w kaszubskim nadal istnieją. Mowa ta jest bardzo zróżnicowana regionalnie i nawet dzisiaj zdarza się, że Kaszubom z południa trudno zrozumieć mieszkańca z północnej części regionu.

Przykłady słów w języku kaszubskim: smutan – listopad; kula – dziura; forsz – przystojny; paradnica – pokój gościnny; danka – choinka; balo – bardzo; białka – kobieta, żona; brifka – listonosz; farwa – kolor; fela – błąd; flot – szybko; króm – sklep; legnąc – położyć się; mdą – będą; pilowac – pilnować; reno – rano; ruta – szyba; torma – wieża; witro – jutro.

Kaszubskie smaki regionalne – podstawa kuchni to ryby; Kaszuby Południowe – ryby słodkowodne, Kaszuby Północne – ryby morskie. Wśród potraw nie brakuje też drobiu, gęsiny i wieprzowiny. W potrawach pojawia się brukiew, ziemniaki, cebula.

Spośród zup wymienić należy parzybrodę, czyli kapuśniak. Potrawy z ziemniaków to np. golce – kluski podawane z kapustą kiszoną i skwarkami, szandar – ziemniaczana babka ze słoniną. Bardzo popularne są gomółki – twaróg w formie bryłki, a słodkim przysmakiem są regionalne racuchy.

Kujawsko-pomorskie

To region obfitujący w prasłowiańskie zabytki, znane uzdrowiska, ciekawostki przyrodnicze oraz znajdującą się na obszarze województwa perłę architektury gotyckiej – Toruń. I choć miasto uchodzi za turystyczną stolicę kujawsko-
-pomorskiego, to tak naprawdę w całym województwie jest bardzo dużo wspaniałych miejsc do odkrycia. 

Położenie na mapie Polski

Województwo kujawsko-pomorskie znajduje się w północno-centralnej części Polski i graniczy z pięcioma województwami: pomorskim, mazowieckim, warmińsko-mazurskim, łódzkim i wielkopolskim. Województwo posiada dwie stolice: Toruń i Bydgoszcz.

Przez Toruń płynie rzeka Wisła, a przez Bydgoszcz Brda. 

Fot. 5. Toruń – panorama Starego Miasta

Toruń, Bydgoszcz i inne piękne miasta województwa

Toruń – miasto przepiękne, które serdecznie polecam zobaczyć i zwiedzić. W tym mieście urodził się słynny astronom Mikołaj Kopernik. Toruń słynie również z wypiekanych tu wybornych pierników. 

Oto wspaniałe zabytki i miejsca tego miasta:

  • piękny Rynek i wspaniały Ratusz. Stare Miasto w Toruniu zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO,
  • Krzywa Wieża i pozostałości murów miejskich,
  • zamek w Toruniu,
  • Dom Mikołaja Kopernika,
  • planetarium,
  • Dom Legend Toruńskich,
  • Bulwar Filadelfijski – nadwiślański bulwar spacerowy, ciągnący się wzdłuż murów miejskich,
  • Żywe Muzeum Piernika – można tu poznać historię wypieku toruńskich pierników.

Bydgoszcz – położona jest na styku Kujaw, Wielkopolski i Po-
morza. Od północy sąsiaduje ze wspaniałymi Borami Tuchol-
skimi, a od strony południowej z Puszczą Bydgoską. 

Oto ciekawe miejsca tego miasta:

  • Rynek – jest centralnym placem bydgoskiego Starego Miasta z urokliwymi kamieniczkami, a tuż przy Rynku stoi bydgoski Ratusz,
  • pięknym bydgoskim deptakiem jest ul. Długa, ale ciekawie jest przejść się także ulicami: Pod Blankami, Zaułek i Gdańską,
  • bulwary nad Brdą, Bydgoska Wenecja i Wyspa Młyńska.

Kruszwica – jest pięknie położona nad legendarnym jeziorem Gopło. Miasto jest bardzo atrakcyjne, a Mysia Wieża to udostępniona dla turystów pozostałość po gotyckim zamku. Statkiem „Rusałka” możemy się wybrać w rejs po jeziorze oraz po Kanale Ślesińskim.

Ciechocinek – jedno z najpopularniejszych uzdrowisk w kraju, słynne z naprawdę wielkich tężni solankowych. W mieście jest też piękny park Zdrojowy i zabytkowa Pijalnia Wód Mineralnych. Znajdują się tu sanatoria i ośrodki wypoczynkowo-lecznicze, a pobyt w mieście uprzyjemnia wszechobecna zieleń.

Grudziądz – ciekawe miasto, malowniczo położone nad prawym brzegiem Wisły. Miasto było ważnym ośrodkiem handlu zbożem. 

Oto ciekawe miejsca tego pięknego miasta:

  • Brama Wodna – łączy mury miejskie z zespołem spichrzy. To jedyna zachowana grudziądzka brama miejska,
  • Ratusz – siedziba władz miasta, z barokowej wieży Ratusza codziennie rozbrzmiewa grudziądzki hejnał,
  • zamek w Grudziądzu – jeden z najstarszych zamków na terenie państwa krzyżackiego. Do dziś zachowały się niewielkie fragmenty murów, które można podziwiać,
  • spichrze w Grudziądzu – są usytuowane na wiślanej skarpie i tworzą piękną panoramę miasta,
  • Mega-Park Rodzinny Park Rozrywki – znajduje się nad Jeziorem Rudnickim Wielkim. Atrakcje Mega-Parku to: zoo, Miasteczko Westernowe, lunapark, safari, dinozaury, Kraina Bajek,
  • przez Grudziądz przebiegają piesze szlaki turystyczne, dwa szlaki wodne oraz dwa międzynarodowe szlaki rowerowe.

Wśród innych miast województwa kujawsko-pomorskiego wymienić należy: Inowrocław, Żnin, Golub-Dobrzyń, Brodnicę nad Drwęcą, Chełmno, Włocławek, Chełmżę.

Fot. 6. Jezioro Wielkie Partęczyny

Miejsca ciekawe i niezwykłe

Kujawsko-pomorskie zaskakuje nas swoją różnorodnością kulturową, pięknymi miastami o bogatej historii, a także niezwykłym bogactwem przyrody. 

Oto zachwycające miejsca tego regionu:

  • osada w Biskupinie,
  • Szlak Piastowski,
  • JuraPark Solec Kujawski,
  • zamek w Świeciu,
  • zamek w Nowem,
  • zamek w Brodnicy,
  • zamek w Golubiu-Dobrzyniu,
  • tężnie w Inowrocławiu,
  • Ciuchcia Żnińska – ciekawa atrakcja turystyczna Szlaku Piastowskiego,
  • Zaurolandia – największy w Polsce dinopark w Rogowie,
  • Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji,
  • Interaktywne Muzeum Rybactwa w Biskupinie,
  • Warzelnia Soli w Ciechocinku.

Kujawsko-pomorskie – piękno przyrody

Brodnicki Park Krajobrazowy – celem parku jest ochrona krajobrazu, flory i fauny. Na obszarze parku znajduje się ponad 40 jezior. W parku wytyczone są szlaki do uprawiania turystyki pieszej, rowerowej, kajakowej oraz konnej.

Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy – jeden z największych kompleksów leśnych Niziny Mazowieckiej. Występuje tu wiele jezior, terenów podmokłych oraz bogata i zróżnicowana flora i fauna.

Górznieńsko-Lidzbarski Park Krajobrazowy – został utworzony w celu ochrony niepowtarzalnych wartości przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych. Szczególnym walorem parku są lasy, które są przecinane łąkami, jeziorami, polami i dolinami rzecznymi. 

Krajeński Park Krajobrazowy – zadaniem parku jest zachowanie unikatowego środowiska przyrodniczego, krajobrazowego, kulturowego i historycznego regionu. Jest to największy park krajobrazowy województwa kujawsko-pomorskiego.

Nadgoplański Park Tysiąclecia – jezioro Gopło, pola uprawne, łąki, pastwiska, trzcinowiska stanowią obszar parku. W parku znajduje swoje miejsca lęgowe ptactwo wodne, błotne i lądowe. 

Tucholski Park Krajobrazowy – w większości bór sosnowy. 

To ulubione miejsce miłośników obserwacji ptaków. Na terenie parku znajduje się osiem rezerwatów, wiele ciekawych informacji o parku uzyskamy, odwiedzając Ogród Edukacyjny Tucholskiego Parku Krajobrazowego.

Wdecki Park Krajobrazowy – walory przyrodnicze, różnorodna rzeźba terenu, klimat sprawiają, że występuje tu bogactwo flory i fauny. Na terenie parku znajduje się pięć rezerwatów oraz wytyczone szlaki turystyczne.

Zespół Parków Krajobrazowych nad Dolną Wisłą – obszar ten jest korytarzem ekologicznym łączącym Morze Bałtyckie z Karpatami. To trasa migracji ptaków, ssaków oraz rozprzestrzeniających się wzdłuż doliny roślin. W parku wytyczone są tematyczne ścieżki dydaktyczne.

Legendy

Kujawsko-Pomorskie to region wspaniały nie tylko ze względu na bogactwo historyczne i przyrodnicze. Legendy opowiadające o dziejach tych ziem są naprawdę fascynujące. Oto propozycje legend pochodzących z tego obszaru Polski: Bajki i legendy powiatu toruńskiego, czyli Podtoruńskie czary-mary, Król Popiel, Anioł w herbie Torunia, Powstanie Bydgoszczy, O piernikarzu i córce Katarzynie.

Kujawsko-pomorskie – tradycje kultury ludowej

Muzyka i taniec

Muzyka kujawska ma charakter bardziej instrumentalny, a w skład typowej kapeli wchodzą skrzypce i basy, czasem bębenki i klarnety. Najbardziej charakterystycznym i znanym tańcem tego regionu kraju jest kujawiak, który jest również tańcem narodowym. Kroki taneczne są oparte na łagodnym chodzie i obrotach, zakończenie tańca rytmicznie zbliża się do mazura, lecz posiada ma tempo.

Haft kujawski – wzory roślinne o różnych kształtach i zróżnicowanym stopniu trudności wykonania. Strój kujawski był szyty z bardzo dobrego gatunku sukna i jedwabiu. Był to ubiór niezwykle kosztowny i uważany za jeden z najdroższych w kraju. 

Potrawy regionalne

Region kujawsko-pomorski kojarzony jest z piernikami, gęsiną i powidłami śliwkowymi. Wśród potraw należy wymienić żury, gziki, śledzie z cebulą w śmietanie z ziemniakami w mundurkach, różnego rodzaju kluski oraz ajntopfy (potrawy jednogarnkowe).

Tradycyjnie w tej części Polski hodowano gęsi. Do dziś uprawia się tu kapustę czerwoną, która dodawana jest do potraw z gęsiny lub kaczki. Jest to także region o tradycjach sadowniczych, obfitujący w wiśnie, jabłonie, grusze i oczywiście śliwy. To jedynie namiastka kujawsko-pomorskich smaków, która tym bardziej zaprasza nas do poznania tego niezwykle ciekawego i pięknego województwa. 

Przypisy