Dołącz do czytelników
Brak wyników

Kulturalny maluch

28 maja 2018

NR 36 (Kwiecień 2018)

Podróż 3. Kurtyna w górę, czyli mali aktorzy na scenie

0 104

Czy zabawa w teatr może wpisać się w katalog ulubionych aktywności dzieci w wieku przedszkolnym? Na to pytanie nie znajdziemy jednoznacznej odpowiedzi. Wszystko bowiem zależy od nauczycieli pracujących z najmłodszymi

Po co jest teatr?…
Teatr jest po to, żeby wszystko było inne niż dotąd.
J. Kulmowa, „Po co jest teatr?”

Żeby zabawa w teatr była inspirującym i owocnym doświadczeniem dla naszych wychowanków, sprawiała im radość i wyzwalała pozytywną energię, musimy spełnić co najmniej trzy warunki. Po pierwsze, nauczyciel musi sam być przekonany o tym, że ta forma aktywności niesie ze sobą wiele pozytywnych wartości, które wpływają na rozwój i wychowanie dzieci. Po drugie, musi dysponować dobrym warsztatem pracy, żeby uniknąć podstawowych błędów popełnianych podczas inicjowania zabawy w teatr lub przygotowania przedstawień teatralnych z małymi dziećmi. Po trzecie, ta forma pracy musi sprawiać radość samemu nauczycielowi, on sam musi umieć bawić się w teatr na równi z dziećmi – inaczej dobrych rezultatów z tej pracy nie będzie. 

Zabawa w teatr niesie ze sobą wiele przesłanek psychologicznych i pedagogicznych, które ważne są w edukacji najmłodszych, ale również mają istotne znaczenie dla osób pracujących z dziećmi oraz ich najbliższych członków rodziny, którzy są bezpośrednimi odbiorcami działalności artystycznej dzieci. 

Zabawy w teatr podejmowane w przedszkolu mogą przybrać formę spontanicznych gier i zabaw, które nie tworzą zamkniętych widowisk i nie są przeznaczone do publicznej prezentacji, krótkich widowisk realizowanych przez dzieci dla dzieci lub zorganizowanych przedstawień dla widzów dorosłych. Obok spektakli, w których aktorami są dzieci, do najpopularniejszych i ciekawych form zabawy w teatr wykorzystywanych w przedszkolach należy: teatr kukiełkowy, teatr z łyżki, teatrzyk paluszkowy, improwizacje słowne, ruchowe, etiudy pantomimiczne, teatr przedmiotów. Dobrze zorganizowana zabawa w teatr musi być bliska dziecięcym wyobrażeniom, powinna uwzględniać bogactwo pomysłów, ciekawą interpretację znanego tekstu literackiego. Na każdym etapie podejmowanej działalności teatralnej musimy pamiętać, że dziecko nie jest zawodowym aktorem – ono bawi się w teatr, dlatego wszelkie zadania nie mogą przekraczać możliwości dzieci, krępować ich i pozbawiać własnej osobowości. 

Atuty zabaw teatralnych

  1. Zabawa w teatr dzieciom:
    • umożliwia wielostronne działanie, przeżywanie i poznawanie otaczającego świata; 
    • daje pole do poszukiwania własnego wyrazu oddającego przeżycia, emocje, doświadczenia życiowe;
    • pozwala na rozwijanie dobrych wzorców w sferze językowej: rozwija umiejętności poprawnego wypowiadania się, wzbogaca i aktywizuje słownictwo, uczy poprawnej dykcji, artykulacji; 
    • umożliwia doskonalenie spostrzegawczości, uczy dokładnej obserwacji, uzasadniania postępowania, wyciągania wniosków; 
    • pozwala na obcowanie z utworami zarówno współczesnymi, jak i klasyki czyni baśniami, bajkami, wierszami, opowiadaniami;
    • zapewnia poprawę jakości kontaktów społecznych, które układają się w płaszczyznach dziecko–dziecko, dziecko–nauczyciel, dziecko–rodzic;
    • pomaga we wzmacnianiu więzi emocjonalnej w obrębie grupy; 
    • daje pole do rozwijania wyobraźni, wprowadzając dzieci w różnorodny wymarzony świat ról i nastrojów, często odmienny od rzeczywistości, w której ono żyje na co dzień;
    • pomaga w rozładowaniu napięcia psychicznego, eliminowaniu zahamowań;
    • uczy wrażliwości na piękno słowa, muzyki; 
    • daje radość, poprawia humor, zapewnia dobrą zabawę;
    • przygotowuje do odbioru w przyszłości sztuki teatralnej;
    • wspiera w budowaniu wiedzy o sobie samym;
    • umożliwia autoprezentację umiejętności artystycznych i społecznych, zwiększa samoocenę, 
    • uświadamia, że jest ono ważną częścią zbiorowego sukcesu.
  2. Zabawa w teatr nauczycielom:
    • pomaga w rozwijaniu inwencji twórczej;
    • pomaga we wzbogacaniu warsztatu pracy poprzez wprowadzanie różnych innowacji do organizowanych form scenicznych;
    • ułatwia obserwację wychowanków w każdym z obszarów rozwoju, umożliwia lepsze ich poznanie (podczas zabawy teatralnej bardzo szybko ujawniają się dzieci otwarte, odważne i pomysłowe oraz te nieśmiałe, zamknięte, z zaniżonym poczuciem własnej wartości);
    • pozwala na łączenie różnych form ekspresji – ułatwia korelację między wszystkimi obszarami działalności wychowania przedszkolnego, łącząc treści poznawcze, społeczne, wychowawcze i sprawnościowe;
    • daje ogromną satysfakcję. 
  3. Zabawa w teatr rodzicom:
    • pomaga dostrzec mocne i słabe strony dziecka;
    • ułatwia obserwację swojego dziecka na tle grupy, które uczestniczy we wspólnym artystycznym działaniu;
    • umożliwia zacieśnienie więzi rodzinnych;
    • dostarcza wiedzy na temat metod i form pracy stosowanych w edukacji małego dziecka;
    • skłania do podejmowania kontaktów ze sztuką.

Jak dobrze przygotować się do wystawienia przedstawienia

Dobrze zorganizowana zabawa teatr z najmłodszymi pozwoli nam efektownie przygotować dzieci do odgrywania ról w przedszkolnych przedstawieniach, a tych przecież w harmonogramie uroczystości na dany rok szkolny nie brakuje. Każde przedszkole bowiem przygotowuje przedstawienia z okazji świąt bożonarodzeniowych, Dnia Rodziny, Dnia Babci i Dziadka, zakończenia roku. Nauczyciele często stoją przed dylematem, jak dobrze i w interesujący sposób przygotować z najmłodszymi przedstawienie. Sięgają po sprawdzone od lat scenariusze lub poszukują gotowych na rynku edukacyjnym. Ci bardziej ambitni tworzą własne w oparciu o klasykę literatury dziecięcej lub opracowują urocze patchworki literacko-muzyczne, wiążąc ze sobą wiersze i piosenki w obrębie wybranej tematyki. Poszukują również ciekawych form wyrazu artystycznego, łącząc ze sobą różne formy teatralne. W przedstawieniu bowiem mogą przeplatać się ze sobą żywa gra aktorów, pantomima, kukiełki, teatr cieni czy ostatnio bardzo popularny czarny teatr. Żeby spektakl się udał, był oryginalny, ciekawy w odbiorze, a przede wszystkim dawał radość i satysfakcję dzieciom, warto spełnić kilka niezbędnych warunków. Po pierwsze, musimy stworzyć solidne podstawy planowanego przedsięwzięcia teatralnego i w codziennej pracy położyć większy nacisk na te formy, które będą rozwijać u dzieci najważniejsze elementy warsztatu małego twórcy teatralnego, czyli sprawne ciało, donośny głos, wyobraźnię i ekspresję. Najlepiej rozpocząć przygotowania od prostych ćwiczeń i zabaw zmierzających do poprawy sprawności narządów artykulacyjnych, regulacji oddechu, polepszenia dykcji, głośności i sprawności wypowiedzi. Do tej grupy zabaw należeć będą ćwiczenia:

Oddechowe: zdmuchiwanie na świecy, wyścigi piłeczek pingpongowych, poruszanie piórkiem umieszczonym na nitce na długiej wykałaczce, nadmuchiwanie balonika jednym wydechem, ćwiczenia ilustrowane ruchem (wąchanie kwiatów, gra na akordeonie, malowanie tęczy), wypowiadanie na wydechu krótkich fraz (Pies i kot, Ala ma kota, Szara myszka, Moja miła mama, Pierwsza wrona bez ogona, druga wrona bez ogona itp.), wielokrotne wypowiadanie na wydechu krótkich wyrazów (ruszt, magia, lizak) itp.

Wyraźnego mówienia: zabawa typu rozkazy – dzieci stoją w jednym końcu Sali, w przeciwległym końcu stoi tyłem do pozostałych jedno dziecko, wydaje ono polecenia całej grupie, po każdym poleceniu sprawdza, czy grupa słyszała jego słowa; staranne powtarzanie zdań typu: Ciocia Klocia przyniosła łakocie, Krowa skubie mokrą trawę, Nie marszcz czoła, Deszcz dzwoni o szyby, Korale koloru koralowego, Stół z powyłamywanymi nogami. W zabawie chodzi nie tylko o trudność wymówienia, ale również o uruchomienie wszystkich narządów mowy i dokładne artykułowanie wszystkich wyrazów. 

Artykulacyjne: zakres ćwiczeń z tzw. gimnastyki buzi i języka jest bardzo bogaty i znany nauczycielom, warto jednak stale wzbogacać jego repertuar. Ćwiczenia w powtarzaniu wyrazów, grup spółgłoskowy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy