Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

8 listopada 2021

NR 70 (Listopad 2021)

Pies Plamek w przedszkolu i niezwykły świat psów pracujących –
rozwijanie szacunku wobec czworonożnych asystentów w różnych ludzkich zawodach

0 19

Czy psy mogą pracować? – pytam na kolejnych zajęciach z Psem Plamkiem. Większość dzieci mówi, że nie, bo przecież psy nie budzą się rano, nie biorą prysznica, nie piją kawy, nie chwytają za płaszcz i kluczyki do auta i nie żegnają się słowami: „Kochanie, do zobaczenia po pracy!”. Te pocieszne rozważania i wyobrażenia o tym, czy pies mógłby tak jak rodzice dzieci dosłownie chodzić do pracy, przerywają niektóre maluchy, którym coś właśnie zaświtało w głowie. Przecież są psy policyjne! Mówię, że oczywiście. Wtedy uruchamia się lawina pomysłów wywołana przez skojarzenie z fantastyczną na tę okoliczność bajką pt. Psi patrol! Koncepcja ekipy psów interwencyjnych doskonale buduje nam wstęp do tych zajęć. Wśród bohaterów spotykamy psa policyjnego, ratownika wodnego, ratownika górskiego, psa strażackiego, tropiciela, a nawet psa konstruktora, ekologa i latającego. Trochę za dużo jak na realia psów pracujących, co nie zmienia faktu, że dzieci zdają sobie sprawę z tego, że takie psy istnieją, o ile do tej pory nie widziały na własne oczy np. psa policyjnego. 

W 2008 r. w polskiej policji pełniły służbę1552 psy. W tej czworonożnej ekipie znamienitą większość stanowią zwierzęta patrolowo-tropiące, pozostałe zajmują się wyszukiwaniem ładunków wybuchowych, narkotyków, są również psy poszukujące ludzkich zwłok oraz psy wyszkolone węchowo tak doskonale, że ich umiejętności są wykorzystywane do badań osmologicznych stanowiących później dowody w procesach sądowych. Niestety, nie znalazłam danych o liczbie psów pracujących w Wodnym Ochotniczym Pogotowiu Ratunkowym oraz w ratownictwie górskim, ale takie zespoły psio-ludzkie również pracują na terenie naszego kraju. Przy tym temacie nie sposób pominąć ponad setki psów poszukujących i ich niesamowitej pracy, jaką wykonały podczas akcji ratowniczych po zamachach terrorystycznych na World Trade Center 11 września 2001 r. Przygotowanie tych zwierząt umożliwiło im przedzieranie się na zwaliska po drabinach, na wyciągach, przez potłuczone szkło (w specjalnym obuwiu) i przez skręcone metalowe belki. Docierały tam, gdzie strażak, policjant, ratownik, medyk czy żołnierz nie byliby w stanie dostać się z powodu swojej wagi, rozmiaru i braku skocznych czterech łap.

POLECAMY

Są też inni psi bohaterowie, szkoleni przez kilka lat do pracy jako asystent osoby niepełnosprawnej lub przewodnik osoby niewidomej. Te zwierzęta potrafią odnajdywać przejścia dla pieszych, drzwi, sygnalizować obecność krawężnika i schodów, wskazywać wolne miejsce w autobusie, omijać przeszkody, a także zachowywać się spokojnie w sklepie, w restauracji czy w pojazdach komunikacji miejskiej, wśród innych ludzi. Wykazują tzw. rozumne posłuszeństwo, czyli przemyślane działania mające zapewnić ich właścicielom bezpieczeństwo, nie zwracając niekiedy uwagi na wydawane przez nich komendy.

Na zajęciach o psich zawodach dzieci dowiadują się również o psach zaprzęgowych, stróżujących oraz owczarkach, które na co dzień zaganiają zwierzynę hodowlaną, np. owce czy krowy. Ich przygotowanie jest niemniej czasochłonne i niezwykle ułatwiające życie ich właścicielom. Ostatnimi psimi pomocnikami, o których opowiadam maluchom, są psy terapeutyczne. Sama jestem dumną właścicielką dwóch takich zwierzaków rasy cavalier king charles spaniel. W ciągu naszej 10-letniej pracy Kebab i Klusek (bo takie są ich imiona) odwiedzali dzieci i dorosłych z różnymi niepełnosprawnościami, np. autyzmem, zespołem Aspergera, zespołem Downa, MPD, zespołem Retta, niedowładem kończynowym, niedosłuchem, niedowidzeniem, demencją, alzheimerem, a także osoby w śpiączce, młodzież w zakładzie poprawczym, podopiecznych w rodzinnych domach przysposobienia, na dziecięcym oddziale onkologicznym, w domach seniora, w domach pomocy społecznej i innych placówkach. Ludzie pytają, w jaki sposób ów pies przeprowadza terapię. Nie jest to jednak tak, że przyjeżdżamy do beneficjenta, zamykamy psiaka sam na sam, a po 45 minutach odbieramy. To my, terapeuci, przygotowujemy, organizujemy i realizujemy szczegółowe zadania terapeutyczne, a nasze psy są wspaniałymi motywatorami. Ich obecność wprowadza pożądane pozytywne emocje, rozluźnia albo pobudza do działania, dzięki czemu nasze zajęcia nie są utożsamiane ze żmudnym procesem terapii pedagogicznej, logopedii czy nawet fizjoterapii, tylko z zabawą z przesympatycznym czworonogiem. Ich przygotowanie do tego typu pracy jest czasochłonne, wymaga corocznego egzaminowania i kontrolowania predyspozycji, regularnych szkoleń i spotkań z behawiorystą oraz bardzo restrykcyjnego dbania o ich kondycję oraz zdrowie.

Na co dzień postrzegamy psy jako towarzyszy rodziny, niesfornych podgryzaczy kapci, być może zbyt żywiołowych, zbyt szczekających, zbyt wymagających na starość. Niektórzy uważają również, że gdy biorą psa pod swoje skrzydła, mogą go przebierać w sympatyczne ubranka, zakładać mu rogi renifera na głowę i wstawiać słodkie zdjęcia na portale społecznościowe. Tymczasem pies to potomek wilka. Stworzenie zdolne do ratowania ludzkiego życia. Warto przeznaczyć jedno z zajęć z Psem Plamkiem, aby opowiedzieć dzieciom o psach pracujących. Wśród wszystkich gatunków nie ma bardziej wszechstronnego, wiernego i oddanego towarzysza. Nie ze złych pobudek, ale zapominamy o szacunku do ich dobrostanu. Czego nauczymy dzieci, jeżeli pozwolimy im siadać na duże czworonogi, zakładać im spinki lub gumki do włosów, malować po nich pisakami, wsadzać na huśtawki? Niestety, to są praktyki, które zdobywają bardzo wiele lajków i superek w internecie, a w prawdziwym życiu wyrządzają wiele szkody w kształtowaniu młodego charakteru. Przedszkole jest przestrzenią, w której maluchy rozwijają się dzięki życzliwym postawom i uczuciom ze strony otoczenia. To dzięki nam, edukatorom i wychowawcom, stają się bardziej otwarte na potrzeby innych. Zaczynają rozumieć, że bycie dobrą osobą oznacza życzliwość, chęć pomocy, a także wrażliwy stosunek do zwierząt. Dzięki wszechstronnemu oddziaływaniu i potężnej mocy zabawy dysponujemy mocą sprawczą. Możemy pokazać dzieciom, że empatyczna postawa wobec psów i innych zwierząt nie jest trudna, ale po prostu inna.Wiemy, że dzieci kochają zwierzęta, zatem fundament do kształtowania postawy pełnej szacunku już jest. Teraz możemy dawać im przykład własnym zachowaniem, w jaki sposób należy traktować pupile domowe, zwierzęta hodowlane i dzikie. Warto zabierać maluchy na spacery do lasu czy parku, pokazywać im różne gatunki i opowiadać o nich. Możemy również cyklicznie tworzyć kąciki przyrodnicze oraz brać udział w akcjach wspierających lokalne schroniska. W tym numerze „Wychowania w Przedszkolu” pragnę zachęcić Państwa do opowiedzenia dzieciom o psach pracujących. Ujrzenie naszych czworonogów przez pryzmat ich wkładu w nasze codzienne życie zachęci maluchy do przemyśleń zorientowanych na podmiotowe traktowanie zwierząt, nie zaś jak kukiełki czy zabawki. 

 

Temat: Psie zawody
Wiek dzieci: 4–6-latki
Cel ogólny zajęcia
Rozwijanie ogólnych zainteresowań dotyczących psów, zawodów, które mogą wykonywać, 
oraz kształtowanie postawy pełnej szacunku wobec nich 
Cele operacyjne, doświadczenia dzieci
Poznawczy obszar rozwoju. Dziecko:
  • utrwala wiadomości na temat zwierząt domowych,
  • rozwija zainteresowania związane z psimi zawodami,
  • poszerza wiedzę na temat psów i zawodów, w których pomagają ludziom,
  • poznaje różne aspekty pracy w poszczególnych zawodach,
  • uważnie słucha,
  • uzasadnia swój wybór,
  • rozwiązuje problemy,
  • analizuje i wyciąga wnioski,
  • poprawnie nazywa przedmioty i zjawiska,
  • poznaje i rozumie nowe słowa, takie jak szacunek, tropienie itp.
Fizyczny obszar rozwoju. Dziecko:
  • wykonuje zadania motoryki małej i rozwija ruchy precyzyjne,
  • rozwija koordynację wzrokowo-ruchową i słuchowo-ruchową,
  • orientuje się w obszarze własnego ciała i przestrzeni,
  • wykonuje zadania ruchowe na podstawie instrukcji słownych.
Emocjonalny obszar rozwoju. Dziecko:
  • rozwija empatię wobec zwierząt,
  • rozwija wrażliwość na dobrostan psów, 
  • uczy się, co to znaczy szacunek wobec zwierząt.
Społeczny obszar rozwoju. Dziecko:
  • współdziała z innymi dziećmi,
  • podejmuje próby samodzielnego wykonania zadania,
  • współpracuje w parach
Techniki, metody
  • zabawa ruchowa,
  • pogadanka, dyskusja, prezentacja,
  • samodzielna interpretacja dzieła,
  • zabawa naśladowcza,
  • tory sportowe,
  • dopasowywanie, 
  • zabawy z chustą animacyjną,
  • burza mózgów,
  • opowieść ruchowa,
  • gimnastyka z elementami jogi dla dzieci,
  • ćwiczenia oddechowe,
  • relaksacja,
  • praca plastyczna
Narzędzia, materiały
  • wiersz Moniki Litwinow-Cieślewicz pt. Psie zawody,
  • ilustracje, wydrukowane zdjęcia lub zdjęcia w plikach do zaprezentowania na urządzeniu elektronicznym: pies policyjny, pies ratowniczy, pies tropiący, pies lawinowy, pies zaganiający, pies stróżujący, psy zaprzęgowe, psy terapeutyczne, psy towarzyszące osobom niepełnosprawnym, różne psie aktywności, np. zabawa piłką, spacer z człowiekiem na smyczy, przeskakiwanie przez przeszkody, taniec z człowiekiem na zawodach itp., oraz ludzkie zawody tożsame z psimi zawodami, tzn. policjant, ratownik, właściciel stada, maszer (przewodnik psiego zaprzęgu), fizjoterapeuta, lekarz,
  • dwie maskotki zwierzątka oraz krepa w dwóch kolorach pocięta na paski, 
  • 10 skakanek, lin gimnastycznych lub gum do skakania,
  • atrybuty w formie zabawek lub zdjęć, np. wóz policyjny, odznaka policyjna, ponton i kapok, sanie, owce, wózek inwalidzki, uprząż do prowadzenia, biała laska,
  • opaski do przewiązywania oczu w liczbie zgodnej z liczbą połowy dzieci w grupie,
  • czerwone i zielone piłeczki (mogą to być wycięte z papieru kółka) w liczbie zgodnej z liczbą dzieci w grupie,
  • chusta animacyjna,
  • muzyka relaksacyjna z odgłosami wody,
  • kartki A4 i kredki

Przebieg zajęć

1.    Zabawa powitalna – „Witaj, ja! Witajcie wszyscy!”.
Dzieci stają w kręgu wraz z nauczycielem, najlepiej bez obuwia. Wszyscy wyciągają dłonie wysoko do góry, machają palcami w powietrzu i mówią: „Witaj, niebo!” albo „Witaj, słońce!”. Następnie wykonują powolny skłon i próbują dosięgnąć palcami podłogi, po czym mówią: „Dzień dobry, dywanie! Dzień dobry, podłogo!”. Następnie witają się ze swoim ciałem, głaszcząc je palcami, po kolei (prostując się) mówią: „Dzień dobry, stopy! Dzień dobry, łydki! Dzień dobry, kolana! Dzień dobry, uda! Dzień dobry, brzuszku! Dzień dobry, plecki! Dzień dobry, dłonie! Dzień dobry, łokcie! Dzień dobry, ramiona! Dzień dobry, szyjo! Dzień dobry, policzki! Dzień dobry, czoło! Dzień dobry, włosy!”. Każdy obejmuje sam siebie, mówiąc: „Dzień dobry, ja!”. Następnie wszyscy łapią się za ramiona w kole i mówią: „Dzień dobry, wszyscy!”.

2. Co to są psie zawody?
Porozmawiaj z dziećmi o psich zawodach. Czy znają jakieś ludzkie zawody? Na przykład jakie? Jakie zawody wykonują ich rodzice? Jakie same chciałyby wykonywać w przyszłości? Czy znają jakieś psie zawody? Może poznały jakiegoś psa pracującego? Czy psy chodzą do pracy tak jak ludzie? Czy wykonują te same zadania co ludzie, np. wtedy, kiedy pracują w policji? Jak się dzieciom wydaje, co pies musi zrobić, aby zostać psem tropiącym? Ratowniczym? Policyjnym? Zaprzęgowym?
Wspólne wysłuchanie wiersza pt. Psie zawody.

Wiele jest zawodów psich, 
Nie tak wiele jak tych ludzkich.
Nie ma wszakże psa lekarza,
Chociaż chodzą do weterynarza.
Nie ma również psa murarza,
Ni piekarza, ni stolarza.
Trudne byłyby dla psa.
Za to świetny węch pies ma!
Dzięki niemu i swej sile
Może robić prace inne.
Umie znaleźć zaginionych,
Bo wywęszy drogę do nich.
W lesie, w górach czy w lawinie
Psi nos zguby nie ominie.
Z takim nosem, moi mili,
Psy pracują też w policji.
W straży, wojsku i pontonie
Uratują, gdy ktoś tonie.
Czworonogi zaprzęgowe
Ciągną sanie też po lodzie.
Psy owczarki stad pilnują,
Owce, krowy się nie zgubią.
Są też psiaki, co prowadzą
Ludzi, którzy nic nie widzą.
Są też psy terapeutyczne,
Odwiedzają was cyklicznie.
Lubią jeździć do przedszkoli,
Opowiadać o psiej doli.
Jak widzicie, moi mili,
Byście się nie doliczyli,
Ile pracy psiaki mają,
Przy człowieku wiernie stają.

    
  

Przeczytaj lub wyrecytuj wiersz jeden raz. Przygotuj ilustracje psów pracujących, które pojawiły się w wierszu: pies policyjny, pies ratowniczy, pies tropiący, pies lawinowy, psy zaganiające, psy stróżujące, psy zaprzęgowe, psy terapeutyczne i psy towarzyszące osobom niepełnosprawnym. Przygotuj również zdjęcia zwykłych psich aktywności, np. zabawa piłką, spacer z człowiekiem na smyczy, przeskakiwanie przez przeszkody, taniec z człowiekiem na zawodach itp. Dodatkowo przydatne okażą się ilustracje ludzkich zawodów tożsamych z psimi zawodami, tzn. policjant, ratownik, właściciel stada, maszer (przewodnik psiego zaprzęgu), fizjoterapeuta, lekarz itp. Zapytaj dzieci, które z tych psich zawodów znalazły się w wierszu. Jeżeli nie pamiętają wszystkiego, przeczytaj go raz jeszcze. 

4.    Omówienie wiersza.

  • Czy wiersz jest o ludzkich, czy o psich zawodach?
  • Czy dzieci potrafią wymienić kilka psich zawodów z wiersza?
  • Czy w wierszu pojawiają się jakieś ludzkie zawody?
  • Dlaczego psy dobrze pracują w wymienionych w wierszu zawodach?
  • W jakich miejscach pracują wy...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy