Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zajęcia na czasie

18 stycznia 2022

NR 72 (Styczeń 2022)

Odkrywamy świat przyrody. Projekt „Wróble” (propozycja)

0 280

Spotykamy je o każdej porze roku, przebywają w sąsiedztwie naszych domów i codziennie mamy okazję, aby je poobserwować. O kim mowa? Wróble – to bohaterowie naszego projektu. Ptaki wszystkim znane i wydawałoby się, że dużo o nich wiemy. Czy tak jest naprawdę? Przyroda daje nam możliwość przyglądania się tym ptakom często odwiedzającym nasze ogrody, balkony, parki. To ptaki spotykane w centrach miast. Wróble po prostu z nami są i zapewne stąd przekonanie, że wiemy o nich wiele. Te puszyste kuleczki, szczególnie dobrze widoczne na śniegu, zainspirowały nas do bliższego ich poznania. 

Etap I – rozpoczęcie projektu

  • Wybór tematu „Wróble”.
    Gdy byliśmy z dziećmi na spacerze w parku, zaobserwowaliśmy dość liczną gromadkę ptaków. Wszyscy przyglądaliśmy się ich zachowaniu i wyglądowi. Ponieważ zdania co do ich nazwy były podzielone, zrobiłam kilka zdjęć, aby w przedszkolu pomogły nam one w znalezieniu odpowiedzi na pytanie: Co to za ptaki? Gdy już dowiedzieliśmy się, że są to wróble, pojawiło się kolejne pytanie: Co wiemy o wróblach? I tak oto w toku rozmowy stwierdziliśmy, że odpowiedzi na wszystkie nasze pytania znajdziemy podczas realizacji projektu „Wróble”. Propozycja rozpoczęcia projektu została przyjęta z radością i wszyscy z zapałem przystąpili do działania. 
    Rozpoczęliśmy projekt od przygotowania przez dzieci zaproszeń dla rodziców. Zachęcaliśmy ich do współdziałania z nami w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania oraz w podejmowaniu różnego rodzaju zadań badawczych. Ozdobą zaproszeń były wróble narysowane przez dzieci pastelami olejnymi.
  • Rozbudzenie ciekawości dzieci. 
    Nauczyciel czyta dzieciom wiersze lub opowiadania o wróblach. Opowiada także o swoich codziennych obserwacjach ptaków podczas porannej drogi do przedszkola. Dzieci włączają się do rozmowy o ptakach i przytaczają przykłady swoich spostrzeżeń i przygód z wróblami.
  • Wędrówka tematyczna. 
    Zainteresowanie tematem przełożyło się na aktywność poszukiwawczą. W sali mamy bogaty zbiór książek oraz albumów przyrodniczych, które stały się dla nas pierwszym źródłem informacji o wróblach. 
    Oto przykładowe wypowiedzi dzieci:
    –    Ja codziennie widzę wróble na naszym placu zabaw przed domem.
    –    My często chodzimy do parku i tam zawsze są wróble.
    –    Moja babcia mieszka na wsi i tam jest zawsze dużo różnych ptaków i wróble też są.
    –    Na ogrodzeniu koło mojego domu to codziennie siedzą wróble. Jak się obok nich przechodzi, to odfruwają, ale za chwilę znów wracają i siadają.
    –    Tata mi mówił, że wróble są pod ochroną. 
    –    Wróble są z nami przez cały rok, bo one nie odlatują do ciepłych krajów.
    –    Wiem, że małe wróbelki mieszkają w gniazdach. 

    Dzieci zostały poproszone o wykonanie pracy plastycznej pt. „Wróble”. Farby akwarelowe okazały się doskonałym wyborem, powstały bowiem bardzo interesujące prace. 
  • Tworzenie siatki wiedzy „Co już wiemy?”. 
    Aby zapisać i uporządkować posiadane wiadomości, umieszczamy je w naszej siatce wiedzy. Znalazły się tu ilustracje, teksty wierszy i wydrukowane informacje o wróblach przyniesione przez dzieci.
    Oto wiadomości posiadane przez dzieci na temat „Wróble”:
    –    Wróble żyją w Polsce.
    –    Ptaki te możemy spotkać w mieście i na wsi.
    –    Wróble budują gniazda.
    –    Wróble nie odlatują do ciepłych krajów.
    –    W czasie zimy dokarmiamy wróble.
    –    Kasze i ziarno to ulubione przysmaki wróbli.
    –    Wróble przeważnie fruwają w gromadkach.
    –    Na rozmowę wróbli mówimy „ćwierkanie”.

    Do siatki wiedzy dołączyliśmy prace plastyczne pt. „Wróble” wykonane farbami akwarelowymi.
  • Tworzenie siatki pytań „Czego chcemy się dowiedzieć?”. 
    Zapisujemy tu pytania postawione przez dzieci. Pytania dotyczą różnych obszarów związanych z życiem wróbli:
    –    Czy wróble żyją tylko w Polsce?
    –    Jakie są inne ulubione przysmaki tych ptaków?
    –    Z czego zbudowane jest gniazdo wróbli?
    –    Ile waży wróbel?
    –    Jak wychowują się małe wróbelki?

    Postawione pytania ukierunkują nasze obserwacje i działania zmierzające do znalezienia odpowiedzi. Zaplanujemy wizyty ekspertów i wyprawy w teren, a może wycieczkę. 
  • Kącik projektowy. 
    Jest miejscem, w którym będą eksponowane materiały dotyczące tematu projektu, przynoszone przez dzieci oraz umieszczane przez nauczycieli. Nasz kącik projektowy otrzymuje nazwę „Wróble i ich świat”. 
    Przystąpiliśmy do rozplanowania miejsca w kąciku i wyznaczenia, gdzie przynoszone przedmioty będą układane. Znalazło się także miejsce na maskotki i figurki wróbelków. Do koszyczka dzieci wkładały ozdobione przez siebie wizytówki informacyjne dla rodziców. Na wizytówkach podana jest data i nazwa zbliżającego się wydarzenia związanego z projektem oraz inne bieżące informacje dotyczące projektu. Kącik ma także oddziaływanie motywujące dzieci do aktywnego uczestniczenia w projekcie.
     
Zdj. 1. Wróble – „spór o dołek”


Etap II – realizacja projektu

  • Wspólne tworzenia siatki tematycznej. 
    Siatka ta zawiera informacje już przez dzieci posiadane, pytania, na które odpowiedzi będziemy poszukiwać, pytania do ekspertów, zadania do wykonania w domu z rodzicami, zadania do wykonania w czasie wypraw terenowych itp. 
  • Nasi eksperci. 
    Ustaliliśmy termin spotkania z naszą panią ekspert z biblioteki. Pani poprowadzi z nami spotkanie, na którym przekaże dzieciom wiadomości o życiu wróbli. Zaplanowaliśmy sobie, że w sali obejrzymy film edukacyjny o wróblach. W formie online będziemy mieli także spotkanie z ornitologiem. Oczywiście wiadomości będziemy też poszukiwać w książkach, które posiadamy w sali, oraz przynoszonych przez dzieci. 
    Przed spotkaniami z ekspertami zapisujemy wszystkie pytania, zachęcamy również dzieci do zadawania pytań w czasie trwania spotkania. 
  • Wyprawa w teren. 
    Temat projektu jest nierozerwalnie związany z wyjściami w teren. Mamy więc wiele możliwości poszukiwania i obserwowania ptaków. Możemy sobie wyznaczać cele obserwacji, a nawet je powtarzać dla potwierdzenia przyjętych założeń lub posiadanej wiedzy, np. „Wróble zawsze spotykamy w gromadzie”. Możemy obserwować sposób ich poruszania się, jedzenia, podrywania się do lotu itp. 
    Zaprośmy rodziców do współpracy i zaproponujmy nagranie krótkiego filmu z rodzinnego spaceru, podczas którego dziecko miało możliwość zaobserwowania wróbli lub wykonania zdjęć spotkanym ptakom.
  • Szkic z natury. 
    Możemy go wykonać podczas wyprawy, pobytu w ogrodzie przedszkolnym lub w sali. Szkic w plenerze jest o tyle łatwiejszy i ciekawszy, że dziecko ma do wyboru elementy w przestrzeni, np. parku. Jeżeli wróbla nie uda się spotkać lub naszkicować, dzieci mogą szkicować np. drzewo, na którym siedział wróbel, aleję w parku itp. Szkicując w sali, możemy zatrzymać kadr z filmu edukacyjnego przedstawiający wróbla, który będzie dla dzieci modelem do szkicu. 

Ważne: na bieżąco aktualizujemy siatkę tematyczną, umieszczając na niej zdobyte odpowiedzi na pytania, szkice, zdjęcia. Personalizujemy wszystkie prace dzieci, podkreślając ich zaangażowanie w działania projektowe, tym samym motywując je do dalszej aktywności. 

POLECAMY

Przykładowe pytania i odpowiedzi.

  1. Czy wróble żyją tylko w Polsce?
    Wróble występują w całej Euroazji, nie występują na Dalekim Wschodzie. Można je spotkać na większości terenów Ameryki Północnej i Południowej, na południu Afryki oraz w Nowej Zelandii.
  2. Jakie są ulubione przysmaki tych ptaków?
    Dieta dorosłych wróbli różni się od diety piskląt. Wróble dorosłe żywią się larwami i owadami, są to jednak zwierzęta wszystkożerne. Lubią nasiona ziół i traw, chętnie jedzą nasiona szczawiu, pszenicę, żyto i owies oraz owoce jarzębiny. Wróbel chętnie zjada nasiona słonecznika, kasze: pęczak, gryczaną i jęczmienną. Wróble chętnie zjadają też rdest oraz komosę. Pisklęta są karmione przez rodziców i jedzą najczęściej owady i larwy.
  3. Z czego zbudowane jest gniazdo wróbli?
    Wróble najczęściej budują gniazda w miejscach osłoniętych, wykorzystując np. otwory w murach, przestrzeń pod rynną lub dachem czy dziuple drzew. Chętnie też korzystają z budek lęgowych dla wróbli. Zakładają także gniazda nieosłonięte, np. w gęstych krzewach. Wróble mogą gniazdować również w niższych częściach gniazda bocianów. Gniazdo wróbla ma kształt kuli i jest zbudowane z traw, piór, sierści, znalezionych kawałków sznurków. 
  4. Ile waży wróbel?
    Wróble są małymi ptakami i ważą od 24 do 40 g.
  5. Jak wychowują się małe wróbelki?
    Samica wróbla składa od pięciu do sześciu jaj i wysiaduje je ok. dwóch tygodni, wymieniając się w wysiadywaniu z partnerem. Pisklęta są karmione w gnieździe przez dwa tygodnie od wyklucia. Po tym czasie opuszczają gniazdo i rozpoczynają samodzielne życie. 
     
Zdj. 2. Wróble i jarzębina


Działania badawcze.

  1. Rozpoznajemy wróbla w środowisku.
    Dokładnie oglądamy zdjęcia oraz ilustracje przedstawiające wróble. Przyglądamy się wyglądowi ptaka na filmie edukacyjnym. Zwracamy uwagę na kolor piór i ubarwienie głowy. Drukujemy dla dzieci zdjęcia wróbla i wyruszamy w teren na poszukiwanie bohaterów naszego projektu. Dzieci mają możliwość porównania, czy spotkany ptak to wróbel. Staramy się zrobić zdjęcie dostrzeżonym wróblom, a po powrocie do przedszkola porównujemy także zdjęcie zaobserwowanego ptaka ze zdjęciem wróbla. 
  2. Obserwujemy wróble w parku. 
    Cele obserwacji (do wyboru): czy wróble przylatują pojedynczo, czy w gromadkach. Jak wróble wzbijają się do lotu i czy wszystkie jednocześnie odlatują. Nasłuchujemy odgłosów wydawanych przez te ptaki – ćwierkania (może uda nam się je nagrać).
  3. Obserwujemy wróble podczas jedzenia lub poszukiwania pokarmu. 
    Możemy to zaobserwować w ogrodzie lub nawet z okien w sali. Wróble często siadają na parapecie i wyjadają rozsypany pokarm. Możemy także udać się na obserwację i dokarmianie ptaków do parku. 

Przyzwyczailiśmy ptaki do dokarmiania. Zaleca się, aby pokarm wysypywać luźno na większej przestrzeni. Dlaczego? Pokarm ściąga tłumnie ptaki, które się przepychają, zamiast jeść. Często jedzenie pozostaje w karmniku i się psuje. Duże zbiorowisko ptaków naraża je także na zakażanie różnymi chorobami.
 

Zdj. 3. Małe wróble na kamyczkach



Efekty poszukiwań odpowiedzi na pytania w literaturze i spotkań z ekspertami. 

  • Wróbel to mały ptak pod ścisłą ochroną.
  • Wróbel to jeden z najbardziej rozpowszechnionych ptaków na świecie, który jest ptasim sąsiadem człowieka.
  • Samiec i samiczka wróbla tworzą parę na całe życie.
  • Wróbla domowego spotykamy na terenach zamieszkałych przez ludzi. Ptak ten jest uważany za zwierzę ściśle związane z człowiekiem.
  • Naukowcy informują, że wróbli jest niestety coraz mniej. Największy wpływ na spadek liczebności tego ptaka ma malejąca dostępność miejsc lęgowych.
  • Wróbla w mieście możemy częściej spotkać tam, gdzie przeważa starsze budownictwo, z uwagi na szczeliny występujące między budynkami, przestrzenie za rynnami, poddasza, strychy.
  • Niekorzystny dla wróbli jest fakt, że coraz mniej jest naturalnych trawników z rosnącymi chwastami (komosa, rdest) oraz krzewów.
  • Wróble są małe, ale mają duże łapki, którymi poszukują nasion do jedzenia.
  • Wróble żyją średnio poniżej 10 lat, ale zwykle od trzech do pięciu.
  • Dorosły wróbel osiąga od 16 do 18 cm długości.

Ciekawostki o wróblach.

  • Wróble latają zazwyczaj z prędkością ok. 35 km na godz., ale w nagłych sytuacjach mogą lecieć nawet do 70 km na godz.
  • ...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • 10 wydań magazynu "Wychowanie w Przedszkolu"
  • Dostęp do wszystkich archiwalnych artykułów w wersji online
  • Możliwość pobrania materiałów dodatkowych
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy